Δευτέρα 27 Ιουνίου 2022

Χρυσό μετάλλιο η Πρεβεζάνα Κατερίνα Μανιάτη στο Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα Τεχνικής Κολύμβησης Νέων - Νεανίδων

Στο κέντρο η Κατερίνα Μανιάτη

Η Κατερίνα Μανιάτη με καταγωγή από το Ριζοβούνι Πρεβέζης (κόρη της Ειρήνης Ευθυμίου) πρώτευσε με χρόνο 3.53.28 στον τελικό των 400 μ. διπλά πέδιλα  του Ευρωπαϊκού πρωταθλήματος Τεχνικής Κολύμβησης Νέων / Νεανίδων στο Πόζναν της Πολωνίας, κατακτώντας το χρυσό μετάλλιο


Την πρώτη μέρα των αγώνων στον τελικό των 100 μ. διπλά πέδιλα κατέκτησε την τρίτη θέση και πήρε το χάλκινο μετάλλιο. Την ίδια θέση κατέκτησε και με την σκυταλοδρομία στα μικτά 4χ100μ. διπλά πέδιλα.

Συγχαρητήρια στην μικρή μας πρωταθλήτρια, να της ευχηθούμε υγεία και να συνεχίσει να μας κάνει υπερήφανους  κατακτώντας και άλλα μετάλλια.



Πάνω από 400 δρομείς στον Νυχτερινό Αγώνα Δρόμου στην Άρτα. Στην μνήμη του Ερμή Θεοχαρόπουλου αφιερωμένος ο Αγώνας

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο το βράδυ ο 4ος Νυχτερινός Αγώνας Δρόμου στην Άρτα ( Arta’s Night Run 1881), που συνδιοργάνωσαν ο Σύλλογος Δρομέων Άρτας με τον Δήμο Αρταίων, στα πλαίσια των εκδηλώσεων για την επέτειο της Απελευθέρωσης της Άρτας. Ο φετινός αγώνας ήταν ιδιαίτερα συγκινησιακά φορτισμένος επειδή ήταν αφιερωμένος στην στη μνήμη του ΘεοφάνηΕρμή Θεοχαρόπουλου, αθλητή αγωνιστικής αναρρίχησης της Εθνικής Ελλάδος, που έχασε πρόσφατα τη ζωή του στα Τζουμέρκα.

Πάνω από 400 δρομείς από την Άρτα, την Ήπειρο και όλη την Ελλάδα έτρεξαν διαδρομή των 5 και των 10 χιλιομέτρων που πέρασε από σπουδαία βυζαντινά μνημεία και Αρχαιολογικούς χώρους της Άρτας (Κάστρο, Άγιος Βασίλειος, Αγία Θεοδώρα, Μικρό Θέατρο Αρχαίας Αμβρακίας, Ναός του Απόλλωνα, Αρχαιολογικό Μουσείου, Δυτική Νεκρόπολη, Παρηγορήτισσα) στέλνοντας το μήνυμα ότι το δρομικό κίνημα αναπτύσσεται ραγδαία και στην περιοχή μας.

«Ο Νυχτερινός Αγώνας Δρόμου έχει γίνει πλέον θεσμός, μια εκδήλωση που διεξάγεται πάντα κατά την περίοδο του εορτασμού της Απελευθέρωσης της Άρτας, σε συνεργασία με το Σύλλογο Δρομέων Άρτας. Ο φετινός αγώνας ήταν αφιερωμένος στην μνήμη του Ερμή Θεοχαρόπουλου που "χάθηκε" από τις ανεπάρκειες του κρατικού μηχανισμού. Μαζί με τον Σύλλογο Δρομέων τιμήσαμε την μνήμη του, διοργανώνοντας τον 4ο Νυχτερινό Αγώνα Δρόμου. Ο Δήμος μας αναγνωρίζοντας την ανάγκη να υπάρξει μια πίστα αναρρίχησης, προετοιμάζει όλες τις απαραίτητες διαδικασίες προκειμένου να γίνει αυτό το μεγάλο όνειρο πραγματικότητα που θα φέρει το όνομα του Ερμή» αναφέρει σε δήλωσή του ο Δήμαρχος Αρταίων Χρήστος Τσιρογιάννης.

