Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν: Από
τη Δύση προς την Ανατολή - Εκδηλώσεις στη Λευκάδα
4 έως 6
Ιουλίου 2014
(Διοργάνωση: Η οργανωτική επιτροπή των εκδηλώσεων στην
Ελλάδα προς τιμήν της επετείου 110 ετών από το θάνατο του
Λευκάδιου Χερν. Συνδιοργάνωση: Δήμος
Λευκάδας.Υποστήριξη: Πρεσβεία της Ελλάδας στην Ιαπωνία, Πρεσβεία της Ιαπωνίας
στην Ελλάδα, Ελληνοαμερικανικό Κολλέγιο)
Ο Λευκάδιος Χερν (Γιακούμο Κοϊζούμι,
1850-1904) γεννήθηκε στην Ελλάδα, μεγάλωσε στην Ιρλανδία, μετέβη ως μετανάστης
στην Αμερική, και τελικά εγκαταστάθηκε και έζησε μια ήρεμη ζωή στην Ιαπωνία. Ο
Χερν, που αποχωρίστηκε τους γονείς του όταν ήταν μικρός ακόμα, ταξίδευε συνεχώς
καθ' όλα τα 54 χρόνια της ζωής του, χωρίς προκαταλήψεις απέναντι στους
διαφορετικούς πολιτισμούς και τις φυλές που συναντούσε σε κάθε τόπο,
αντιμετωπίζοντας το κάθε αντικείμενο γνωριμίας με ανοιχτό πνεύμα και συναινετική
κατανόηση.
Το παρόν πρόγραμμα εκδηλώσεων
διοργανώνεται στον τόπο γέννησης του Λευκάδιου Χερν, τη Λευκάδα, με τη μορφή
συμποσίου όπου θα επιδιωχθεί μια πολύπλευρη ανάλυση και ερμηνεία του «ανοιχτού
πνεύματος (open mind)» του Λευκάδιου Χερν, μέσω συγγραμμάτων, επιστολών και
πρακτικών από διαλέξεις του.Ο Λευκάδιος Χερν γεννήθηκε το 1850 στη
Λευκάδα του Ιονίου Πελάγους, ως γιος του Ιρλανδού Τσαρλς Χερν και της Ελληνίδας
Ρόζα Κασιμάτη. Από τότε που αποχωρίστηκε τη μητέρα του στην ηλικία των 4 ετών
δεν την ξαναείδε ποτέ στη ζωή του. Συνέχισε, όμως, μαζί με τη στοργή του προς
την μητέρα του να διατηρεί με περιφάνεια την ταυτότητα του ως Έλληνα. πάνω στη
βάση ενός ισχυρού συναισθήματος αγάπης και πεθύμησης προς τη μητέρα
του.
Μπορεί να ειπωθεί ότι το γεγονός ότι γεννήθηκε στην Ελλάδα, τόπο με
κατά βάση πολυθεϊστικό πολιτισμό και με υπαρκτή την ιδεολογία της μετενσάρκωσης,
άσκησε ενδεχομένως μεγάλη επίδραση στη διαμόρφωση του ανοιχτού πνεύματός του. Οι
πολιτιστικές ιδιαιτερότητες της αρχαίας Ελλάδας που παρουσιάζουν ομοιότητες με
την πολιτιστική παράδοση της Ιαπωνίας βοήθησαν τον Χερν στην κατανόηση του
Ιαπωνικού πολιτισμού, με αποτέλεσμα να αποτυπώσει μέσα του την Ελλάδα και την
Ιαπωνία (τη Δύση και την Ανατολή) ως ουτοπίες με κοινά
χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος ο
Χερν αναφέρει ότι «Εάν κάποιος μεγάλος κλασσικός διανοούμενος, τέλεια
εξοικιωμένος με τους τρόπους και τις συνήθειες αυτής της χώρας, έκανε μια
λογοτεχνική μελέτη παραλληλισμού της ελληνικής και της ιαπωνικής ζωής και
σκέψης, είμαι σίγουρος ότι το αποτέλεσμα θα ήταν τόσο εκπληκτικό όσο και
γοητευτικό.» («Έντομα και Ελληνική Ποίηση»). Επίσης, στο έργο του «Όνειρο
Καλοκαιρινής Ημέρας» που συνέγραψε κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του, κάνει
μια περιγραφή η οποία θυμίζει αφηρημένα τις ημέρες που πέρασε μαζί με τη μητέρα
του Ρόζα στη Λευκάδα, και σε γράμμα που απευθύνεται στον αδερφό του Τζέιμς
ομολογεί την αγάπη του προς τη μητέρα του.
Στο
δήμο Λευκάδας, όπου θα λάβουν χώρα οι εκδηλώσεις, έχει αποφασιστεί να
λειτουργήσει εντός του πολιτιστικού κέντρου «Αναμνηστικό Μουσείο Λευκάδιου
Χερν», επ' ευκαιρίας αυτού του συμποσίου, και οι εκδηλώσεις αναμένονται να
αποτελέσουν άριστη ευκαιρία απόδοσης τιμών προς τον Χερν από το δήμο ως
γενέτειρά του, και διαπαιδαγώγησης των πολιτών.
Το θέμα του
συμποσίου, "The Open Mind of Lafcadio Hearn"σημαίνει «Το ανοιχτό πνεύμα του
Χερν», και εκφράζει σε συνοπτική μορφή τη ζωή και τις αξίες του Χερν. Το 2009
έλαβε χώρα στο Ελληνοαμερικανικό Κολλέγιο Αθηνών η πρώτη έκθεση που εκφράζει το
πνεύμα του Χερν μέσω της τέχνης, με τίτλο "The Open Mind of Lafcadio Hearn", η
οποία συγκέντρωσε μεγάλο ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων λόγω και της συμμετοχής πάνω
από 500 ατόμων στα εγκαίνιά της. Με αφορμή αυτή την έκθεση, γεννήθηκε σταδιακά
στην Ελλάδα ενδιαφέρον του κοινού για τον Χερν, το οποίο και συνεχίζει να
αυξάνεται. Το 2010, έκθεση τέχνης με τον ίδιο τίτλο πραγματοποιήθηκε στον πύργο
του κάστρου Ματσούε του δήμου Ματσούε (διοργάνωση: δήμος Ματσούε), με 45.000
επισκέπτες, προκαλώντας συγκίνηση και ενδιαφέρον. Περαιτέρω, η έκθεση αυτή
επισκέφτηκε το 2011 τη Νέα Υόρκη και το 2012 τη Νέα Ορλεάνη. Η συγκίνηση και ο
ενθουσιασμός που γεννά η έκθεση"The Open Mind of Lafcadio Hearn"εξαπλώνονται
ολοένα και περισσότερο.
Θεωρούμε ότι για
τους παραπάνω λόγους, η πραγματοποίηση στη Λευκάδα διεθνούς συμποσίου όπου θα
επιδιωχθεί μια ερμηνεία του ανοιχτού πνεύματος του Λευκάδιου Χερν, το 2014,
δηλαδή ακριβώς 110 χρόνια μετά το θάνατο του Χερν, έχει μεγάλη σημασία. Αποτελεί
επιθυμία μας, μέσω της διοργάνωσης του συμποσίου με θέμα το ανοιχτό πνεύμα του
Χερν ακριβώς 5 χρόνια μετά τη διοργάνωση της έκθεσης τέχνης στο
Ελληνοαμερικανικό κολλέγιο το 2009, στην Ελλάδα που αποτελεί τόσο τόπο αφετηρίας
των σχετικών πολιτιστικών εκδηλώσεων όσο και αφετηρία της ζωής του Χερν, να
αυξηθεί το επίπεδο ενδιαφέροντος και κατανόησης προς τον Λευκάδιο Χερν. Κατά τα
τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Χερν αναφέρεται στην ανάγκη άντλησης μαθημάτων
από την αρχαία Ελλάδα, λέγοντας ότι «Αυτοί οι αρχαίοι Έλληνες, παρότι
ευτυχισμένοι και ευγενικοί σαν παιδιά, ήταν πολύ μεγάλοι φιλόσοφοι, από τους
οποίους αναζητούμε καθοδήγηση ακόμα και στις ημέρες μας. Εκείνο για το οποίο ο
κόσμος τώρα αισθάνεται μέγιστη ανάγκη, είναι η αναβίωση αυτού του αρχαίου
ελληνικού πνεύματος ευτυχίας και ευγένειας.» («Έντομα και Ελληνική Ποίηση»).
