Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Εσείς πόσα μπάνια κάνατε φέτος; Μη μου πείτε πως δεν σας φέρνει γλυκές αναμνήσεις η ερώτηση.

image





Μη μου πείτε πως δεν σας φέρνει γλυκές αναμνήσεις η παραπάνω ερώτηση. Ήταν μια απορία τόσο συνηθισμένη κάποτε, όταν οι μεσοαστοί μπαμπάδες μπορούσαν να απολαμβάνουν τον μεσημεριανό τους ύπνο, ενώ οι σύζυγοι με τα παιδιά τους αναχωρούσαν για τρίμηνη παραθέριση.
Τι ανέμελα χρόνια, με λίγα σχετικά αγαθά και χωρίς πολυτέλειες, μα με μια ευχάριστη, προβλέψιμη και ασφαλή ζωή. Οι περισσότεροι θεωρούμε πως αυτή η Σάνγκρι-Λα έχει χαθεί δια παντός. Πιστεύουμε πως οι σύγχρονες απαιτήσεις καθιστούν πλέον ανέφικτο έναν τέτοιο βίο, τουλάχιστον για την συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών. Σε γενικές γραμμές αυτό είναι σωστό, όμως παραμένουν πολλοί που εξακολουθούν να ζουν στην καρακοσμάρα τους, σαν να μην τρέχει τίποτα, σαν να ζούμε ακόμη στο τέλος του 20ου αιώνα.
Και δεν αναφέρομαι αποκλειστικά στους συνήθεις υπόπτους, στους απολιτίκ πιτσιρικάδες, στους λουφαδόρους του Δημοσίου και στους νεαρούς συνταξιούχους των ΔΕΚΟ. Υπάρχουν μπόλικοι άλλοι, αυτοαπασχολούμενοι, ιδιωτικοί υπάλληλοι, κατεστραμμένοι επιχειρηματίες και άνεργοι γονείς. Τους συναντήσαμε στις ακρογιαλιές, μποτιλιαριστήκαμε μαζί τους, παρακολουθήσαμε και φέτος τα κατορθώματά τους μέσα από τα σόσιαλ μίντια.
Εκτός από μια μικρή μειοψηφία μόνιμων χαζοχαρούμενων, όλοι αυτοί οι διπλανοί μας έχουν τον απόλυτο θαυμασμό μου. Ειλικρινά ζηλεύω την ικανότητά τους να αφήνουν στην άκρη τις υπαρκτές δυσκολίες τους για να περάσουν όσο καλύτερο γίνεται καλοκαίρι, ώστε να φορτίσουν τις μπαταρίες τους ενόψει ενός ακόμη δύσκολου χειμώνα. Και με λυπεί ιδιαίτερα το γεγονός πως κάθε χρόνο αυτό το γελαστό τσούρμο όλο και μικραίνει.
Λένε κάποιοι πως αυτός ο χειμώνας θα είναι ο χειρότερος που είδαμε από την αρχή της κρίσης. Ίσως να έρθει πια η βαρυχειμωνιά, αυτή που μας έχει χαριστεί τα τελευταία χρόνια. Εκείνοι που δεν απόλαυσαν τις διακοπές τους ήδη νιώθουν αποκαμωμένοι. Όσοι παραμένουν ακόμη επαγγελματίες, αμφιβάλουν πως αυτό θα ισχύει και του χρόνου.
Νεαροί επιστήμονες έφαγαν τις ζέστες αναζητώντας μια διέξοδο στο εξωτερικό. Μικροσυνταξιούχοι χωρίς άλλους πόρους αναρωτιούνταν αν θα μπορούν να πληρώνουν τα φάρμακά τους. Μαμάδες με «μαύρη» απασχόληση απορούσαν αν θα τα φέρουν βόλτα μετά την κατάργηση των ολοήμερων. Νοικοκυραίοι συνειδητοποιούσαν πως ο αυξημένος ΕΝΦΙΑ θα τους ξετινάξει. Και οι υποαπασχολούμενοι λογαριάζουν για πόσο θα καταφέρουν να την βγάλουν με τα μεροκάματα του τουρισμού. Πεζές, αλλά πιεστικές ανάγκες.
Πάντα θα υπάρχουν αυτοί οι ωραίοι ανέμελοι του ελληνικού καλοκαιριού. Όσο χάλια και να γίνουν τα πράγματα, θα υπάρχουν εκείνοι που θα καταφέρνουν να ξεζουμίζουν την ωραιότερη εποχή, είτε εύκολα είτε δύσκολα. Το δυστύχημα όμως είναι πως ανάμεσά τους βρίσκονται και πλείστοι των ταγών του έθνους, πολιτικοί, οικονομικοί παράγοντες, διαμορφωτές γνώμης. Σχεδόν όλοι τους αναλίσκονται μόνο σε παιχνίδια κυριαρχίας, χωρίς να ασχολούνται με τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων, ενόσω η χώρα εκφυλίζεται σε νοτιοαμερικανική Μπανανία.
Οι μαφιόζοι ζουν υπεράνω του νόμου, συνήθως δεν βλέπουν καν τα κάγκελα της φυλακής, κι αν αυτό συμβεί αποφυλακίζονται χάρη στη γενναιοδωρία του Παρασκευόπουλου
.




