Πέμπτη, 8 Σεπτεμβρίου 2016

Θεόφιλος Κορυδαλέας: Ο Μητροπολίτης Άρτας, που υπήρξε πρωτεργάτης του θρησκευτικού ανθρωπισμού (1600-1699).

Picture



Αποτέλεσμα εικόνας για Θεόφιλος Κορυδαλέας

Ο Θεόφιλος Κορυδαλέας  υπήρξε λόγιος, αξιόλογος  νεοαριστοτελικός φιλόσοφος και κληρικός της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που διακρίθηκε, επίσης,  την περίοδο της προετοιμασίας του Νεοελληνικού Διαφωτισμού (1600-1699)
...
Καταγόταν από την Αθήνα και είχε το επώνυμο Σκορδαλός, το οποίο άλλαξε  προς το αρχαϊκότερο κατά την διάρκεια των σπουδών του στη Δύση.

Οι σπουδές του
Το 1604 έγινε δεκτός στο Ιησουιτικό κολέγιο του Αγίου Αθανασίου της Ρώμης, που μόρφωνε στελέχη για την υποστήριξη της ουνιτικής δραστηριότητας στους Ορθοδόξους. Συνεχίζει τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα (1608), κοντά στον διακεκριμένο νεοαριστοτελιστή φιλόσοφο Τσεζάρε  Κρεμονίνι (1550-1631). Τα αντιλατινικά  του φρονήματα ενισχύονται από τις σχέσεις του με τον μητροπολίτη Φιλαδέλφειας Γαβριήλ Σεβήρο (1541-1616), συστηματικό πολέμιο του παπισμού. Εκτός από την φιλοσοφία παρακολουθεί στην Πάντοβα και μαθήματα ιατρικής και αστρονομίας, την τελευταία διδάσκει ο γνωστός Ιταλός φιλόσοφος, φυσικός, μαθηματικός και αστρονόμος, Γαλιλαίος Γαλιλέι (1564-1642). Το 1613 ανακηρύσσεται διδάκτορας της φιλοσοφίας.

Η δράση του
Είχε αρχίσει να διδάσκει στο ελληνικό σχολείο της Βενετίας, αλλά το 1614 σταματά και επιστρέφει στην γενέτειρά του και συνεχίζει  και εκεί να διδάσκει φιλοσοφία και αστρονομία. Ο  ιδιότροπος και  εκκεντρικός του χαρακτήρας θα τον υποχρεώσει να μετακινηθεί στη Ζάκυνθο το 1621. Εκεί ασκούσε και το επάγγελμα του ιατρού. Οι καλές σχέσεις του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κύριλλο Λούκαρη (1572-1638) θα τον οδηγήσουν στην Κωνσταντινούπολη. Το αντιλατινικό του φρόνημα ενισχύεται  με τις περιπέτειες του πατριάρχη από την πολεμική των Ιησουιτών. Θα αναγκαστεί να επιστρέψει στη Ζάκυνθο και να γίνει μοναχός με το όνομα Θεοδόσιος. (1623). Η επιστροφή του Κυρίλλου στον πατριαρχικό θρόνο  θα τον οδηγήσει εκ νέου στην Κωνσταντινούπολη, όπου αναλαμβάνει και τη διεύθυνση της Μεγάλης του Γένους Σχολής, την οποία και αναβαθμίζει δίνοντάς της πανεπιστημιακό χαρακτήρα. Η εκθρόνιση και η θανάτωση του Κυρίλλου (1638) έχει και για τον ίδιο δυσάρεστες συνέπειες, δέχεται ταπεινώσεις και κατηγορείται ως αιρετικός (Καλβινιστής).

Ο Κορυδαλέας ήταν αυστηρός επικριτής τού μεσαιωνικού σχολαστικισμού και στα θρησκευτικά θέματα φαίνεται ότι υπήρξε μάλλον ελεύθερος στοχαστής, η ορθοδοξία τού οποίου αμφισβητήθηκε ακόμη και από τους πιο πιστούς του μαθητές. Όσον αφορά τη σύγκρουση της πίστης με τον ορθό λόγο, ο Κορυδαλέας, σύμφωνα με όλες τις υπάρχουσες ενδείξεις, έκλινε μάλλον προς τον δεύτερο, γι’ αυτό και ορθά χαρακτηρίστηκε από τον πιο έγκυρο βιογράφο του ως ο πρώτος «επαναστατικός» στοχαστής στην Ελληνική Ανατολή και ως ο εισηγητής του ελεύθερου στοχασμού στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ενόσω ζούσε ο Κορυδαλέας γνώρισε δοκιμασίες εξαιτίας ακριβώς αυτών των προσανατολισμών της σκέψης του. Μετά το θάνατο τού Κυρίλλου Λουκάρεως εκδιώχθηκε από την Πατριαρχική Ακαδημία και, για να διασκεδάσει τις υποψίες σχετικά με την ορθοδοξία του, δέχτηκε να χειροτονηθεί μητροπολίτης Ναυπάκτου και Άρτης το 1641, αλλά παρέμεινε στην επισκοπή του για ένα μόνο χρόνο και επέστρεψε στη γενέτειρα του, την Αθήνα, όπου ίδρυσε σχολή και δίδαξε φιλοσοφία ως το θάνατο του το 1646.

Το έργο του

Αποτέλεσμα εικόνας για Θεόφιλος Κορυδαλέας
Picture




















Το ευρύτατο συγγραφικό του έργο, η θητεία του στην Μεγάλη του Γένους Σχολή (1621-1623 και 1629-1639) και η μακροχρόνια άσκηση των διδακτικών του καθηκόντων σε πολλά και σημαντικά εκπαιδευτικά κέντρα δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την ανανέωση της παιδείας του υπόδουλου γένους. Προβάλλεται ως  πρωτεργάτης του θρησκευτικού ανθρωπισμού (ουμανισμού) στην  Ορθόδοξη Ανατολή και ως εισηγητής της νεότερης φιλοσοφίας και των επιστημών στην Ελλάδα (Ευγένιος Βούλγαρης).

Βιβλιογραφία:  Κ. Σάθας, Βιογραφίαι των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων από της καταλύσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μέχρι της Ελληνικής Εθνεγερσίας 1453-1821 (Αθήνα: εκδ. Κουλτούρα,1990)253.



Δεν υπάρχουν σχόλια: