Αναβίωση της Γιαννώτικης Αποκριάτικης Εκδήλωσης "ΤΖΑΜΑΛΑ" από τον Σύλλογο Ηπειρωτών Χαϊδαρίου

Η «Άπειρη Γη» του Πωγωνίου ξεκινά το ταξίδι στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ελλάδας – Πρεμιέρα στις 26 Μαρτίου στο Cinobo Όπερα

Η πέτρα, το φως και η πολυφωνία του Πωγωνίου ετοιμάζονται να συναντήσουν το μεγάλο κοινό. Ο Δήμος Πωγωνίου με ιδιαίτερη χαρά και υπερηφάνεια ανακοινώνει την έναρξη της κινηματογραφικής προβολής της ταινίας «Άπειρη Γη» (Endless Land) του διεθνώς αναγνωρισμένου σκηνοθέτη Βασίλη Μαζωμένου.

Η ταινία, που βρήκε το φυσικό της σκηνικό και την εσωτερική της δύναμη στα τοπία του Παλαιοπύργου, της Σιταριάς και του Βασιλικού, ξεκινά την πανελλαδική της πορεία από τον ιστορικό κινηματογράφο Cinobo Όπερα, την Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026.

Μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όπου απέσπασε θερμές κριτικές και το βραβείο καλύτερου πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού για τον Αλέξανδρο Νταβρή, καθώς και τη διεθνή της πρεμιέρα στο 43ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Fajr στο Σιράζ του Ιράν, η «Άπειρη Γη» ταξιδεύει πλέον στις αίθουσες, φέροντας μαζί της τη δωρική ομορφιά και την πνευματικότητα της ακριτικής Ηπείρου.

Η ταινία είναι μια κατάθεση ψυχής που ανέδειξε τον κύκλο της ζωής των Ηπειρωτών, τη γέννηση, τον έρωτα, τον θάνατο. Με την απόλυτη στήριξη του Δήμου, των Κοινοτήτων Παλαιοπύργου, Σιταριάς και Βασιλικού καθώς και τη συμμετοχή του Συλλόγου Πωγωνίσιου Πολυφωνικού Τραγουδιού και του Λυκείου Ελληνίδων Ιωαννίνων η «Άπειρη Γη» αποτελεί έναν πολιτιστικό πρεσβευτή του Πωγωνίου.

Για τον Δήμο Πωγωνίου η «Άπειρη Γη» είναι η απόδειξη πως ο τόπος μας, με την ακεραιότητα και το άπειρο φως του, μπορεί να εμπνεύσει την παγκόσμια τέχνη.

Ο ληστής Νταβέλης, η ληστεία της Βήσσανης Πωγωνίου και η λαϊκή μούσα

Οι ληστές, οι ληστείες, οι απαγωγές, τα λύτρα, είναι μια ιστορία με πολλά επεισόδια στην Ήπειρο από τον καιρό της Τουρκοκρατίας, μέχρι την πάταξη της ληστοκρατίας στη μεταπελευθερωτική περίοδο της δεκαετίας του 1920. Συχνά οι παράνομες και εγκληματικές πράξεις των ληστών συγχέονται με θρύλους και οι ληστές εμφανίζονται σαν προστάτες των φτωχών και αδυνάτων.

Ληστρικές επιδρομές με ληστείες, καταστροφές και απαγωγές αναφέρονται και στο Πωγώνι, και στην παράδοση μερικών χωριών διατηρείται η ανάμνηση τέτοιων περιστατικών με αφηγήσεις των δραματικών γεγονότων και του φόβου που ακολούθησε αυτά...
Μια τέτοια ιστορία έχει καταγραφεί στο Δολό με τον περιβόητο ληστή Χατζηγομάρα με την απαγωγή ενός παιδιού, την απαίτηση λύτρων και τελικά με τη σφαγή του παιδιού. Κατάλοιπα του φόβου και των συνεπειών των ληστειών εκείνων των χρόνων, αποτελούν οι κατασκευές και τα μέτρα ασφαλείας των παλιών σπιτιών με τις βαριές πόρτες, τις σιδεριές στα παράθυρα, τα μικρά παράθυρα των ισογείων, τις αμπάρες (ρούμπανους), τους ψηλούς μαντρότοιχους και άλλα. Ένα τέτοιο γεγονός, μια μεγάλη ληστεία, ήταν εκείνη που έγινε στη Βήσσανη από τον ληστή Νταβέλη και τη συμμορία του, το 1881 στις 27 Απριλίου. Περιγραφή της ληστείας και των συνεπειών γράφτηκαν στο «Νεολόγο» Κωνσταντινούπολης στις 9 Μαΐου. 

Η συμμορία του Νταβέλη με 200 άτομα, πέρασε από τους Κακουσιούς (Άγιο Κοσμά) και μπήκε στη Βήσσανη όπου άρχισε τη λεηλασία και τους εμπρησμούς. Αφού ολοκλήρωσαν τη λεηλασία και τις καταστροφές, φόρτωσαν 50 ζώα με τα κλοπιμαία, πήραν και 14 ή 21 ομήρους, άνδρες και γυναίκες κι έφυγαν. Για την απελευθέρωση των ομήρων, οι ληστές ζήτησαν λύτρα. 

Σχετικά με τη ληστεία της Βήσσανης, από τον ληστή Νταβέλη, η λαϊκή μούσα άφησε τη δική της περιγραφή. Σε έναν φάκελο με διάφορες σημειώσεις του Γιώργου Κωστούλα από τη Μερόπη, που μου παρέδωσε η θυγατέρα του Αναστασία, βρέθηκε και μια καταγραφή σχετική με τη ληστεία της Βήσσανης και πως τραγουδήθηκε από τη λαϊκή μούσα και χορεύτηκε στο χωριό Μερόπη, όπως το θυμόταν ο Γιώργος Κωστούλας. Το σχετικό γραφτό κείμενο παρατίθεται όπως ακριβώς είναι στο χειρόγραφο. 

Κωνσταντίνος Χ. Κωστούλας 

Ο ληστής Νταβέλης 

Που δεν ξέρουμε ήταν ο Νταβέλης της Πεντέλης Αττικής ή άλλος πήρε ψεύτικα το όνομα του, για να φοβερίζει τους τόπους που πατούσε όπως πάτησε τη Βήσσανη της επαρχίας Πωγωνίου και βγήκε και το τραγούδι του κι εγώ το χόρεψα στο μεσοχώρι του χωριού μου. 

Όσα κακά κι αν έκαμες, Νταβέλη - Νταβέλη, 

Όλα συγχωρεμένα, Νταβέλη καπετάνιε. 

Κι ένα κακό που έκαμες 

Αυτό δε συχωριέται 

Που πάτησες τη Βήσσανη 

Αυτό τ' αρχοντοχώρι. 

Πήρες μανάδες με παιδιά 

Και πεθερές με νύφες 

Επήρες και μια νιόνυφη 

Νύφη του Καραγκιόζη 

Νύφη με τα χρυσά φλωριά 

Με τ' άσπρα τα σιαγιάκια 

Τους πήρες και τους έφτασες 

Μες τα βουνά του Γράμμου 

Και τρεις χιλιάδες γύρεψες 

Φλωριά για να σου φέρουν. 

Κι αν δε σου φέρουν τα φλωριά 

Θα στείλεις τα κεφάλια 

Μες το σακί δεμένα. 

Σαράντα μούλες φόρτωσες 

Με τζιοβαϊρικά τους Καζάντια 

απ' την Πόλη μας Καζαντισμένα μ' ίδρω 

Χαλιά κεμέρια ασημικά Φλωκάτινες βελέντζες. 

Και σού 'στειλαν και τα φλωριά 

Με τον Λάμπρο-Κωστούλα 

Που ήτανε Ρομπατινός 

Με πίστη πωγωνίσια. 

Τόσα φλωριά δε δίνονταν 

Χωρίς να το χουν μπέσα 

ο Λάμπρος ήταν κι έξυπνος 

Μην του τα πάρουν άλλοι 

Και τα 'βαλε μες τα μαλλιά 

Βαθιά μες τα ποκάρια 

Κάθε ποκάρι εκατό φλωριά 

Δεμένα σε μασούρια. 

Τα φόρτωσε στη μούλα του 

Κίνησε για τον Γράμμο. 

Στην Βίγλα όμως τον έπιασε 

Ληστής Χατζη-Γομάρας 

Τουρκαλβανός η πίστη του 

Με δέκα παλικάρια 

Γιατί ήξερε πως θα διαβούν Φλουριά για τον Νταβέλη. 

Τον Λάμπρο τον εγνώριζε 

Γιατί 'χε τσελιγκάτο 

Και σαν εφιληθήκανε Φιλορωτάει και κρένει. 

Που πας μωρ' Λάμπρο για καλό; 

Πάνω μαλλιά στην Κόνιτσα 

Να πάρω κάνα σάισμα 

Να σκεπάσω τα αγγόνια 

Που 'γιναν είκοσι τρία 

Τέσσερεις λεβέντες πάντρεψα 

Και μια θυγατέρα 

Κι εγιόμισε το σπίτι μου 

Με τι να τα σκεπάσω. 

Και του 'δωσε το χέρι του 

Με το καλό να πάει. 

Και πήγ' ο Λάμπρος κι έφερε 

Όλους τους Βησσανιώτες 

Αφού 'χει δώσει τα φλωριά 

Εις τον ληστή Νταβέλη. 

Και τότε 'στησαν το χορό 

Στον πλάτανο από κάτω 

Ο Λάμπρος - α - μπροστά μπροστά 

Χόρεψε πρώτος - πρώτος. 

Και συμπληρώνει ο Γ. Κωστούλας:

Κι όλα αυτά, μας τα μολογήθηκε μες τη γωνιά στη θράκα μια βαρυχειμωνιά που ήμασταν μαζεμένα τα εγγονάκια, μικρά, όταν τότε έγινε το ελληνικό στο σκλαβωμένο Πωγώνι και σαν να μας τα μολογάει σήμερα μου 'ρχεται στο νου μου που είναι 64 χρόνια πριν. «Ο Λάμπρος εκπαιδεύτηκε με τον ξάδερφό του Ζώη, 50 χρόνια στο Αρχοντοχώρι Βήσσανη αργαστηριάρης με το βελόν, με το μαχαίρι χασάπης, με την παλάντζα τη σωστή, το γράψμμο το ίσιο. Και άλλα μολογήματα ελπίζω να γράψω. Όλα δε τα (φορτώματα της αρπαγής τα πήγαν στη Λάιστα, στο σπίτι του γιατρού Μέρτζιου, που είχε αυλόπορτα μεγάλη και από τα όσα αναφέρω παραπάνω μέσα στα αρπαγμένα βρέθηκε και μια σαρμανίτσα χρυσή όπου την είχε στείλει από την Κωνσταντινούπολη ένα άρχοντας Βησσανιώτης να βάλει το νεογέννητο που θα αποκτούσε η γυναίκα του στη Βήσσιανη. Εκεί, έγινε η διανομή στα παλικάρια που ήταν όλοι 60. Ο γιατρός Μέρτζιος τα είχε μολογήσει στα παιδιά του που είναι δικηγόροι στα Γιάννενα, όλα και μου τα μολόγησε κι εμένα που τα γράφω ο Δημήτριος Μέρτζιος, παιδί του γιατρού Μέρτζιου».

Σημειώσεις

• Ο λήσταρχος Γιώργος Νταβέλης που έκανε τη ληστεία της Βήσσανης, δεν έχει καμία σχέση με το γνωστό ληστή Χρ. Νταβέλη της Στερεάς Ελλάδας και της Πεντέλης της Αττικής.

• Το τραγούδι που αναφέρει ο Γεώργιος Κωστούλας δεν διατηρήθηκε σαν μουσική μελωδία γιατί μάλλον τραγουδιόταν με το στόμα και χορεύονταν επίσης τραγουδιστά. Η Αναστασία Χρ. Κωστούλα το γένος Μούστου, από το Δολό, θυμάται πως και στο Δολό τραγουδιόταν και χορεύονταν τραγουδιστά το τραγούδι του Νταβέλη για τη Βήσσανη.

• Κάτι ανάλογο έγινε και με τα τραγούδια του Μπότσαρη για την περίοδο που έμεινε στο Κακόλακκο ως διοικητής του Πωγωνίου.

• Η έλλειψη «ηρωικού» στοιχείου στην πράξη του Νταβέλη στη Βήσσανη, καθώς και η απουσία «κοινωνικού» στόχου δεν τον καταξίωσε στη συνείδηση των Πωγωνίσιων. Και παρόλο που η λαϊκή μούσα τον χαρακτηρίσει «καπετάνιο» του το λέει από την αρχή πως αυτό που έκανε «δε συγχωριέται».

• Ο Γεώργιος Νταβέλης ως αρχιληστής έδρασε με την ομάδα του και σε άλλες περιοχές και κυρίως στο Ζαγόρι, όπου λήστεψε πολλά χωριά, βασάνισε ανθρώπους, έκαψε σπίτια, πήρε λύτρα, περί τις 30.000 λίρες και συντέλεσε στην ερήμωση του Ζαγορίου με τη φυγή πολλών οικογενειών.

• Αυτή την κακή φήμη θέλησε αργότερα να διορθώσει ο Γ. Νταβέλης, όταν έλαβε μέρος στον πόλεμο του 1897 και στον Μακεδονικό αγώνα ως οπλαρχηγός αποσπάσματος.

• Ο Γ. Νταβέλης, γεννήθηκε στη Γαλατεινή Σιάτιστας, το 1848 και πέθανε το 1923. Για τη συμμετοχή του στους αγώνες σε Θεσσαλία και Μακεδονία κατά των Τούρκων τιμήθηκε από το Ελληνικό Κράτος.

• Είναι βέβαια άγνωστος ο δημιουργός του τραγουδιού αυτού για τη ληστεία της Βήσσανης, αλλά αποτελεί περιγραφική καταγραφή των γεγονότων όσο και των κοινωνικών σχέσεων και της ζωής των κατοίκων της εποχής εκείνης. Δίνει ακόμη ένα μέτρο του πλούτου της Βήσσανης «καζαντισμένον με ίδρω» που υπολογίζεται σε χιλιάδες φλωριά, ακόμη και σε χρυσή σαρμανίτσα. Αυτός ο πλούτος που ασφαλώς ήταν φημισμένος και γνωστός προσήλκυσε την προσοχή των ληστών και προετοίμασε την επιδρομή. «Χαλιά, κεμέρια, ασημικά, φλωκατινές βελέντζες, καζάντια από την Πόλη», δεν κρύβονται. Γι' αυτό και η λαϊκή μούσα μιλάει «γι' αυτό το αρχοντοχώρι». Είναι, άλλωστε, η περίοδος που το Πωγώνι γνωρίζει γενικά μια ακμή που προέρχεται από το «μεταναστευτικό χρήμα» των Πωγωνίσιων από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες στην Πόλη, τη Βλαχιά και σε άλλες περιοχές. Μια εποχή που πέρασε ανεπιστρεπτί και που η ανάμνηση αποτυπώνεται σε μερικά εναπομείναντα «αρχοντόσπιτα» και σε μια διάχυτη παράδοση στη ζωντανή ιστορία της επαρχίας.

• Το τραγούδι του Νταβέλη είναι κι αυτό μια καταγραφή μιας εποχής και σαν τέτοια καταχωρείται σε αυτή την έκδοση.

Βιβλιογραφία:

-Σπ. Στούπη: Πωγωνισιακά και Βησσανιώτικα -Εφημερίδα «Φωνή της Ηπείρου» -Περιοδικό «Ηπειρωτική Εστία», τόμοι 12, 14. -Ι.Λαμπρίδη «Μελετήματα».

Πωγωνίσια Βιβλιοθήκη 13 - Πωγωνιακά Χρονικά, τόμος 3, Ιωάννινα 2001 

Κωνσταντίνος Κωστούλας, Συγγραφέας

www. schoriades.gr

Κοπή πίτας του Συλλόγου Βορειοηπειρωτών Δήμου Φυλής, το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026

Εκδήλωση Μνήμης και Τιμής των Μπιζανομάχων στην Φιλιππιάδα, την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίουυ 2026

 Σας προσκαλούμε να τιμήσετε με την παρουσία σας τον Εορτασμό της Επετείου των Μπιζανομάχων, που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 11:00 π.μ., στο Μνημείο Μπιζανομάχων, στην Παλαιά Φιλιππιάδα.

Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη στη μνήμη των Ελλήνων αγωνιστών που έπεσαν ηρωικά στις ιστορικές μάχες του Μπιζανίου, κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και που με τη θυσία τους συνέβαλαν καθοριστικά στην απελευθέρωση της Ηπείρου και στην ενσωμάτωσή της στον εθνικό κορμό.

Με την παρουσία σας τιμάτε τη μνήμη των πεσόντων ενώ συμβάλλετε στη διατήρηση τόσο της ιστορικής μνήμης όσο και των αξιών της Ελευθερίας, της Εθνικής Ανεξαρτησίας και της Δημοκρατίας.

Μετά εκτίμησης,

Γραμματεία Δημάρχου

ΔΗΜΟΣ ΖΗΡΟΥ

Ανακήρυξη του 2026 ως Έτους του Εθνομάρτυρα Ρωγών και Κοζύλης Ιωσήφ από την Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Ν. Πρεβέζης. Τελετή Τιμής και Μνήμης στις 29 Μαρτίου 2026.

 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΠΡΕΒΕΖΗΣ

Η Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρέβεζης ανακοινώνει ότι το έτος 2026, με αφορμή τη συμπλήρωση διακοσίων (200) ετών από το μαρτυρικό του τέλος, ανακηρύσσεται επισήμως ως Έτος του Εθνομάρτυρα Ρωγών και Κοζύλης Ιωσήφ.

Ο Εθνομάρτυρας Ιεράρχης, που θυσιάστηκε κατά την ηρωική Έξοδος του Μεσολογγίου, αποτελεί αδιάψευστο σύμβολο πίστης, ανδρείας και αυταπάρνησης. Η μορφή του δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν αποτελεί ζωντανή παρακαταθήκη αγωνιστικού φρονήματος και εθνικής αξιοπρέπειας.

Η Εταιρεία μας, η οποία διαχρονικά και αταλάντευτα τιμά τη μνήμη του, συνεχίζει με συνέπεια την ιστορική της αποστολή. Στο πλαίσιο του επετειακού έτους, θα πραγματοποιηθεί Τελετή Τιμής και Μνήμης την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026, στο ιστορικό Κάστρο των Ρωγών.

Δηλώνουμε με σαφήνεια ότι οι εκδηλώσεις και οι δράσεις της Εταιρείας θα πραγματοποιηθούν κανονικά και απρόσκοπτα, παρά τα όποια εμπόδια ή προβλήματα παρεμβάλλονται. Η ιστορική μνήμη δεν αναστέλλεται, δεν υποχωρεί και δεν διαπραγματεύεται. Η τιμή προς τον Εθνομάρτυρα δεν αποτελεί επιλογή συγκυρίας, αλλά αδιαπραγμάτευτο χρέος.

Με σταθερότητα, ενότητα και αποφασιστικότητα, προχωρούμε στην υλοποίηση του προγράμματος των επετειακών δράσεων, αποδεικνύοντας ότι η πίστη στην ιστορική αλήθεια και η ευθύνη απέναντι στις θυσίες των προγόνων μας υπερισχύουν κάθε δυσκολίας.

Καλούμε τα μέλη, τους φίλους της Εταιρείας και κάθε πολίτη και Φορέα που σέβεται την ιστορική μας κληρονομιά να σταθούν αρωγοί και συμμέτοχοι σε αυτή τη συλλογική πράξη μνήμης και τιμής.

Το φαγητό που έτρωγαν οι φτωχοί | Η Χλωρόπιτα της Παράδοσης

Στο ιστορικό χωριό Περδικάκι Αιτωλοακαρνανίας, συναντήσαμε την κυρά Σοφία, μια από τις πιο παραδοσιακές νοικοκυρές της περιοχής. Με μεράκι και αγάπη μας έφτιαξε την χλωρόπιτα, μια αυθεντική πίτα από τα παλιά χρόνια, φτιαγμένη με φρέσκο κατσικίσιο τυρί, αυγά, βούτυρο και καλαμποκίσιο αλεύρι. Μέσα από τη διαδικασία, μας διηγήθηκε ιστορίες από τη ζωή της, τα παλιά έθιμα και τις αξίες που κρατούν ζωντανή την παράδοση του ιστορικού χωριού.

Παραγωγή:    Greek Village Life

Οξυά Μαστοροχωρίων Κόνιτσας. Απολαύστε τα video

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όλα τα παρακάτω στοιχεία τα έχουμε συλλέξει από το διαδίκτυο( site, blog, You tube, facebook, βικιπαίδεια). Εάν σε μερικά από αυτά κάποιος έχει πνευματικά δικαιώματα και δεν επιθυμεί να δημοσιευτούν ας μας τηλεφωνήσει στο 6977266641

Χριστόφορος Ευθυμίου

Aπολαύστε τα video.

Η Ιστορία της Οξυάς 

Η πρώτη ονομασία του χωριού, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, είναι Σέλτση και η θέση του δεν ήταν η σημερινή. Σύμφωνα με πληροφορίες της γερόντισσας Πολυξένης Λάζου και των γερόντων Θανάση Πορφύρη, Τάσου Ζούκη, Κώστα Τσίμα και Σωκράτη Πορφύρη -δεν ζουν πλέον - η Σέλτση ήταν Κεφαλοχώρι δέκα χιλιόμετρα περίπου ανατολικά από τη σημερινή της θέση στην περιοχή του ποταμού Πιστίλιαπη (παραπόταμος του Σαραντάπορου) και ειδικότερα στην τοποθεσία «Παλιοκούλα».

Σύμφωνα με αυτές τις πληροφορίες, η Σέλτση χτίστηκε στα τέλη του 12ου αιώνα, αλλά γνώρισε οικιστική ανάπτυξη στις αρχές του 17ου, στα χρόνια της τουρκοκρατίας.

Σε ότι αφορά στην ονομασία του χωριού παραθέτουμε δυο εκδοχές που η κάθε μια, ξεχωριστά, έχει τη δική της ερμηνεία και βαρύτητα. 

Η πρώτη αναφέρει ότι η ονομασία προέρχεται από το όνομα του γιού του Τούρκου Πασά - που ηγεμόνευε την ευρύτερη περιοχή - Αμήν Σέλτση Μπέη.

Ο Αμήν Σέλτση Μπέης στα βαθιά του γεράματα μοίρασε, στα δύο παιδιά στον Σέλτση Μπέη και στον Βελή Αμήν, την περιουσία του. Ο Σέλτσης Μπέης "κληρονόμησε" τη ευρύτερη περιοχή που είναι το χωριό σήμερα ενώ ο άλλος γιος Βελη Αμήν "κληρονόμησε" την περιοχή γύρω από την Πιστίλιαπη. Έτσι το χωριό πήρε το όνομα Σέλτση.

Το 1630-1632 περίπου πέθανε ο Βέλης Αμήν και φυσικό ήταν την περιουσία του να την πάρει ο αδελφός του Σέλτσης Αμήν. 

Ακόμη μία πληροφορία μας λέει ότι ο Σέλτσης Αμήν ήτανε άκληρος, και μετά τον θάνατο του έγινε μάχη ανάμεσα σε μπέηδες και πασάδες για την περιοχή που ανήκε στον Σέλτση Αμήν. 

Η δεύτερη αναφέρει ότι η ονομασία Σέλτση είναι σλάβικης προέλευσης και σημαίνει «Μικρό Χωριό» ή «Αγρόκτημα». Δείτε τη μαγεία του ?ταξιδιού? της λέξης από τη ρίζα της παλ. Σλ. seljce (= αγρός, αγροικία, μικρά κώμη), selj/selo (= αγρός, χωριό, χώρα) | Σερβ./Βουλγ. selo (= χωριό, ύπαιθρος) | και Σλ. υποκορ. κατάληξη -jce, πως γίνεται, απευθείας Seljce > Σέλτση (= χωριουδάκι, μικρό χωριό), πιθανώς λόγω σμικρότητας του οικισμού. Η δεύτερη αυτή εκδοχή ενισχύεται και από το γεγονός ότι και οι ονομασίες των κοντινών χωριών (Λισκάτς΄, Λουπσκο, Μπλίζγιαν), καθώς και αρκετές λέξεις και ιδιωματισμοί έχουν σλάβικες ρίζες.

Η τρίτη εκδοχή συμπλέει -ως προς τη σλάβικη προέλευση της ονομασίας - με την προηγούμενη, προσεγγίζοντας την όμως από άλλη «οπτική γωνία» προέλευσης. Συγκεκριμένα, αναφέρει ως ρίζα άλλη (σλάβικη) λέξη bjsela/bjcela, (=μέλισσα) λέξη πλήρως συμβατή με την φήμη που είχε το χωριό τα παλιά χρόνια, όπου οι κάτοικοί του είχαν πολλά μελίσσια και εφοδίαζαν με μέλι -κυρίως- και κερί τα γύρω χωριά. Απολαύστε τη γοητεία της προσέγγισης. Πως δηλαδή η ρίζα της λέξης σε παλ. Σλ. (= της μέλισσας, μελισσένιος, μελίσσινος) < παλ. Σλ. bjsela/bjcela ή bjselica/bjcelica (= μέλισσα, Ρουμ. bisela) | Σερβ./ Βουλγ. pcela (= μέλισσα), pcelica (= μικρή μέλισσα) | Σερβ. cela (= μέλισσα), celica (= μελισσάκι), προκύπτει η Bjseljci > Bseljci > Seljci > Σέλτση (= μελισσένια), με την έννοια του μελισσότοπου. 

Η Σέλτση του τότε.

Ο Γράμμος με την απείρου κάλλους φυσική ομορφιά του με την πλούσια ποικιλία φυλλοβόλων δένδρων και άγριων ζώων, άνοιξε την αγκαλιά του, στα 1.050 μέτρα υψόμετρο, για να φιλοξενήσει το χωριό. Η σημερινή θέση της Οξυάς (Σέλτση) προέκυψε λόγω σφοδρών επιθέσεων που δεχόταν στην προηγούμενη θέση, μιας και βρίσκονται σε ιδιαίτερα προσιτό, για ληστρικές επιθέσεις, σημείο (κοντά σε μονοπάτι, ρούγα καραβανιών). Έτσι και προκειμένου να διασώσουν τις περιουσίες τους και τους εαυτούς τους οι τότε κάτοικοι της επέλεξαν τον τόπο που βρίσκεται σήμερα. Η επιλογή του τόπου έγινε, κατά πληροφορίες, με δύο πολύ σημαντικά «κριτήρια». Το πρώτο είναι η θέα της, το υψόμετρο της και κατά συνέπεια η δύσκολη προσέγγιση διαφόρων μη φιλικών διαθέσεων ομάδων και το δεύτερο φαίνεται ότι ήταν η ύπαρξη νερού λόγω πληθώρας πηγών στον απρόσιτο (τότε) ορεινό όγκο. 

Η ψυχή της ήταν πάντα ελεύθερη, η θέση της αλλά κυρίως το αγωνιστικό πνεύμα των κατοίκων της ήταν εμπόδιο για τον κάθε κατακτητή να την υποδουλώσει. Για την Ιστορία το 1913 η Ήπειρος ελευθερώθηκε. 

Το 1924 η Σέλτση μετονομάστηκε σε Οξυά. Το σημερινό της όνομα δηλώνεται ότι δόθηκε από τον Ευστράτιο Κοσκινά, δάσκαλο του χωριού με καταγωγή από τη Στράτσιανη (Πύργος). 

Έως την Οξυά του σήμερα.

Έως και το 1997 ήταν αυτοτελής κοινότητα. Κύρια ασχολία των κατοίκων της ήταν η γεωργία και κτηνοτροφία - για οικιακή κατανάλωση κυρίως. Από τις αρχές της δεκαετίας 1970 ο μαρασμός χτύπησε και την πόρτα της με αποτέλεσμα η εσωτερική μετανάστευση οδήγησε τους κατοίκους της προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως Αθήνα, Γιάννενα και Θεσσαλονίκη. Οι σημερινοί μόνιμοι κάτοικοί της μετριούνται στους 15 περίπου. Όμως ο αγέρας αισιοδοξίας λησμονιάς και νοσταλγίας δίνουν πνοή στο χωριό πολλές φορές το χρόνο και με αφορμές τα Χριστούγεννα, τις Απόκριες, το Πάσχα, τ' Αϊλιώς, το 15Αύγουστο, καθώς και στα Τσίπουρα κ.α.. Φωνές και χαμόγελα πλημμυρίζουν την κεντρική πλατεία του χωριού τα στενά σοκάκια της, το καφενείο, την Αίθουσα της Έκθεσης, «το Μπαλκόνι», την Αγία Τριάδα, και το τσιπουράδικο.

Του Αϊ-λιώς (Προφήτης Ηλίας), στις 20 Ιουλίου γίνεται, κάθε χρόνο, το παραδοσιακό πανηγύρι του χωριού. Άνθρωποι κάθε ηλικίας ανεβαίνουν, οδικώς, σε υψόμετρο 1.450 μ, στο ομώνυμο εκκλησάκι με την απέραντη θέα για δοξολογία. Στη συνέχεια στο «σιάδι» ακολουθεί πανηγύρι με τη συνοδεία του Κλαρίνου . Είναι μια ιδιαίτερη στιγμή και αξίζει να βρεθείτε εκεί για να το ζήσετε. Το 1997 και με την εφαρμογή του σχέδιου «Καποδίστριας», ιδρύθηκε ο Δήμος Μαστοροχωρίων στον οποίο ανήκει και η Οξυά

Που είναι

Η Οξυά, γεωγραφικά βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του Ν. Ιωαννίνων. Απέχει 100 περ. χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα και 40 περ. χιλιόμετρα από την Κόνιτσα. Αναπτυγμένη σε υψόμετρο 1.050 μέτρων του Γράμμου, στην πλαγιά που αρχίζει από τον «Κρέτσο» δίπλα στο Σαραντάπορο και φτάνει μέχρι το ύψωμα «Αμάραντο» η Οξυά προσκαλεί τον επισκέπτη της να ξαποστάσει στην πλατεία του χωριού κάτω από τα δύο της αιωνόβια πλατάνια, ολοζώντανη και φωτεινή όλες τις εποχές του χρόνου.

Συνορεύει Β.Α. με τα χωριά Αετομιλίτσα (Ντέντσκο) και Λυκόραχη (Λούπσκο) και Ν.Δ. με τα χωριά Πυρσόγιαννη και Β.Δ. με τα χωριά Γοργοπόταμο (Τούρνοβο) και Πληκάτι (Πληκάδες). 

Απελευθερώθηκε, όπως και η υπόλοιπη Ήπειρος το 1913.

Οι κάτοικοί της έντονα πολιτικοποιημένοι και με βαθιά πίστη στα ιδανικά της δημοκρατίας για ελευθερία, μόρφωση και δουλειά περηφανεύονται ότι είναι από τους πρωτοπόρους στη δημιουργία το 1938 κοινού «τύπου Συνεταιρισμού» για την αποθήκευση και διάθεση προς τους κατοίκους της σε τιμή κόστους, σιταριού για την αποφυγή λοιμού που χτύπαγε, στα χρόνια της Κατοχής, την πόρτα της Ελλάδας. Με οδηγό των Σύνδεσμο Αδελφότητας η ιδέα και κατόπιν η υλοποίηση της δημιουργίας του Συνεταιρισμού πήρε σάρκα και οστά, αφού προηγουμένως καλλιεργήθηκε το «Χέρσο» έως τότε Βουνό στη Θέση «Λιβάδια».

Η Οξυά με τη γλώσσα. των αριθμών

Έκταση	:	48.000 περ. στρέμματα
Πληθυσμός	:	81 κάτοικοι (απογραφή  2001)
Υψόμετρο	:	1.060 μ.(στην πλατεία  του  χωριού)
Συντεταγμένες	:	40o 21' 00'' Βόρειο 21o 07' 00'' Ανατολικό

Δήμος που ανήκει : Μαστοροχωρίων
Κοινότητες - και με τα παλιά τους ονόματα -  που απαρτίζουν το Δήμο Οξυά (Σέλτση),  Δροσοπηγή (Κάντσικο),  γιά (Ζέρμα), Κεφαλοχώρι  (Λυκόραχη/Λούπσκο),  Λαγκάδα (Μπλίσγιαννη).  Καστανέα  (Καστάνιανη) Πυρσόγιαννη,  Βούρμπιανη, Ασημοχώρι  (Λισκατς), Γοργοπόταμο  (Τούρνοβο),   Χιονιάδες, Πληκάτι  (Πληκάδες). Επίσης στην  Οξυά ανήκει και ο οικισμός  της Θεοτόκου (Φυτόκος).	:

Ήπειρος

Η ονομασία Ήπειρος προέρχεται από τη φράση "Άπειρος Γαία", αφού ουσιαστικά μέχρι το 1913 χρονιά που απελευθερώθηκε, το όνομα υποδείκνυε την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, η οποία εκτείνεται μέχρι το σημείο όπου σήμερα καταλαμβάνει η Αλβανία. 

Θεωρείται ο συνδετικός κρίκος μεταξύ της Β.Δ και Ν.Α Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Μεσογείου.

Η έκταση της καλύπτει μια περιοχή 9.223 Km2 και περιλαμβάνει τους νομούς Άρτας, Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων και Πρέβεζας. Το 70% της συνολικής της έκτασης καλύπτουν ορεινοί όγκοι και ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, ανέρχεται σε 353.820 κατοίκους, η δε πυκνότητα του πληθυσμού της είναι 38 κάτοικοι / km2, με το 1/3 του συνολικού του πληθυσμού να ζει στα μεγάλα αστικά της κέντρα. 

Η επεξεργασία ξύλου, η εξόρυξη μη μεταλλικών ορυκτών με χαρακτηριστικότερο προϊόν το μάρμαρο, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, η παραγωγή προϊόντων κρέατος, η παραδοσιακή χειροτεχνία, η παραγωγή άλλων ειδών τροφίμων και πτηνοτροφία είναι οι πλέον χαρακτηριστικοί πρωτογενείς τομείς της δραστηριότητας των κατοίκων της. Πολύ πρόσφατα, σε σχέση με την εν γένει ανάπτυξή της, τομείς όπως η τουριστική βιομηχανία - με την ύπαρξη και των πολλών ιστορικών μνημείων σε όλες τις περιόδους παρουσίας της είτε στους αρχαίους ή στους ρωμαϊκούς, ή στους βυζαντινούς ή και μεταβυζαντινούς χρόνους - η εκμετάλλευση των πλούσιων υδάτινων πόρων της, κάνουν σταθερά βήματα προόδου. 

Από τη μια η παράδοση της, η πλούσια πολιτιστικής κληρονομιά και από την άλλη η ίδια η φυσική της θέση με την πλούσια βλάστησή της (το 70% ορεινά τοπία) αποτελούν τα εχέγγυα για υγιή και αειφόρο τουριστική ανάπτυξη. Σκοπός δικός μας παραμένει να διατηρήσουμε, στην Οξυά και στην ευρύτερη περιοχή, το χαρακτήρα ποιότητας που μας ταιριάζει ώστε να αποφύγουμε «τερατουργήματα» κάθε μορφής με γνώμονα μόνο την αισθητική και το ήθος που κληρονομήσαμε από όσους νοιάστηκαν αυτά τα χώματα. 

Ο Γράμος (συντεταγμένες 40°21'00"N 20°47'00"E)

Γράμος	:	Βουνό με υψόμετρο 2.520 μ - υψηλότερη κορυφή του η «Τσούκα Πέτρα» ή «Τσουλά Πετσίκ» ή «2.520» όπως είναι πιο γνωστή λόγω του υψομέτρου της. Είναι το 4ο σε υψόμετρο βουνό της Ελλάδος.
Γράμος	:	Το βουνό με όνομα βαρύ, με φανερά ακόμα τα σημάδια της πρόσφατης Ιστορίας του. Μια Ιστορία που η καταγραφή της απαιτεί ακόμα πολύ μελάνι για να δοθούν όλες της οι διαστάσεις
Γράμος	:	Γράφεται με ένα «μ» μιας και η ονομασία του προέρχεται από το κύριο αλβανικό όνομα Γάμος (και όχι από τη λέξη «γράμμα»).

Με τον ιδιαίτερο σε ομορφιά φυσικό του όγκο ο Γράμος είναι η άκρη της οροσειράς της Πίνδου στα σύνορα της Ελλάδας με την Αλβανία.

Είναι επίσης το φυσικό σύνορο της Ηπείρου με την Μακεδονία. Είναι το τέταρτο σε υψόμετρο βουνό της Ελλάδας και από τις κορυφές του δίνει ήχο και ζωή στα δυο υπέροχα ποτάμια το Σαραντάπορο και τον Αλιάκμονα.

Ο Σαραντάπορος που μαζεύει νερά από τη κοιλάδα ανάμεσα Αρένες και Βόιο και φεύγει δυτικά παίρνοντας όλα τα νερά του νότιου Γράμου και του βόρειου Σμόλικα για να τα «ρίξει» στη συνέχεια στον Αώο.

Ο Αλιάκμονας που μαζεύει νερά από τη λεκάνη της Γράμουστας και φεύγει Ανατολικά.

Ο Γράμος έχει εκτεταμένα φυσικά ώριμα δάση, μικτά δάση τα οποία έμειναν ανεπηρέαστα από τον ανθρώπινο παράγοντα, εξαιτίας του φόβου των ναρκών. Οι βραχώδεις ορθοπλαγιές του, οι πολλές πηγές μικρών ποταμών και χειμάρρων καθώς και οι υποαλπικές λίμνες, - που μια από αυτές η Γκίστοβα, σε υψόμετρο 2.350 μ. στέκει στο πουθενά καλώντας τον επισκέπτη να γευτεί το τοπίο - είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του βουνού που μισό αιώνα πριν έζησε στις ράχες του τις μεγαλύτερες μάχες που έγιναν στην Ελλάδα για να αλλάξει ετούτος εδώ ο τόπος Ιστορία. 

Οι πολλοί επιφανειακοί υδάτινοι πόροι που αναβλύζουν στις πλαγιές του καθώς και η παρουσία του χαρακτηριστικού πετρώματος του «Σερπεντίνη» δημιουργούν έξαρση στην ανάπτυξη πολλών και σπάνιων ειδών χλωρίδας. Η περιορισμένη ανθρώπινη δραστηριότητα στα περισσότερα σημεία του ορεινού του όγκου η προβλέψιμη ανάπτυξη των ποταμών στην ευρύτερη του περιοχή, οι ιδιαίτεροι γεωλογικοί σχηματισμοί που παρουσιάζονται σε όλες του τις πλαγιές, καθιστούν το Γράμο ιδανικό βιότοπο για την ανάπτυξη σπάνιων και ιδιόμορφων ειδών πανίδας όπως η βασίλισσα του Γράμου η αρκούδα, ο λύκος , ο χρυσαετός, ο ασπροπάρης, η αγριόγιδα, ο αλπικός Τρίτωνας κ.λ.π. Η ομογενοποιημένη πλούσια ανάπτυξη σε χλωρίδα και πανίδα καθώς και τα ιδιαίτερά του γεωλογικά χαρακτηριστικά ήταν η αφορμή για την αναγνώριση της οικολογικής του αξίας αλλά κυρίως για την ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης καθώς και αειφορικής διαχείρισής του. Περιβαλλοντικές οργανώσεις την τελευταία δεκαετία ανέδειξαν την άλλη αποστασιοποιημένη από τις οδυνηρές ιστορικές μνήμες, πλευρά του Γράμου, αυτή του φυσικού του πλούτου της σπάνιας πανίδας αλλά και των σπάνιων και απειλούμενων ενδημικών ειδών χλωρίδας που διαθέτει. Με επιστημονικές τους έρευνες (Ορνιθολογική Εταρεία - Αρκτούρος - Birdlife International) επισημαίνουν έντονα ότι σε αυτό τον ορεινό όγκο αναπτύσσεται ένα από τα πλέον σημαντικά οικοσυστήματα της Ελλάδας.

Ενδεικτικά, έρευνα της Ορνιθολογικής Εταιρείας κατέγραψε ότι στις πλαγιές του, ανάμεσα σε άλλα είδη, φιλοξενεί το αγριόγιδο, το ευρωπαϊκό είδος αντιλόπης, που απειλείται σοβαρά, ενώ αποτελεί καταφύγιο για αρπακτικά πουλιά όπως ο χρυσαετός, ο πετρίτης, ο δρυοκολάπτης, τρία ήδη αμφιβίων, την αμμόσαυρα και την αλπική οχιά. Άλλη μελέτη της οργάνωσης «Αρκτούρος», καταγράφει ότι το βουνό θεωρείται ένας από τους ζωτικούς χώρους για επιβίωση της καφέ αρκούδας στα Βαλκάνια. Υπολογίζεται ότι στο Γράμο υπάρχουν περίπου 20 έως 45 αρκούδες, (κυρίως στην κοιλάδα του Βοΐου). Η περιοχή αναγνωρίστηκε από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την αρκούδα ως μία από τις σημαντικότερες περιοχές για το είδος. Επίσης, αποτελεί τη μοναδική ζώνη διασύνδεσης της εξάπλωσης του είδους στην Πίνδο και τα Βαλκάνια. 

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά οδήγησαν την ένταξη της ευρύτερης περιοχής στα δίκτυα :

1. Σημαντικών Περιοχών και 

2. Natura 2000

Μαστοροχώρια 

Εδώ η πέτρα είναι παιδί μας.

Μέσα σε αυτή την φράση, που ο ανώνυμος Μάστορας μοιράστηκε στη διάρκεια δεκατιανού με τους συντρόφους του στο «Μπουλούκι» στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, κρύβεται όλο το μεγαλείο των ανθρώπων που, έστω και σε πολύ δύσκολα χρόνια, συνέβαλλαν στην ανάπτυξη του τοπικού πολιτισμού, με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. 

Με κύριες ασχολίες - για την αυτάρκεια του σπιτικού τους - την τοπική γεωργία και την κτηνοτροφία και με το «σαράκι» της δημιουργίας. οι άνθρωποι αυτοί έδωσαν, στον τόπο τους αλλά και σε άλλα μέρη σε Ελλάδα και στα ξένα, εξαιρετικά δείγματα της ιδιαίτερης τεχνικής τους. Τα δείγματα αυτά χρονολογούνται στα μέσα του 16ου αιώνα, αιώνας που χαρακτηρίζεται από συνεχείς πληθυσμιακές ανακατατάξεις. Με κύριο μέσο έκφρασης το χέρι τους και το μυαλό τους εξελίχθηκαν σε φημισμένους «Μάστορες» της πέτρας, του ξύλου δημιουργώντας μοναδικά έργα είτε σε κατασκευές σπιτιών, γεφυριών είτε σε αγιογραφίες ή ξυλόγλυπτα.

Στα τέλη του 19ου αιώνα «Μπουλούκια» από τους Πληκάδες (Πληκάτι), τους Σιονιάδες (Χιονιάδες με φημισμένους αγιογράφους), το Λισκάτσι (Ασημοχώρι), το Τούρνοβο (Γοργοπόταμος), τη Σέλτση (Οξυά), τη Φυτόκο (Θεοτόκος), τη Βούρμπιανη, την Πυρσόγιαννη, την Καστάνιανη (Καστανέα), τη Μπλίσγιανη (Λαγκάδα), το Λούψκο/Λυκόραχη (Κεφαλοχώρι), τη Ζέρμα (Πλαγιά) και το Κάντσικο (Δροσοπηγή) μεταφέρουν την τέχνη, το ήθος και το σεβασμό στο απέριττο, σε όλο τον Κόσμο, από την Αιθιοπία, το Κογκό, το Χαρτούμ (Σουδάν), την Περσία και την Αίγυπτο, μέχρι το Βλαδιβοστόκ (Ρωσία), και από τα βάθη της Τουρκίας, τη Σμύρνη και τη Προύσα μέχρι τη Γαλλία και την Αμερική. 

Και όχι μόνο από αυτά αλλά και από τη Στράτσιανη (Πύργος), τη Φούρκα, το Κεράσοβο (Αγία Παρασκευή), τη Μεσαριά (Μόλιστα), το Γαναδιό, την Κορτίνιτσα (Νικάνορας), το Μποτσιφάρι (Μοναστήρι), τη Βράνιστα (Τράπεζα), τον Ίσβορο (Αμάραντος), την Σταρίτσανη (Πουρνιά), την Πλάβαλη (Αγία Βαρβάρα), το Μπλιθούκι (Πυξαριά), το Πεκλάρι (Πηγή), το Γκριζμπάν (Ελεύθερο). 

Όλοι τους οργανωμένοι σε «Μπουλούκια» με ιδιαίτερη προσήλωση στην ιεραρχία και σε άγραφους (μεταξύ τους) κανόνες κάνουν το μεράκι τους αλλά και την ανάγκη τους για δουλειά, διαβατήριο για άλλους τόπους μεταλαμπαδεύοντας την τέχνη τους σε ξένους τόπους δίνοντας άριστα έργα τέχνης και ζωή σε σχολεία και εκκλησίες, σε γεφύρια και μύλους, σε αρχοντικά και σεράγια, σε λουτρά και τζαμιά, σε καλντερίμια και μνημεία. Όλα τα δημιουργήματά τους τρεις αιώνες τώρα στέκουν αγέρωχα προσθέτοντας αισθητική αξία, καλλιτεχνική αρετή και αρχιτεκτονική ανάπλαση στις τοπικές κοινωνίες.

Με την αξία τους, η ανώνυμη λαϊκή μούσα τους έκανε «κτήμα στο μουσικό της κόρφο».

Η Μαστοριά τους όμως δεν απεικονίζονταν μόνο στα δημιουργήματά τους εκεί στα ξένα, αλλά με το μοναδικό τους ήθος καθώς και την πίστη στην ιεροτελεστία της δημιουργίας μετέφεραν πίσω στον τόπο τους ότι θετικό τους επηρέασε στη διάρκεια της δράσης του στα ξένα. 

Ο Γάμος

Η περιγραφή είναι από το προσωπικό αρχείο του Θανάση Β. Πορφύρη, ο οποίος με το γλαφυρό του ύφος και τον ιδιαίτερό του γραφικό χαρακτήρα μας δίνει μια άλλη οπτική στο πως γινόταν τότε ο Γάμος. 

 Δείτε τη εδώ σε αρχείο pdf 

Πανηγύρια

Από του Αη-Δημητριού (26 Οκτώβρη) μέχρι του Αιλιώς. Η περιγραφή των σημαντικότερων στιγμών ψυχαγωγίας καθώς και τα ιδιαίτερα ήθη και έθιμα ανασύρθηκε από το προσωπικό αρχείο του Θανάση Πορφύρη. 

 Δείτε τη εδώ σε αρχείο pdf 

www.oxya.gr

www.romiazirou.blogspot.gr

Αναμνήσεις απο τα παλαιά. (Πραγματικές ιστορίες από χωριά της Ηπείρου).

 Γράφει ο Γιώργος Γιαννάκης

Κάθομαι καμιά φορά και γυρνάω τον χρόνο πίσω στα παιδικά μου χρόνια εκεί στην αετοφωλιά της Πίνδου, το χωριό μου στην δεκαετία του εξήντα. Εκεί η στέρηση και η φτώχεια δεν έλεγαν να μας αφήσουν. Ρεύμα που τέτοια τύχη, το αυτοκίνητο μόνο στην πόλη, τα γεννίματα πολύ λιγοστά, τα ζωντανά και οι τσοπαναραίοι στα χειμαδιά και τα μπουλούκια μαστόρων στα καμποχώρια

Μόνο εμείς τα παιδάκια που με τις φωνές  και με τα τραγούδια μας δίναμε έναν ξεχωριστό τόνο ζωής. Πάντοτε με ένα όνειρο, τι θα κάνουμε .όταν μεγαλώσουμε, να ξενιτευτούμε και να πάμε στην πρωτεύουσα, μα εκεί δεν είναι όλα ρόδινα.

 Φταίει και εκείνος ο δάσκαλος με το σκετς που μας έβαλε [οι Ηπειρώτες στην Αθήνα].Αφού ήταν να καλή ώρα μια παρέα σαν και εμάς κατεβήκαμε στην Αθήνα για δουλειά, έλα που τα βρήκαμε σκούρα.

Μπατίρια πήγαμε να φάμε σε μια ταβέρνα, γυρνάμε τις τσέπες ανάποδα ούτε δεκάρα τσακιστή. Γυρνάει ο πιο έξυπνος της παρέας και λέει: παιδιά το βρήκα, θα έρθει το γκαρσόνι και θα σκοτωθούμε ποιος θα πληρώσει. Εγώ θα πω παιδιά ένα λεπτό το βρήκα, θα δέσουμε τα μάτια στο γκαρσόνι και όποιον βρει αυτός θα πληρώσει. Την κοπανάμε, έτσι και έγινε και άμα μας ξαναδεί γράψτε μου.

Τι λέει ρε, να καταντήσουμε έτσι καλύτερα στο χωριό και να σκάβω με δύο κασμάδες. Ήρθε ο καιρός του θεριστή, ο δάσκαλος μας έδωκε τα απολυτήρια. Εμένα με φώναξε στο γραφείο και μου λέει, Γάκο σου έβαλα εννέα κάνεις για δέκα αλλά μην σε ζορίσουν στις εξετάσεις.[Τότε δίναμε εξετάσεις γα το Γυμνάσιο ]

Ναι δάσκαλε καλά το σκέφτηκες αλλά η κοιλιά παίζει ντερντηλίνα, που λεφτά για Γυμνάσιο, με βλέπω με τίποτα μανάρια να τα σαλαγάω πάνω στην Κρούκια.

Αχ τι να πρωτοθυμηθώ, η θεία Βασίλω μες το κάμα θέριζε: «τι να κάνω μωρέ Γάκο ούτε δέκα καρβέλια ψωμί δεν βγάζω από αυτό το παλιοχώραφο.» Περνώντας το απόγευμα από μια κοματσιούλα κήπο που πήγα να ποτίσω εκεί στα βρυσερά ακούω τον μπάρπα Κίτσο που έβριζε την τύχη του αφού είχε ρουφήξει μερικά τσιπουράκια το έριξε στο τραγούδι.

Ήλιε μ’ γιατί μας άργησες και αργείς να βασιλέψεις

σε καταργιέται η εργατιά και οι ξενοδουλευτάδες

Ωρέ τραγουδάω γιατί θα σκάσω, βλέπεις αυτοί οι κατεργαραίοι οι πολιτικοί δεν κανονίζουν τίποτα με τους παππάδες. Ωρέ αυτά τα βακούφκα τις περιουσίες τι να της κάνει να της δώσει στους φτωχούς, ο θεός δε θέλει λεφτά, ωρέ αμ και τα άλλα…… ο μπάρμπας πήρε φόρα και δεν σταματάει Ξαπλωμένος όπως είναι μουτζώνει με χέρια και ποδάρια πάνω στον ουρανό.  Να κερατάδες μόνο τον ψήφο χαλεύετε.

Ο μαύρο Καταραχιάς έπεσε από τη συκιά, σακατεύτηκε, τον πήραν με την σκάλα να τον παν στα Γιάννενα, μέχρι να φτάσουν στους Κλαζιάδες πέθανε ο άνθρωπος.

Ο άλλος με το χιλιάρικο και με το Ευαγγέλιο ξεγελάει τσ βάβες και παίρνει τον ψήφο. [ κόλπο, άμα με ψηφίσεις πάρε το χιλιάρικο βάλε το χέρι στο ευαγγέλιο ].

Ο άλλος: Κραψίτες ,την κάπα και την γκλίτσα να κρεμάσω θα με ψηφίσετε είμαστε αδέρφια, το αίμα νερό δεν γίνεται (και ας ήταν από τα Τρίκαλα). Κακιά αστραπή να τους βαρέσει, κάναν ωρέ έναν δρόμο, ένα γυμνάσιο σε ένα κεφαλοχώρι;

Έρχεται ο κάθε κερατάς μας κοροϊδεύει, τζάμπα γάλατα, κρέας και φτηνό μεροκάματο στην πόλη. Αλλά και άλλος ο θεομπαίχτης που αράζει τις μπουλντόζες πέρα εκεί στο Γερακάρι και σου λέει, άμα θέλεις δρόμο δώσ’ μου τον ψήφο, (άρε χαλασιάς Κουφογιάννη. Για αυτό σου λέω παιδάκι μου όλοι τα ίδια κουμάσια είναι γι’ αυτό σου λέω φεύγα, φεύγα και άμα φτάσεις στο Ντρίσκο χαιρέταμε από μακριά

Έτσι πολλοί χαιρετήσαμε από μακριά και έμεινε το δόλιο το χωριό ορφανό

[ μοιρολογάει ο πλάτανος και κλαίει η κρύα βρύση

παππάς πάει στην εκκλησιά μόνος να λειτουργήσει

βαρέλα μένει αδειανή και ποιός να την γεμίσει

η κόρη που την ζάλωνε πάει δεν θα γυρίσει

Γιώργος Γιαννάκης

Απόδημος Κραψίτης