Οι μετανάστες εξακολουθούν να συρρέουν, με τους Βουλγάρους να χτίζουν φράχτη 500 χιλιομέτρων, ώστε να μας καταστήσουν ευρωπαϊκή νήσο Έλλις. Οι Τούρκοι εξακολουθούν να μας απειλούν, σχεδόν ανεξέλεγκτοι μετά την διαφαινόμενη διάρρηξη των σχέσεών τους με την ΕΕ. Τα νοσοκομεία καταρρέουν, με ξεχασμένες νόσους, όπως η φυματίωση και η ελονοσία να επιστρέφουν. Τρομοκράτες και εξτρεμιστές έχουν πάρει τον απόλυτο έλεγχο περιοχών της πρωτεύουσας χωρίς αντίσταση.
Εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες των τραπεζών και του Δημοσίου τρέμουν τις επικείμενες κατασχέσεις, χωρίς καμία υποστήριξη. Το κλείσιμο των επιχειρηματικών δανείων είναι βέβαιο πως θα οδηγήσει σε διακοπή λειτουργίας πάμπολων μονάδων, με συνέπεια ζημιογόνες καραμπόλες για τους συνεργάτες και τους εργαζόμενους τους.
Κι ενώ αυτές οι βιβλικές πληγές διαλύουν τη χώρα, κυβέρνηση κι αντιπολίτευση φαγώνονται για… υψηλά θέματα, όπως για τα κανάλια, για τις άπιαστες γερμανικές αποζημιώσεις, για τους χρησμούς των «καραμανλικών κύκλων» και για ένα σκοτεινό τραγικό συμβάν στην Αίγινα. Ο Τσίπρας άρχισε να ξανασερβίρει τον προπέρσινο σανό, όμως ταυτόχρονα οι πρωτοκλασάτοι της ΝΔ δεν παρουσιάζουν στο λαό πώς τα πράγματα θα μπορέσουν να στρώσουν, πώς θα χαλαρώσουν οι ληστρικοί φόροι και θα ξαναδούμε κάποια προοπτική. Πώς επιτέλους θα ανακτήσουμε μια στοιχειώδη εθνική περηφάνια, βαθύτερη εκείνης που μας προκάλεσαν τα άξια παιδιά των Ολυμπιακών (η Φώφη πάντως δεν έχει χρόνο για τέτοια, την απασχολεί ο επαναπατρισμός των δυσαρεστημένων... πελατών της). Η νομή της εξουσίας βρίσκεται πάνω απ' όλα για τους επαγγελματίες της κομματικής διαπάλης, χωρίς δεσμεύσεις για δουλειά και για επώδυνες μα αναγκαίες και δίκαιες λύσεις.
Δεν γνωρίζω τι ακριβώς θα συμβεί φέτος το χειμώνα. Ήδη γίνεται συζήτηση για εκλογές κι αυτό δεν μοιάζει καθόλου απίθανο, εάν λάβουμε υπόψη τις τεράστιες προκλήσεις που θα έχει μπροστά της η κυβέρνηση. Είναι πολύ λογικό οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ να επιλέξουν μια διαχειρίσιμη ήττα από μια καταστροφική γι' αυτούς παραμονή. Στην περίπτωση αυτήν τον λόγο θα έχει ο απρόβλεπτος ελληνικός λαός.
Όποιος όμως κι αν είναι ο φθινοπωρινός ένοικος του Μαξίμου, δεν θα έχει την πολυτέλεια να είναι ανέμελος. Ο ως τώρα τρόπος διαχείρισης των μνημονιακών δεσμεύσεων ήταν ξεκάθαρα λανθασμένος, απαιτείται μια νέα φόρμουλα και μάλιστα επειγόντως. Κι όχι επικεντρωμένη αποκλειστικά στην οικονομία μα σε κάθε παράμετρο λειτουργίας του κράτους και της κοινωνίας μας, καθώς το καράβι μπάζει από παντού. Αλλιώς, προβλέπω πως θα είναι πολύ ελάχιστοι εκείνοι που θα απολαύσουν και το επόμενο καλοκαίρι...


Φάνης Ουγγρίνης


www.athenavoice.com

Θετικός ο απολογισμός της 1ης Γιορτής "Μάνα Μουργκάνα", της Ομοσπονδίας Αποδήμων Μουργκάνας



Μετά από δεκαήμερες εκδηλώσεις, ολοκληρώθηκε η 1η Γιορτή πολιτισμού "Μάνα Μουργκάνα", που έσπασε την ερημιά της ακριτικής επαρχίας και ανέδειξε την ιστορία της, που είναι πλούσια σε σύμβολα, μνημεία, πρόσωπα και μηνύματα. 
Ο απολογισμός θετικός, αφού κάθε προσπάθεια να έρθει στο προσκήνιο το χθες, μέσα από το σήμερα, με σκοπό να διαμορφωθεί το μέλλον, καταγράφεται ως βήμα όχι μόνο αυτογνωσίας, αλλά και προόδου. Από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις της 1ης γιορτής πολιτισμού "Μάνα Μουργκάνα", μπορούν να χαρακτηριστούν: 
Η έκθεση φωτογραφίας "Μέρα-Νύχτα στη Μουργκάνα" των Λ. Τζάνη, Γ. Μαλαμίδη, Κ. Τσέκα. 
Το μουσικοχορευτικό και θεατρικό δρώμενο. «Η Μουργκάνα αφηγείται», σε σκηνοθεσία Αντώνη Τσάβαλου. 
Η τιμητική αναφορά σε συγγραφείς της Μουργκάνας, που είναι πολλοί και αξιόλογοι, μεταξύ των οποίων και ο Ποβλιώτης προβεβλημένος και καταξιωμένος λογοτέχνης Σωτήρης Δημητρίου. 
Η παραμυθοανάγνωση και μικρογλυπτική με τον τίτλο "η αλεπουδίτσα στη Μουργκάνα" από την Ευαγγελία Στάθη και τον Θωμά Κρομμύδα. 
Η των αρχαιοτήτων και βυζαντνινών μνημείων της Μουρκάνας από τον Ηγούμενο της Μονής Γηρομερίου αρχιμανδρίτη Μεθόδιο Ντελή και την αρχαιολόγο Χριστίνα Γκάνια. 



Ακυρώθηκε το "Άκτια Τρίαθλο 2016". Τεχνικές και διαδικαστικές δυσχέρειες επικαλείται η Οργανωτική Επιτροπή. Κανονικά, θα διεξαχθεί ο 4ος Εν Νικοπόλει Άκτια δρόμος 2016, στις 3 Σεπτεμβρίου 2016, στη Πρέβεζα.

2fa0e31d665d3d11b9f9062afab0a18b L

Τη μη διεξαγωγή του «Άκτια Τρίαθλου 2016» ανακοίνωσε η Οργανωτική Επιτροπή, επικαλούμενη τεχνικές και διαδικαστικές δυσχέρειες.

Μπορεί τον περασμένο Απρίλιο το δημοτικό συμβούλιο Πρέβεζας να ενέκρινε τη διαδικασία διοργάνωσης του τριάθλου, το οποίο θα διεξαγόταν στην παραλιακή ζώνη της Πρέβεζας με κολύμβηση(750 μέτρα), ποδηλασία(20 χιλιόμετρα) και δρομικό κομμάτι(5 χιλιόμετρα), ωστόσο από τότε μέχρι και σήμερα δεν είχε υπάρξει καμία νεότερη ενημέρωση από τους διοργανωτές και το δήμο Πρέβεζας.
Έτσι φτάσαμε μόλις 11 ημέρες πριν την ημερομηνία που επρόκειτο να διεξαχθεί το Τρίαθλο, προκειμένου η Οργανωτική Επιτροπή να ενημερώσει για την ακύρωσή του..
Η ανακοίνωση αναφέρει:
«Η Οργανωτική Επιτροπή του ΑΚΤΙΑ TRIATHLON 2016, ανακοινώνει την αναβολή του τριαθλητικού αγώνα 2ου αγώνα ΤΡΙΑΘΛΟ SPINT, o οποίος ήταν προγραμματισμένος να διεξαχθεί την Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου 2016, λόγω τεχνικών και διαδικαστικών δυσχερειών. Ο αγώνας μεταφέρεται στο αγωνιστικό καλεντάρι του 2017 σε χρόνο ο οποίος θα ανακοινωθεί με νέο δελτίο τύπου».

Κανονικά, θα διεξαχθεί ο 4ος Εν Νικοπόλει Άκτια δρόμος 2016, στις 3 Σεπτεμβρίου 2016.

«Κορίτσια, ο Μπάρκουλης!»: Το ταλέντο, οι γυναίκες και περισσότερες από 100 ταινίες... Στοπ-καρέ στην πορεία της ζεν πρεμιέ φυσιογνωμίας του ελληνικού κινηματογράφου που απεβίωσε σε ηλικία 80 ετών

image


Ο Ανδρέας Μπάρκουλης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1936. Από έφηβος συμμετείχε σε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας με το θίασο των Σπύρου Μουσούρη – Κρινιώς Παπά, ενώ παράλληλα σπούδαζε στη Σχολή υποκριτικής του Κ. Μιχαηλίδη.

image

Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1956 και πριν τελειώσει την Σχολή του πήρε άδεια ηθοποιού, ως εξαιρετικό ταλέντο, και εργάστηκε στο θέατρο Κοτοπούλη με κλασικό ρεπερτόριο σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μυράτ.


Μιας Πεντάρας Νειάτα (1967)



Πρωτοεμφανίστηκε στον κινηματογράφο το 1957 στην ταινία του Κώστα Ανδρίτσου «Μαρία η Πενταγιώτισσα», στο πλευρό της Αλίκης Βουγιουκλάκη. 'Ηδη από την επόμενη χρονιά συμμετείχε ταυτόχρονα σε εννέα ταινίες ως συμπρωταγωνιστής των μεγάλων σταρ της εποχής εκείνης, ενώ αργότερα έπαιξε σε πολλές ταινίες σαν δίδυμο με τον Θανάση Βέγγο. Η συνεργασία του με την Φίνος Φίλμ ξεκινά το 1964 με την ταινία «Το Δόλωμα» με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη.

image

Εξαιτίας του ταλέντου αλλά και του παρουσιαστικού του, την ίδια δεκαετία καθιερώθηκε και ως πρωταγωνιστής αλλά και ως ζεν πρεμιέ. Ενδεικτικό είναι φυσικά το σλόγκαν «Κορίτσια, ο Μπάρκουλης!», που φανερώνει την απήχηση που είχε στο γυναικείο πληθυσμό.
image

image

image



Ο Ξυπόλητος Πρίγκηψ (1966)



Συνολικά έπαιξε σε περισσότερες από εκατό ταινίες. Μερικές από τις πιο γνωστές είναι η Κοινωνία ώρα Μηδέν ,Το δόλωμα, Κονσέρτο για Πολυβόλα, Μιας πεντάρας νιάτα , Τζένη Τζένη και Η Θεία μου η Χίπισσα. Ταυτόχρονα, έπαιξε σημαντικούς ρόλους και στο θέατρο έως το 1973, όπου αντιμετώπισε προβλήματα με τη δικαιοσύνη σχετικά με μια υπόθεση ναρκωτικών. 



image


Το 1974 έφυγε στην Αμερική, όπου σχολήθηκε με το τραγούδι. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, το 1983, αφοσιώθηκε στο θέατρο μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Τη δεκαετία του 90 πραγματοποίησε κάποιες εμφανίσεις στην τηλεόραση. Όπως είναι γνωστό, είχε νοσηλευτεί στο Δρομοκαϊτειο, είχε παντρευτεί τρεις φορές, ενώ είχε αποκτήσει τρία παιδιά.


Μια Ιταλίδα στην Ελλάδα (1958)






image

image 
image
image
image



Tomas Karagiu: Ο μεγαλύτερος ηθοποιός της Ρουμανίας, ήταν Ηπειρώτης!



Ο Tomas Karagiu υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους κωμικούς ηθοποιούς της  Ρουμανίας! ...


Ο Tomas Karagiu γεννήθηκε στις 21 Αυγούστου 1925 στο Άργος Ορεστικού από μία οικογένεια Βλάχων από την Αετομηλίτσα της Κόνιτσας του νομού Ιωαννίνων.

Μετά τα πρώτα χρόνια της ζωής του και κατά τη Γερμανική κατοχή, για οικονομικούς λόγους, η οικογένεια Karagiu εγκαταστάθηκε στο Πλοεστί της Ρουμανίας απ' όπου το 1943 ο  Θωμάς τέλειωσε το Λύκειο.

Στη συνέχεια οι γονείς του τον γράφουν στο Ωδείο Μουσικών και Δραματικών Τεχνών στο Βουκουρέστι. Την 1η Μαΐου 1948, μπαίνει στο Εθνικό Θεάτρο της Ρουμανιας απ' όπου παίρνει το δίπλωμα το 1949.  Το 1953, στην ηλικία των 28, διορίστηκε διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου στο Ploiesti, μια θέση που θα κατέχει για 12 χρόνια.




Ο Tomas Karagiu πρωταγωνίστησε σε 39 ταινίες σε κινηματογράφο και θέατρο και απέσπασε περισσότερα από 90 βραβεία. Του άρεσε να παίζει κωμικούς χαρακτήρες, αλλά διέπρεψε και σε δραματικούς ρόλους. 

Ο Ηπειρώτης ηθοποιός, που μιλούσε άπταιστα την ελληνική γλώσσα και υπεραφανευόταν για αυτό, όμως έγινε διάσημος για τους μονολόγους του. Μέσα από τους μονολόγους του που χρησιμοποιουσε πολλές ελλγνικές λέξεις, με το ιδιαίτερο χιούμορ του καυτηρίαζε κυρίως της πολιτική επικαιρότητα.

Το βράδυ της 4ης Μαρτίου 1977, ο Tomas Karagiu βρήκε τραγικό θάνατο από σεισμό ο οποίος γκρέμισε το σπίτι όπου διέμενε στο Βουκουρέστι. Το σώμα του ηθοποιού βρέθηκε έξι ημέρες μετά το σεισμό, και η κηδεία πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαρτίου 1977.

Στο Πλοεστί υπάρχει θέατρο που έχει πάρει το όνομα του.

Picture 


Δείτε τα video





Το Βρυσοχώρι Zαγορίου από ψηλά


Δείτε τα video

https://youtu.be/n_602r1wu7o

https://youtu.be/Aqd7QFGaSqo

https://youtu.be/vxD62YNXqAA

https://youtu.be/To34k1xDXZs


https://youtu.be/YqtLL8zq7Lc

https://youtu.be/AczDtaXJXPY

https://youtu.be/BkX1zUxMbnA

https://youtu.be/f2Pa4IsBFRA

https://youtu.be/umrmvvCFfqs

https://youtu.be/O3aGyWoPK1M

Φωτογραφίες από το καταπράσινο Βρυσοχώρι, ένα από τα πιο όμορφα χωριά του Ζαγορίου, όπως αυτό φαίνεται από το διάσελο της Τσούκα Ρόσια.
































www.apeirosgaia.wordpress.com

Preveza Epirus Greece: Culture and Sea. Απολαύστε το video του by Orizontas



Απολαύστε το video






www.romiazirou.blogspot.gr

Ξανανοίγει το Dream Gates Fest το Κάστρο της Άρτας, το Σάββατο 27 Αυγούστου 2016, ώρα 19.00'


Δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε άλλα 10 χρόνια...


Ήταν Παρασκευή 28 Αυγούστου 2015, όταν, 10 χρόνια μετά το τελευταίο Dreamgates, οι πύλες του Κάστρου της Άρτας άνοιξαν και τα ροκ όνειρα ξεχύθηκαν. Σε εκείνη τη συναυλία, είχαν πάρει μέρος οι Psycho holiday, οι GHOSTDANCE The Band, οι Hellraiser, The Band Black Sheep-Μαύρο Πρόβατο, οι Rotten Monkeys.

   Τότε, ο Γιάννης Σιδεράκης, από τους GHOSTDANCE The Band, είχε γράψει: "Dream Gates festival 2015… Ποιος θα το φανταζόταν, ότι θα έρχονταν ξανά η ώρα, να ανοίξουν οι πύλες και τα όνειρα να ξεχυθούν ουρλιάζοντας, για να ξυπνήσουν μια πόλη, που όσο και να αλλάζει, μένει η ίδια. Ποιος θα φανταζόταν εκεί στο μακρινό 1990, όταν τα μαθητικά συμβούλια, θα διοργάνωναν, την πρώτη κανονική συναυλία στην Άρτα, εκεί στο «καστράκι» όπως έχει μείνει να το λέμε, στις παλιές φυλακές του κάστρου, ότι τα απόνερα θα μας δρόσιζαν 25 χρόνια μετά. Γιατί υπήρχε και συνέχεια…


    Από αυτόν τον χώρο έχουν περάσει δεκάδες συγκροτήματα, από τα μεγαλύτερα ονόματα της Ελληνικής σκληρής μουσικής, αλλά σημαντικότερο, έχουν παίξει όλοι όσοι ασχολούνται με μουσική στην Άρτα. Δεκάδες παιδιά, εκεί πρώτη φορά ήρθαν σε επαφή με την αίσθηση του να παίζεις μπροστά σε κόσμο, με σοβαρό ήχο, με οργάνωση. Βέβαια το κενό, ήταν μεγάλο…

    Δέκα χρόνια απραγία, αλλά όταν το νερό έχει μπει στο αυλάκι, δεν το σταματάει τίποτα. Δύο μαθητές ανέλαβαν να αναστήσουν αυτή την παράδοση και τα κατάφεραν. Dream Gates βαπτίστηκε το 2002, αλλά στην ουσία, ήταν το ίδιο μεγάλο γεγονός, πάντα. Η μάζωξη, η ευκαιρία, η πείνα, η τρέλα, τα όνειρα, κάτω από την ομπρέλα της μεγάλης ροκ οικογένειας, ήταν είναι και θα είναι πάντα εδώ…. Καλή (ξανά) αρχή!!!"


   Και ναι, όπως φαίνεται το νερό μπήκε στο αυλάκι και δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε άλλα 10 χρόνια. Το Dream Gates Fest επιστρέφει και φέτος δυναμικά στον χώρο του Κάστρου Άρτας, το Σάββατο 27 Αυγούστου 2016, ώρα 19.00'.


''Ηπειρώτες λογοτέχνες 19ου και 20ού αιώνα''. H ομιλία της Πανεπιστημιακού Γεωργίας Λαδογιάννη , στη λογοτεχνική βραδιά με θέμα: ‘’Η διαχρονικότητα της ηπειρωτικής λογοτεχνίας’’, στην εκδήλωση ''Ηπειρώτες Λογοτέχνες και Εικαστικοί Καλλιτέχνες'', που διοργάνωσε η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος στο Ζάππειο Μέγαρο, από 19 μέχρι και 23 Ιανουαρίου 2008


Γεωργία Λαδογιάννη
Επ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 

τμήματος Φιλολογίας

         Η Ηπειρώτικη λογιοσύνη συμπληρώνει αιώνες παρουσίας και ένας πρόσφορος τρόπος παρουσίασής της θα ήταν μια μορφή περιοδολόγησης που έρχομαι να την προτείνω αμέσως παρακάτω. Η διάκριση των περιόδων βασίζεται σε συνδυασμό ιστορικών και λογοτεχνικών κριτηρίων. Θα μπορούσαμε έτσι να δούμε καταρχήν τέσσερις μεγάλες χρονικές ενότητες.   
Α΄. Ήπειρος της Διασποράς (τέλη 17ου, 18ος, αρχές 19ου αι., μέχρι 1821). Ηπειρώτες λογοτέχνες του Διαφωτισμού (ως η κορύφωση της περιόδου).
Β΄. Ήπειρος του ελλαδικού αστικού κέντρου (1821-1913). Οι εθνοποιητικές τάσεις στη λογοτεχνία των Ηπειρωτών.
Γ΄. Η ενσωμάτωση στον εθνικό κορμό (1913-1940). Τάσεις ρομαντικής αναπόλησης του παρελθόντος και αίσθησης του κλειστού (κι αποκλεισμένου) τόπου.
Δ΄. Η εθνικοποιημένη Ήπειρος (1940 έως σήμερα): Η ηπειρώτικη τοπικότητα στη σύγχρονη λογοτεχνία.
  Α΄
            Η προετοιμασία και η ακμή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού οφείλει πολλά στους  Ηπειρώτες: εκδότες, συγγραφείς, μεταφραστές, κριτικούς, δασκάλους, διακινητές και εμπόρους του βιβλίου και χρηματοδότες. Ηπειρώτες ακόμη συναντούμε ανάμεσα στους   συντελεστές θεατρικών παραστάσεων στο Βουκουρέστι.  Η στιβαρή αυτή παρουσία δεν είναι ξαφνική και χωρίς ρίζες∙ έχει παρελθόν και, σε ό,τι μας ενδιαφέρει, συνδέεται με την Αναγέννηση, τον πρώτο μετά την αρχαιότητα μεγάλο σταθμό του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Οι Ηπειρώτες εκδότες (Γλυκύς και Σάρρος) εκδίδουν έργα της μεγάλης Κρητικής αναγεννησιακής παράδοσης αλλά και κορυφαία έργα της ιταλικής που είχαν μεγάλη επιρροή (Γλυκύς, Βενετία: 1676 β΄ έκδοση Ερωφίλης και μετάφραση Aminta του Tasso, 1745. Από Σάρρο η α΄ (1696) και η β΄ (1713) έκδοση Θυσίας του Αβραάμ), κάνοντας τους Ηπειρώτες, μέσα από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, να λειτουργούν ως γέφυρα και δεσμός ανάμεσα στον διασκορπισμένο ελληνισμό και να υποκαθιστούν ως ένα βαθμό το αγέννητο ακόμη εθνικό κέντρο. Η μακροβιότητα έπειτα του εκδοτικού  μονοπωλίου των Ηπειρωτών στα ευρωπαϊκά κέντρα τους δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις εξελίξεις και να σταθεροποιούν ολοένα και περισσότερο την παρουσία τους στα μεγάλα κινήματα, όπως σε αυτό του Διαφωτισμού.


            Δεν θα επαναλάβουμε, εδώ, γνωστά ονόματα και γνωστές πρωτοποριακές παρουσίες όπως του Βηλαρά, μόνο μια ξεχωριστή περίπτωση που είναι και η λιγότερο γνωστή στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αφορά στον μαθητή του Αθ. Ψαλίδα, τον Κωνσταντίνο Ασώπιο, που, δάσκαλος στο ελληνικό σχολείο της Τεργέστης, συντάσσει ένα εγχειρίδιο (1818) για το γλωσσικό μάθημα κι ανάμεσα σε διασκευές και μεταφράσεις έχει και 3 πρωτότυπα αφηγήματα. Καταθέτει προσωπικές εμπειρίες από το σχολικό περιβάλλον των Ιωαννίνων του Διαφωτισμού. Η αξία τους ως μαρτυρία είναι προφανής, το ίδιο και για την ιστορία της λογοτεχνίας και ειδικά της αφήγησης.  
Β΄.
Ο 19ος αι. της μετεπαναστατικής Ελλάδας χαρακτηρίζεται από τάσεις αστικής οργάνωσης (με την χωρική και την κοινωνική έννοια) και συγκρότησης αστικών κέντρων στην Ήπειρο. Από 1881 η Άρτα αναδεικνύεται σε συγκοινωνιακό και εμπορικό κόμβο. Αλλά και τα Ιωάννινα, στον πολιτισμό αποκτούν μια σειρά χαρακτηριστικά αστικής κοινωνίας. Τέτοια χαρακτηριστικά συνιστούν π.χ. τα επαγγελματικά σχολεία (Πολυτεχνείο), η ίδρυση της Ζωσιμαίας (1828), όπου στα 1845 πραγματοποιείται παράσταση έργου του Μολιέρου στα γαλλικά, η ίδρυση του Ωδείου (1887). Συναφής είναι και η εμφάνιση αστικής λαϊκής ποίησης και μορφών διασκέδασης: το γιαννιώτικο στιχοπλάκι, οι Μπαντίδοι, τα Καφέ Σαντάν. Μαρτυρούνται ανάλογες εκδηλώσεις σε αστικά και ημιαστικά κέντρα της περιοχής, όπως είναι οι παραστάσεις λαϊκού θεάτρου με διασκευές έργων του αναγεννησιακού  Κρητικού θεάτρου στην Άρτα, την Αμφιλοχία, το Σούλι, τα Ζαγοροχώρια.

               Κώστας Κρυστάλης
Στη διάρκεια του 19ου αιώνα, μετά την επανάσταση, Ηπειρώτες συγγραφείς ξεχωρίζουν στο θέατρο και την ποίηση˙ γίνονται μέλη μιας λογοτεχνίας που θέλει να μάχεται μαζί με το νεαρό εθνικό κέντρο και να συμβάλλει στον εθνοποιητικό του ρόλο. Ο Γεώργιος Ζαλοκώστας (Συρράκο 1805-Αθήνα 1858) φέρνει στη λογοτεχνική Αθήνα των πρώτων μετεπαναστατικών δεκαετιών το λυρισμό της ιταλικής του μαθητείας αλλά και της σολωμικής και επτανησιακής παράδοσης που έχει πρότυπο το δημοτικό τραγούδι. Προς το τέλος του αιώνα, ο Κώστας Κρυστάλλης (Συρράκο 1868- Άρτα 1894) κληρονομεί την ποιητική θέρμη των ποιημάτων του Ζαλοκώστα και συμμετέχει στην ομάδα των πρωτοπόρων που άνοιγαν τότε το δρόμο της συνάντησης της λογοτεχνίας με τους θησαυρούς της νεοελληνικής γλώσσας και μυθολογίας.  Η συνέχεια θα είναι ο Χρ. Χρηστοβασίλης (Σουλόπουλο 1862-Ιωάννινα 1937), ένας από τους καλύτερους ηθογράφους μας και από τις δυναμικές προσωπικότητες του τοπικού Τύπου.
Στην Αθήνα, επίσης, δραστηριοποιείται ο Ειρηναίος (1825-1905), γιος του Κων. Ασώπιου, εκδότης του  Αττικού Ημερολογίου (1888-1890) και του Ημερολογίου των Κυριών, εισηγητής στην Ελλάδα της γαλλικού τύπου κομψής εύθυμης αφήγησης, του ευθυμογραφήματος.
Αλλά και στα αστικά κέντρα της Ηπείρου η λογοτεχνική κίνηση φαίνεται ενδιαφέρουσα. Η έρευνα εδώ έχει μεγάλα κενά αλλά τα λίγα δείγματα μας κάνουν να σκεφτούμε μια γενικότερη ευφορία και λογοτεχνική δραστηριότητα. Η παρουσία του Δ.Ι. Μελίρρυτου που εκδίδει  στα Ιωάννινα το θεατρικό του έργο (Αδικιών συνέπειαι, 1871) είναι μια τέτοια περίπτωση.
Γ΄.
Από το θέατρο και από την πιο σοβαρή σκηνή της Αθήνας, τη Νέα Σκηνή του Κων. Χρηστομάνου, ξεκινά ο Μάρκος Αυγέρης, στις αρχές του 20ού αι. (1904), που θα αναδειχθεί σε μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες της ποίησης και της κριτικής.
 Στο μεταξύ όλο και πυκνώνει τις τάξεις της η τοπική διανόηση. Η προσωπικότητα του Χ/Πελλερέν (1881-1930) σφραγίζει τις τρεις πρώτες δεκαετίες του αιώνα και αντιπροσωπεύει τον διανοούμενο του αναδυόμενου αστικού κέντρου της περιφέρειας: Τύπος, θέατρο, πεζό, ποίηση,  χρονογράφημα αποτελούν μέρος της δυναμικής του παρουσίας. Στην πεζογραφία δημιουργεί το πρότυπο της νοσταλγίας και μυθοποίησης του παρελθόντος. Αποδίδω αυτό το στοιχείο στον Γ. Χατζή, γιατί η «νοσταλγία» του Κρυστάλλη που προηγείται είναι διαφορετική. Εκεί, επρόκειτο για τη βίαιη στέρηση του αγαπημένου ορεινού τόπου στο παρόν του εξορισμένου στο άστυ και μηδέποτε αστικοποιημένου ποιητή. 
                             Γιοσέφ Ελιγιά


Η κορυφαία νεορομαντική φωνή της περιόδου του μεσοπολέμου είναι ωστόσο του Γιοσέφ Ελιγιά ((1901-1931), που συνδυάζει το χαρακτηριστικό για την ποίηση του ’20 αίσθημα του πόνου και του αδιεξόδου με την κοινωνική διαμαρτυρία.
Σε κλίμα νεορομαντικό και της νοσταλγίας ακούγεται και η λυρική φωνή της Χρυσάνθης Ζιτσαία (1903-1995), που πρωτοεμφανίζεται στο μεσοπόλεμο αλλά το μεγαλύτερο μέρος του έργου της (ποιητικού και πεζογραφικού) το γράφει μετά τον πόλεμο. Αυτή την εποχή καταγράφεται η δράση της και η συμβολή της στην πνευματική κίνηση της Θεσσαλονίκης.
Γενικότερα, το τοπικό ποιητικό κλίμα το βαραίνει το βίωμα μιας περιθωριοποιημένης περιφέρειας. Είναι η προβληματική και αργόσυρτη ενσωμάτωση που συναντά τη γενικότερη μεσοπολεμική θλίψη και ρομαντική νοσταλγία του χθες. 
Δ΄.
Μετά το 1940, Ηπειρώτες συγγραφείς θα βρεθούν στις πρώτες γραμμές της λογοτεχνίας. Καθορίζουν το λογοτεχνικό κανόνα σε μεγάλο βαθμό, γιατί θα ξεχωρίσουν και θα αναγνωριστεί σε πολλούς από αυτούς ότι είναι οι αντιπροσωπευτικοί της νεότερης λογοτεχνίας. 
Ποίηση, αφήγηση, θέατρο, δοκίμιο, κριτική, περιοδικός τύπος είναι τομείς της διακριτής τους παρουσίας. Παράλληλα και η τοπική λογοτεχνική κίνηση συστηματοποιείται και οι λογοτέχνες αισθάνονται αυτοδύναμοι και ισότιμοι απέναντι στα πράγματα του κέντρου.
Ο Ηπειρώτης λογοτέχνης, από την Ήπειρο στην Αθήνα,  σε μια νέου τύπου διασπορά, αφηγείται ιστορίες ενός τόπου σημαδεμένου από την ιστορία.  
Η Ήπειρος γίνεται τόπος-παράδειγμα και παρατηρητήριο του χρόνου, γι’ αυτό και βιώνεται ως μοίρα, ένας τόπος-ειμαρμένη, όπου τα πρόσωπα ζουν σε ένα «τώρα» αδειασμένο από το ευφορικό «χθες» της συλλογικότητας, ζουν σε ένα  «αλλού», κι όταν επιστρέφουν στο τόπο του χθες, αυτός έχει αδειάσει από κατοίκους, υπάρχουν μόνο επισκέπτες στον χαρακωμένο από την απουσία (των «θανάτων» -ξενιτειάς, πολέμου) και χαραγμένο από την ιστορία τόπο. 


Ο τραγικός ου-τόπος αίρεται μόνο μέσω «καθαρκτικών», λυτρωτικών επιστροφών της μνήμης. Το θέμα έχει ευδιάκριτη παρουσία στην πεζογραφία των: Γιάννη Δάλλα, Χρ. Μηλιώνη, Ν. Χουλιαρά, Μ. Γκανά, Ν. Λαζάνη, Σ. Δημητρίου, Β. Γκουρογιάννη. Αλλά  και σε όλους σχεδόν, εφόσον  είναι κοινή η θεματική της ιστορικής εμπειρίας, του νόστου και της αναζήτησης του τόπου και του χρόνου, όπως στους: Φρ. Τζιόβα, Γιάννη Λυμπερόπουλο,  Σταμάτη, Γ. Οικονόμου.   
Η κάθαρση παίρνει κι άλλες μορφές. Είναι και η μετωνυμία του τόπου μέσα από τις πολύμορφες μυθοποιήσεις του: το δημοτικό τραγούδι που μοιρολογεί θανάτους και πικρούς χωρισμούς, καημούς κι αγάπες. Στον Γκανά αυτή η μνήμη γίνεται κίνηση, το ποίημα λικνίζεται μαζί με τις λέξεις (Ακάθιστος Δείπνος), σε πολλούς ρυθμούς, από το νανούρισμα ως το μοιρολόι, όπως στο Λαζάνη όπου ένας νανουριστικός ρυθμός τραγουδάει πεθαμένο και το τραγούδι της Μαριόλας φέρνει τους νεκρούς στη ζωή μας (Καμαλόκα). Ο Πορφύρης αναπλάθει τα «λαβωμένα» παιδικά χρόνια, ενώ σε λαϊκά δίστιχα μοιρολογεί δοξολογώντας τον Λόρκα ο Γ. Δάλλας. Στον Κανάτση ο λαϊκός ρυθμός πλάθει το πρόσωπο της μάνας κι ακόμα ο τόπος εισέρχεται ρωμαλέος, να πρωταγωνιστεί σε φόρμα και φωνή παραδοσιακή στην Άννα Μπουραντζή – Θώδα, σε μια ποίηση ανοιχτή στο τοπίο, όπου διαλέγεται πρόσωπο με πρόσωπο με τον τόπο.


Καθαρτική είναι και η προσφυγή στο τέμπο του παραμυθά που το κρατάει βαθιά μέσα του ο Ηπειρώτης λογοτέχνης. Τον πρωτοπόρο Δ. Χατζή συνεχίζει ο παραδειγματικός Χαρίσης, ο «Τελευταίος ταμπάκος» του Μηλιώνη και το τέμπο κρατά μέχρι τις πιο ακραίες ανανεώσεις της παραμυθικής αφήγησης: Μ. Γκανά, Ν. Χουλιαρά, Ν. Λαζάνη, Β. Γκουρογιάννη, Γ. Οικονόμου και μέχρι τις νεώτερες γενιές των αφηγητών, τους οποίους αναγνωρίζει πια ως δικούς της όλη η Ελλάδα: την Τ. Αβέρωφ, τον Γ. Αρμένη, τον Βαγγ. Αυδίκο, τον Δ. Βλαχοπάνο, τον Σ. Δημητρίου, τον Γ. Καλπούζο, τον Ν. Κατσαλίδα, τον Βαγγ. Κούτα, τον Τ. Κώτσια, τον Απ. Οικονόμου, τον Θ. Μανόπουλο, τον Μ. Σπέγγο. 
Η αφήγηση θα ‘λεγε κανείς πως γίνεται μέρος της ηπειρώτικης ιδιοσυγκρασίας, ωστόσο  η νεότερη γενιά (από το ’70 κι έπειτα) φαίνεται να προτιμά την ποίηση και να συνεχίζει την παράδοση των παλιότερων και καθιερωμένων στη σύγχρονη ελληνική ποίηση Ηπειρωτών ποιητών, του Δάλλα, του Πορφύρη, του Τζούλη. Οι νεότεροι, γεννημένοι τις δεκαετίες του ’40, του ’50, αλλά και αργότερα, σχηματίζουν μια ικανή ομάδα με διακριτή παρουσία κι ανάμεσά τους αντιπροσωπευτικές φωνές του 20ού αι.: Γκανάς, Κυπαρίσσης, Χουλιαράς, Ζώτος,  αδελφοί Οικονόμου (Γιώργος και Κώστας), Αγγέλης, Μπουρατζή, Νούτσος, Παρθενίου, Μάργαρης, Λάζου, Ζαρκάδης, Κανάτσης, Δερέκα, Κουτσοκώστα, Νιτσιάκος, Π. Μαρνέλη και από τους νεότερους ο Μιλτ. Ντόβας.        
Στη λογοτεχνία των ημερών μας οι Ηπειρώτες, προερχόμενοι από τόπο-σύνορο (γεωγραφικό, ιστορικό, κοινωνικό), ενώνουν τον τόπο με τον κόσμο και την κοινή λογοτεχνική γλώσσα  με τα διακριτικά της τοπικότητας ως μιας νέας συμβολικής γλώσσας, που βιογραφεί μια μοίρα-οδοιπορία, από τα Ακροκεραύνεια (1976) της συλλογικότητας, στα διαμερίσματα και τις ταβέρνες-αστικά υποκατάστατα της μικρής πατρίδας στη Δυτική Συνοικία (1980) για να αντικρίσει τα φαντάσματα της μοναξιάς (Τα φαντάσματα του Γιορκ), αλλά όπου πάντα θα μπορεί να «ακούει» στον «άνεμο» συμπυκνωμένα την ιστορία, τους θρύλους και τους ανθρώπους μιας Η(Α)πείρου χώρας.    
  Γεωργία Λαδογιάννη Αθήνα, Ζάππειο 20/1/2008