Ενώ από την πλευρά του ο Αντιδήμαρχος Αθλητισμού Νίκος Λιόντος πρόσθεσε «Για την άψογη διοργάνωση ο Δήμος ευχαριστεί πάρα πολύ όλους όσους βοήθησαν στην διοργάνωση αυτού του αγώνα, τους συμμετέχοντες, το Σύλλογο Δρομέων Άρτας, την Αστυνομία και την Τροχαία Άρτας, τους Εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού, όλους τους χορηγούς, τα Μέσα Ενημέρωσης, τις υπηρεσίες του Δήμου μας και όλους τους εθελοντές, καθώς και τους Αρτινούς που αγκάλιασαν την εκδήλωση»





Δείτε το βίντεο

Ανείπωτη θλίψη… Θρήνος για τον 16χρονο στη Χρυσοβίτσα

Ανείπωτη είναι η θλίψη που σκόρπισε ο χαμός του 16χρονου στη λίμνη Πηγών Αώου. Ατελείωτος ο θρήνος στη Χρυσοβίτσα και τα άλλα χωριά του Μετσόβου για ένα παιδί που έφυγε άδικα.

Μία βόλτα φίλων που κατέληξε σε τραγωδία.

Τα παιδιά, σύμφωνα με όσα ανέφεραν στις καταθέσεις τους έπαιζαν βόλει δίπλα στη λίμνη. Η μπάλα έφυγε και κατέληξε στα νερά της.

 Ο 16χρονος πήγε να την μαζέψει. Μη γνωρίζοντας όμως καλό κολύμπι χάθηκε από τα μάτια των φίλων του. Εκείνοι έσπευσαν να τον βοηθήσουν με ένα μάλιστα από την παρέα να κινδυνεύει με πνιγμό.

Τα παιδιά αμέσως ενημέρωσαν τις αρχές και κινητοποιήθηκαν δυνάμεις της Πυροσβεστικής και της ΕΜΑΚ. Παράλληλα ζητήθηκε και η συνδρομή από δύτες.

Οι έρευνες ξεκίνησαν και ο διοικητής της 5ης ΕΜΑΚ ήταν αυτός που βούτηξε από την διασωστική βάρκα και ανέσυρε τον 16χρονο από τον βυθό.

Στη Χρυσοβίτσα αλλά και το Μέτσοβο οι πάντες είναι σοκαρισμένοι. Η τραγωδία που εκτυλίχθηκε μέσα σε λίγα λεπτά δεν χωράει στο μυαλό κανενός.

Απέραντος ο θρήνος για ένα παιδί που έφυγε πριν προλάβει να ζήσει…

https://www.epiruspost.gr

«Κλεφταρματολοί και κλέφτικο τραγούδι»

Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Γιορτή Μουσικής (21/6), και στο πλαίσιο των Επετειακών Δράσεων της Τράπεζας Πειραιώς για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς παρουσιάζει την οπτικοακουστική παραγωγή «Κλεφταρματολοί και κλέφτικο τραγούδι», σε επιστημονική επιμέλεια Αλέκου Ε. Φλωράκη, δρ Εθνολόγου-Λαογράφου, και σκηνοθεσία Αλέξανδρου Σκούρα.
Πρόκειται για ένα σύντομο οδοιπορικό, που συνδέει τον λόγο, τις εποχές και τα τοπία με τη δυναμική του κλέφτικου δημοτικού τραγουδιού και της τέχνης.

Μουσική ερμηνεία:

  “ΜΑΝΕΡΙΤΖΗΔΕΣ” Κυριάκος Γκουβέντας, Βασίλης Κασούρας και Βαγγέλης Πασχαλίδης, συμμετέχουν στην οπτικοακουστική παραγωγή του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς που παρουσιάζει τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821.


Συλλυπητήριο μήνυμα του Δήμου Ζηρού για τον θάνατο του Κώστα Βογιατζή

Με άφατη θλίψη ανακοινώνουμε την απώλεια του πρώην δημοτικού Συμβούλου, αντιπροέδρου δημαρχιακής επιτροπής και προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, στον πρώην Δήμο Φιλιππιάδας Κώστα Βογιατζή ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών.

  • Ο Κώστας Βογιατζής είχε διατελέσει Δημοτικός Σύμβουλος την περίοδο 2003 -2006 και πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου την περίοδο 2004-2006 επί δημαρχίας του κ. Μιχαήλ Κατραχούρα.

Εκπαιδευτικός στο επάγγελμα είχε εργαστεί στο 2ο Γυμνάσιο Φιλιππιάδας. Ήταν παντρεμένος με την Κωνσταντίνα Βογιατζή Ντάκουλα, κι έχει έναν γιο τον Ευθύμιο.

Υπήρξε άνθρωπος αγαπητός, αμοιβαίας κατανόησης και δημιουργίας, ευγενική προσωπικότητα, κοινωνικά ευαίσθητος με δοτικότητα που εξέπεμπε τη θετική του αύρα, γαλουχημένος με αξίες και ιδανικά.

  • Υπηρέτησε με αφοσίωση και δημιουργικότητα, τόσο την Τοπική Αυτοδιοίκηση όσο και την Εκπαίδευση, αφήνοντας ως παρακαταθήκη όχι μόνο το έργο, αλλά και το παράδειγμά του.

Η απώλειά του, μας γεμίζει θλίψη.

  • Εκφράζουμε τα πιο θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του, στην αγαπημένη του σύζυγο Κωνσταντίνα, στον μονάκριβο γιο του Ευθύμιο και στην εκπαιδευτική κοινότητα της πόλης,

Η νεκρώσιμος ακολουθία θα τελεστεί αύριο Δευτέρα 27 Ιουνίου και ώρα 10.00 π.μ., από τον Ι.Ν. Αγίου Βησσαρίωνα.

Κυριακή 26 Ιουνίου 2022

Και πάλι προκάλεσαν οι Τσάμηδες με την εκδήλωση της "γενοκτονίας"!

Για μια ακόμη χρονιά οι "Τσάμηδες", με λίγα μεταφερόμενα άτομα από τα ενδότερα της Αλβανίας, έκαναν, το Σάββατο 25 Ιουνίου, την εκδήλωσή τους για την  γενοκτονία, όπως ισχυρίζονται, των προγόνων τους από τους Έλληνες, η οποία δεν επιβεβαιώνεται ιστορικά. 

Στο μνημείο, που έχουν στήσει στην "Τζάρα", στη θέση "Κλλογκιέρι", όπου δημιούργησαν και νεκροταφείο, "τίμησαν" με ομιλίες, λουλούδια και προσευχή, την 78η επέτειο της ανύπαρκτης, για την ελληνική πλευρά, γενοκτονίας. 

Μάλιστα ο πρόεδρος του "Τσάμικου" κόμματος Σπετίμ Ιντρίζι, που συνοδευόταν από τους βουλευτές του κόμματος (εξελέγησαν στις λίστες του "Δημοκρατικού Κόμματος"), ζήτησε από την αλβανική κυβέρνηση να θεσμοθετήσει επίσημα την  εκδήλωσή τους  ως επέτειο της Αλβανίας στις 27 Ιουνίου και να χαρακτηρίσει ως ιστορικό μνημείο το νεκροταφείο!

Αξίζει να σημειωθεί ότι το μνημείο και το νεκροταφείο στην "Τζάρα" δημιουργήθηκαν με  χρήματα, που προήλθαν κυρίως από το "Τσάμικο" λόμπι της Αμερικής, αλλά και με οικονομική ενίσχυση από την τότε Αλβανική κυβέρνηση του Σαλί Μπερίσα, η οποία καθιέρωσε και την 27η Ιουνίου σαν ημέρα γενοκτονίας των "Τσάμηδων". 

Ακόμη τόνισε ότι "η διευθέτηση του "Τσάμικου" και η άρση του εμπολέμου, ώστε οι "Τσάμηδες" να περνούν τα σύνορα, είναι ζητήματα, που χρήζουν λύσης".

Η στάση των "Τσάμηδων" και κυρίως η αποδοχή της από την πολιτειακή και πολιτική ηγεσία της Αλβανίας είναι ένα ξεκάθαρο πρόβλημα στην ευρωπαϊκή προοπτική της γειτονική χώρας, η οποία, προβάλλοντας αλυτρωτισμούς, περιορίζει τη δυνατότητα ένταξης και... δυναμιτίζει ταυτόχρονα και τις φιλικές σχέσεις της με την Ελλάδα.

Τις προηγούμενες ημέρες, στο πλαίσιο των ανιστόρητων διεκδικήσεων των "Τσάμηδων", είχε προηγηθεί εκδήλωση μέσα στην αίθουσα του Αλβανικού Κοινοβουλίου, που περιελάβανε εμπρηστικές ομιλίες, αλλά και "Τσάμικους" χορούς! 

Ακόμη έγινε  προβολή του ντοκιμαντέρ "Δεν θα σε ξεχάσω Τσαμερία", για τις δήθεν σφαγές των δυνάμεων του Ναπολέοντα Ζέρβα σε βάρος των "Τσάμηδων", αλλά και του ντοκιμαντέρ "Διωκόμενη στάση", που αναφέρεται στη ζωή του "Τσάμη" συγγραφέα Bilal Xhaferri.

Επίσης προωθήθηκαν το βιβλίο “Muhamet Kuçuku- Çami” του δρ. Bashkim Kuçuku, που εκδόθηκε, αυτό είναι το περίεργο, από την Ακαδημία Επιστημών της Αλβανίας, αλλά και τα βιβλία "Πατέρας" και "Μύθοι, θρύλοι και ιστορίες από την "Τσαμερία" του Cham Hekuran Halili.

Όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια οι "Τσάμηδες" δεν έκαναν πορεία προς τα ελληνοαλβανικά σύνορα του Μαυροματίου για λόγους, που έχουν να κάνουν, και με το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Αλβανίας και  με την επιδίωξη της αλβανικής κυβέρνησης, που ουσιαστικά τους την απαγόρευσε,  να μη φανεί προς την Ευρώπη ότι εκδηλώνονται ακραία, φανατικά και εξτρεμιστικά φαινόμενα. 

Πρέπει, επιτέλους, να αποφεύγονται οι προκλήσεις και να εμπεδωθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες. 

https://katoci.blogspot.com

ΣΤΑΛΟΣ. Η καλοκαιρινή ανάπαυση του κοπαδιού…








Γράφει η δρ Μαρία Ν. Αγγέλη
e-mail: agelimaria@yahoo.gr
" Απρίλη, Απρίλη δροσερέ, Μάη καμαρωμένε,
σε μήνυσαν, Μάη μου, τα πρόβατα ν’ αξιώνεις τα χορτάρια,
Σε μήνυσαν οι όμορφες ν’ αξιώνεις τα λουλούδια,
σε μήνυσαν και τα πουλιά της άνοιξης τ’ αηδόνια
ν’ αξιώνεις τα κοντά κλαδιά και τα ψιλά δενδράκια.
Δημοτικό τραγούδι "
Ο στάλος ή σταλός ή στάλισμα στο πλούσιο λεξιλόγιο του τσοπάνη είναι το μέρος ή το «κατοικιό» που ξεμεσημεριάζουν τα ζώα…. Στάλος λέγεται το σκιερό δένδρο ή η συστάδα δένδρων, αλλά και το τσαρδάκι ή φραντζάτο που κατασκεύαζε ο ίδιος ο τσοπάνης.

Αυτό το «κατοικιό» τις περισσότερες φορές το έχει έτοιμο η φύση. Σε  κάποιο βουναλάκι ή διάσελο, σε  κάποιο σκιερό δένδρο, πουρνάρι, βελανιδιά, έλατο, πλάτανο κ.λπ. Ακόμα και σε βραχοσπηλιές…

Αν δεν το βρει έτοιμο από τη φύση αυτό το σκιερό μέρος που χρειάζεται τότε το κατασκευάζει μόνος του ο τσοπάνης. Διαλέγει τον κατάλληλο τόπο, μαζεύει τα απαραίτητα υλικά και το στήνει.
Yλικά: Χρειάζεται φούρκες, τέμπλες ή τεμπλιά, βέργες, κλαδιά και φτέρες. Τέμπλες ή τεμπλιά είναι μακρουλά ξύλα από πουρνάρι ή φιλίκι. Και τα απλά εργαλεία που έχει για τις κατασκευές των μαντριών του: λοστό, βαριά, σφυρί, τανάλια, σύρμα, πρόκες…
Κατασκευή: Μπήγει  στη γη καλά τις φούρκες σε τρύπες που ανοίγει με το λοστό. Τις χτυπάει πάνω με τη βαριά. Έτσι όπως οι αγρότες κατασκευάζουν τις «ηλιάστρες ή λιάστρες» για την αποξήρανση του καπνού… Στη μέση καρφώνει δυο ψηλότερες φούρκες. Μετά καρφώνει τις τέμπλες ή τα τεμπλιά από φούρκα σε φούρκα. Πάνω ρίχνει χλωρά κλαδιά και πολλές φτέρες. Τα δένει καλά με λιανές βέργες για να γίνει ένας καλός σταλός. Η φτέρη είναι πολύ χρήσιμο φυτό για τις ανάγκες του τσοπάνη. Κυρίως χρησιμοποιείται στην κατασκευή της καλύβας του. Χρησιμοποιείται επίσης για να  σκεπάσει στο στάλο του προβάτου. Είναι αδιαπέραστη στη βροχή και στον ήλιο. Δημιουργεί πολύ ίσκιο και προστατεύει τα ζωντανά από τον καύσωνα του καλοκαιριού…

 Εκεί στο κατασκευασμένο τσαρδάκι ή φραντζάτο προστατεύονται τα ζώα από την καλοκαιρινή ζέστη.«Σήκωσα το στάλο μου», λέει με ικανοποίηση ο τσοπάνης, που είναι και μάστορας…


Παρατηρούσα τα τελευταία χρόνια ανηφορίζοντας με το αυτοκίνητο από το χωριό Μπαμπίνη προς Αετό Ξηρομέρου, δεξιά του δρόμου ένα στάλο και κάποιες φορές τα ζώα κάτω που ησύχαζαν… Ήταν μια γραφική εικόνα στις καλοκαιρινές μέρες. Και όχι μόνο για μένα που λόγω καταγωγής έχω μια ευαισθησία γύρω από τα αγροτο-κτηνοτροφικά θέματα, αλλά για κάθε διερχόμενο νομίζω…

Ο στάλος ανάλογα με τα ζώα που φιλοξενεί λέγεται γιδόσταλος ή προβατόσταλος και πρατόσταλος. Ακόμα και τοπωνύμια έδωσαν οι τσοπάνηδες σε μέρη που είχαν σταλούς των ζώων τους: Όπως «γιδόσταλα», «πρατόσταλα», «σταλάκια». Αλλά και «διαολόσταλα» και «νεραϊδόσταλα»! Πίστευαν ότι σε κάποιους τόπους ξεμεσημεριάζουν οι διαβόλοι και οι νεράϊδες και προξενούν κακό σε όποιον περάσει  από το χώρο τους!

Όταν ο ήλιος ανεβαίνει ψηλά, Από τις δέκα το πρωί ίσαμε τις πέντε περίπου το απόγευμα τα πρόβατα δεν βοσκούν και «σταλίζουν». Όταν «ο ήλιος είναι δυο σαμαροτριχιές και μέχρι να πέσουν τα απόσκια», η ζέστη είναι δυνατή και ανυπόφορη. Χρησιμοποιώ μια χαρακτηριστική έκφραση του ποιμενικού κόσμου για τη μέτρηση του χρόνου. Η ώρα μετριέται με τριχιές και μάλιστα αυτές που χρησιμοποιούσαν για το σαμάρι των ζώων, και με τον ίσκιο. Είναι ένας πρακτικός τρόπος μέτρησης του χρόνου από τον άνθρωπο της υπαίθρου…Η σαμαροτριχιά είναι σαράντα οργιές, όπως με διαβεβαίωσε με απόλυτη σιγουριά ο υπερήλικας ξηρομερίτης Αλέξανδρος Κυριαζής. Και μου εξήγησε ότι χρειαζόταν τόσο μεγάλη για να φορτώνουν και μεγάλα φορτώματα στο σαμάρι των ζώων. Για παράδειγμα τα βριζόνια που κουβαλούσαν μέσα άχυρο για τα ζώα…[Βριζόνια ήταν ειδικά σύνεργα μέσα στα οποία έβαζαν το άχυρο].

Το πρόβατο κυρίως, αναζητάει πολύ τον στάλο. Δεν αντέχει τη ζέστη. Χρειάζεται το στάλο για να ξεκουραστεί, να ηρεμήσει και να ανασάνει… Τα πρόβατα το καλοκαίρι τα πιάνει η «φυσομάνα», «φ’σομάνα», όπως τη λένε οι ξηρομερίτες κτηνοτρόφοι. Τα ζώα ανοίγουν το στόμα και με δυσκολία ανασαίνουν. Αφήνουν τη βοσκή και τρέχουν για τον ίσκιο και τον αέρα. Εκεί θα χαλαρώσουν, θα πλαγιάσουν, θα αναχαράξουν. Σαν ψόφια αφήνονται στο στάλο…

Το γίδι είναι πιο ανθεκτικό αλλά και αυτό θέλει το στάλο του. Τα  γίδια επιθυμούν πολύ την καθαριότητα. Το στάλο ο τσοπάνης τον διατηρεί καθαρό. Τον καταβρέχει με νερό, αν μπορεί, για να κάθεται η σκόνη που σηκώνουν τα ζώα… Θέλει και το «πράμα» καθαρό «γιατάκι»! Γι’ αυτό επιλέγει τα καλύτερα μέρη για γιδοσταλούς και πρατοσταλούς. Φροντίζει την καλοπέραση και την υγεία του κοπαδιού του…

Ο γιδοβοσκός συνήθως βρίσκει έτοιμους φυσικούς στάλους. Η φύση προνοεί για κείνον και τα ζώα του. Και με τη «μαστοριά της» τον ανακουφίζει από αυτό τον κόπο.

 Τις ώρες που σταλίζουν τα ζώα ξεκουράζονται και οι τσοπάνηδες. Τρώνε το λιτό φαγητό τους, στρίβουν ένα τσιγάρο, κλέβουν λίγες ώρες ύπνο κάτω σε ένα ίσκιο εκεί δίπλα στο στάλο.Αυτές τις ώρες και το τσοπανόσκυλο ξεκουράζεται. Ο τσοπάνης  παραπέρα σε παχύ ίσκιο και αυτός ξαπλώνει μπρούμυτα ή ανάσκελα απολαμβάνει τον δροσερό αέρα και κοιμάται γλυκά. Σταλίζουν τα πράματα, ο σκύλος και ο τσοπάνης! Είναι ώρες ηρεμίας των τσοπάνηδων και των ζώων. Γαλήνη και ηρεμία… Μόνο τα κουδούνια  ακούγονται αργά καθώς  αναδεύονται τα ζωντανά… Και ενδιάμεσα το ήρεμο γαύγισμα του τσοπανόσκυλου, απλά για να δηλώσει παρόν!


Εικόνα: Φυσικός στάλος για ζώα και ανθρώπους…

Το μεγάλο δένδρο  αποτελούσε το φυσικό στάλο του κοπαδιού


του Νίκου Δ. Αγγέλη στα Βρύστιανα Ξηρομέρου.


Σήμερα αποτελεί ένα τοπόσημο για τα παιδιά και τα εγγόνια του που περπατούν στα χνάρια του…  


Κάθε κτηνοτρόφος της περιοχής είχε το δικό του φυσικό στάλο… Το δικό του δένδρο. Και αναφερόμαστε σε δέντρα εξαιρετικού κάλλους! Τοπόσημα σήμερα…


Οι αρμόδιοι φορείς μπορούν  να δείξουν ενδιαφέρον και να προχωρήσουν στην κήρυξη αυτών των αιωνόβιων δένδρων  ως: Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης. Και τούτο λόγω της ιδιαίτερης επιστημονικής, οικολογικής, αισθητικής, ιστορικής και πολιτισμικής αξίας τους… Υπάρχει σχετική νομοθεσία προστασίας της  φύσεως.

Ας «ακούσουμε» την αφήγηση ενός  υπέργηρου τσοπάνη για το στάλο:

«Τα πρόβατα σταλίζουν το καλοκαίρι άμα είναι λιοβόρι από το πρωί μέχρι τ(ι)ς πέντε το απόγευμα. Σε πιρνάρια, σε βελανιδιές, σε πλατάνια κ.λπ. Είναι και τεχνικοί στάλοι. Με διάφορα πανιά τώρα τελευταία, αλλά φοβάμαι δεν είναι κατάλληλα. Σαν αυτά πόβαναμε στα καπνά… Πάλι ζέστη φέρνουν. Με κλαριά και φτέρες που ’φκιαναμε παλιά ήταν καλύτερα για τα πρόβατα… Έκοβα φούρκες όπως αυτές για τα κρεβάτια στα καπνά,[τις ηλιάστρες] τις έμπηγα στο χώμα και μετά ένα τεμπλί απάν’ σ’ αυτές γένονταν ένα γυροβόλι σαν το τιμόνι τ’  αυτοκινήτου! Κατάλαβες; Μετά αυτό το γυροβόλι το σκέπαζαμε με ξύλα, κλαριά, πλατάνια, μηλιοκ(ο)κιές, πλατύφυλλα, και πολλή φτέρη. Δεν πηράει ο ήλιος τ’ φτέρη. Για να μην νε πάρει ο αέρας τ’ φτέρη την πλάκωναμε με κλάρες ή λούρες…

Εγώ τώρα έχω φυσικό στάλο. Εκεί στο χωράφι είναι πιρνάρια κι νια απηδιά. Πάνε μισά πρόβατα στο ’να μισά στ’ άλλο. Μοιράζονται από δω κι από κει. Αν δεν ήταν αυτά θα ’φκιανα με φούρκες.

Εδώ στην Μπαμπίνη δεν έχει δέντρα και φκιάνουν με φούρκες, τεμπλιά και φτέρες. Τις ώρες που σταλίζουν τα πρόβατα ξεκουράζεται κι ο τσοπάνης. Μπορεί να πάει στ(ι)ς δ(ου)λειές του. Παράδειγμα έχει μια δ(ου)λειά να πεταχτεί στ’ Αγρίνιο...

Παλιά τα πρόβατα τα ’πιανε η φυσ(ού)να. Είναι όταν ο στάλος είχε χώμα, σκόνη τα πείραζε. Είχανε πρόβλημα στ’ μύτ(η). Δεν ανασαίνουν… Τώρα με τα φάρμακα δεν έχουν πρόβλημα…» [Προφορική αφήγηση Σπύρου(Πίπη) Μπαρμπαρούση γενημέννου το 1931 στα Βλυζιανά Ξηρομέρου].

Το απόγευμα όταν άρχιζε να δροσίζει, «ξεστάλιζαν», σκάριζαν τα ζώα και πήγαιναν για βοσκή. Αρχίζει πάλι το βόσκημα με την επίβλεψη του τσοπάνη…

«Kαι σαν τσακίσουν τα ζερβά και σαν διαβεί το κάμα
Από τα τόπια τα δροσά,
Σκαρίζουν τα γιδόπρατα κι όλα μαζί αντάμα,
Αργοσκαλώνουν την πλαγιά…»
[Β. Λαμνάτου, Ο Αγναντευτής της Ρούμελης, Αθήνα 1963, σελ. 93]

Ο στάλος εκτός από ανάπαυση χρησιμεύει επίσης και ως ρολόϊ για το τσοπάνη. Με τις συνήθειες των ζώων υπολογίζουν την ώρα. είναι και το φυσικό ρολόϊ του τσοπάνη. Είναι θαυμαστός ο τρόπος που ο αγρότης και ο τσοπάνης «βλέπουν την ώρα» στα ρολόγια της φύσης…

Ο στάλος αλλιώς: Με το στάλο και με άλλες συνήθειες των ζωντανών τους, με διάφορα σημάδια, όπως η θέση του ήλιου, του φεγγαριού, κ.λπ. υπολόγιζαν την ώρα οι άνθρωποι της υπαίθρου αγρότες και ποιμένες…

 «Παν τα πράματα στο στάλο», υπολογίζουν την ώρα περίπου δέκα το πρωϊ.

«Απόσταλα», είναι μετά το στάλο, δηλαδή η ώρα πέντε το απόγευμα.

«Στο στάλο τα πράματα», δηλαδή όλο το μεσημέρι…

Ο  σταλός και το ρήμα σταλίζω χρησιμοποιήθηκαν και σε λαϊκές εκφράσεις με μεταφορική σημασία. Ενδεικτικά παραθέτω:

«Σταλίζει αυτός»: λέγεται για άνθρωπο κοιμάμενο! Συνώνυμη έκφραση: «κοιμάται όρθιος»!

«Στάλισα πολλή ώρα εκεί…». Λέγεται σε περιπτώσεις που περιμένει κάποιος πολλές ώρες  ακούνητος για κάποια δουλειά, χωρίς να καταφέρει κάτι!

Επίσης, και ως φοβέρα χρησιμοποιήθηκε το ρήμα σταλίζω, όπως γράφει ο μελετητής της τσοπάνικης ζωής Δημήτριος Λουκόπουλος:

 «Θα σου δείξω εγώ πού σταλίζει η ψείρα!». Η ιδιαίτερη αυτή λαϊκή έκφραση σημαίνει θα σε εκδικηθώ όπως σου αξίζει!

Kαι ως κατάρα χρησιμοποιήθηκε το ρήμα. Ιδιαίτερα στην περιοχή του Ξηρομέρου:

«Να σταλίσει ο διάολος μέσα σου!».Στην προκειμένη περίπτωση ο «διαολόσταλος» δεν ήταν ένα σκιερό μέρος, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος στον οποίο απευθυνόταν η κατάρα.

Θα κλείσω με στίχους του Βασίλη Λαμνάτου που ύμνησε τη ζωή των τσελιγγάδων:

«…Από μικρός βλαχόζησα στης ερημιάς τα τόπια,

Κοντά σε στάνες, σε κοπές, γιδάρης και πρατάρης.

Με τη δροσιά της χαραυγής, το πρόσωπό μου βρέχα

και την καρδιά μου γέμιζα, μ’ αρώματα του λόγγου!

Αχ, πού ’ναι τώρα βρε παιδιά, τα χρόνια εκείνα πού ’ναι!

Είπεν ο γερο-μπιστικός κι έγειρε το κεφάλι

Στο στοιχειωμένο χέρι του, ύπνο γλυκό να πάρει!»

[Β. Λαμνάτου, Ο Αγναντευτής της Ρούμελης, Αθήνα 1963, σελ.30-33]


Σάββατο 25 Ιουνίου 2022

ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ: Δυσεύρετοι, πλέον, οι Αλβανοί τσομπάνηδες...

Μειώθηκαν τα τελευταία χρόνια, ειδικά από τον κορωνοϊό και μετά, οι Αλβανοί τσομπάνηδες στη Θεσπρωτία. 

Και είναι πλέον δυσεύρετοι.

Κτηνοτρόφοι, που στηρίζονταν σ' αυτούς, πλέον έχουν δυσκολίες.

Γιατί συνέβη αυτό; 

Η πανδημία ήταν μια αφορμή να αναθεωρήσουν κάποιες συνήθειές τους και να αναζητήσουν άλλες επιλογές.

Έτσι κάποιοι από αυτούς, που έρχονταν στην Ελλάδα για δουλειά, βρήκαν σε άλλες χώρες καλύτερα μεροκάματα, καλύτερες συνθήκες κοινωνικής πρόνοιας για τους ίδιους και τις οικογένειές τους. 

Και η αλήθεια είναι ότι ήταν πολύ χρήσιμοι, καθώς δεν προθυμοποιούνται Έλληνες να κάνουν αυτή τη δουλειά. 

Αποδείχθηκαν εξοικειωμένοι µε το ορεινό και δυσπρόσιτο περιβάλλον και ικανοί να ανταπεξέλθουν στα ακραία καιρικά φαινόµενα, ενώ αγαπούν τη φύση και είναι καλοί οδηγοί του κοπαδιού. 

Έτσι ο ρόλος τους στη διατήρηση της κτηνοτροφίας είναι σηµαντικός, όπως και η ανθρώπινη παρουσία τους είναι κρίσιμη για τη διατήρηση µιας ζωντανής, παραγωγικής υπαίθρου.

Η. Μ. 

https://katoci.blogspot.com/