Ενόψει αυτών των σκέψεων του Χερν, οι πολιτιστικές αυτές εκδηλώσεις έχουν ως
σκοπό την εμβάθυνση των φιλικών σχέσεων Ελλάδας και Ιαπωνίας, και την αναζήτηση,
μέσω του συμποσίου, των απαραίτητων για εμάς στη σύγχρονη εποχή στοχασμών και
τρόπων ζωής.
Βιογραφικό του Λευκάδιου Χερν
Γεννήθηκε στη Λευκάδα
στις 27
Ιουνίου του 1850
από Ελληνίδα μητέρα και πατέρα Ιρλανδό. Δεύτερος γιος του Καρόλου Χερν και της
Ρόζας Κασιμάτη. Η μητέρα του ήταν ευγενούς καταγωγής κόρη του Αντωνίου Κασιμάτη
από τα Κύθηρα
ενώ ο πατέρας του στρατιωτικός χειρουργός στο Βρετανικό Σώμα των Επτανήσων
από το Δουβλίνο.
Το σπίτι όπου έζησε ο μικρός Λευκάδιος στα Κύθηρα
υπάρχει ακόμα.
Παιδικά χρόνια
Ο πατέρας του πήρε μετάθεση για τις
δυτικές Ινδίες
και έτσι δυο χρόνια αργότερα ο μικρός Λευκάδιος ταξίδεψε με τη μητέρα του στο Δουβλίνο
για να ζήσουν με την οικογένεια του πατέρα του. Η μητέρα του αντιμετώπιζε
δυσκολίες προσαρμογής στην ξένη χώρα αλλά και στο σπίτι της οικογένειας του
συζύγου της και έτσι μετακόμισε στην Σάρα Μπρέναν, συγγενικό πρόσωπο που έδειχνε
συμπάθεια στον Λευκάδιο και τη μητέρα του. Μετά από ένα διάστημα συμβίωσης με
τον πατέρα του, η μητέρα του αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Ελλάδα,
καθώς ο Κάρολος Χερν εκμεταλλεύτηκε ένα νομικό κενό και έθεσε εκτός ισχύος τον
γάμο του.
Έτσι, σε ηλικία πέντε ετών ο Λευκάδιος Χερν αποχωρίστηκε από τη
μητέρα του χωρίς να την δει ποτέ ξανά. Στην ηλικία αυτή αυτή ένιωθε φόβο για τα
φαντάσματα και τα στοιχειά. Η θεία του για να τον κάνει να ξεπεράσει τις φοβίες
του αυτές τον κλείδωνε στο υπόγειο.
Εφηβικά χρόνια
Όταν έφτασε σε σχολική ηλικία άρχισε
να διαβάζει. Όταν κάποια στιγμή ανακάλυψε ένα βιβλίο για τον αρχαίο ελληνικό
πολιτισμό ένιωσε ενθουσιασμένος. Όπως είπε αργότερα ο ίδιος: Εισήλθα στη δική
μου αναγέννηση.
Αργότερα, και αφού είχε περάσει από το γαλλικό κολλέγιο του Υβενό στάλθηκε στο
κολλέγιο Σαίντ Κούθμπερτ (Ushaw Roman Catholic College). Κατά τη διάρκεια ενός
παιχνιδιού έχασε το ένα μάτι του. Από τότε κλείστηκε στον εαυτό του.
Ενηλικίωση και Μετανάστευση
Σε ηλικία 19 ετών
αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στις ΗΠΑ Για ένα χρονικό
διάστημα έζησε κάτω από συνθήκες μεγάλης φτώχειας. Όταν γνώρισε τον Χένρυ
Γουώτκιν βρισκόταν σε άθλια κατάσταση. Με τη βοήθεια του βρήκε δουλειά σε
μια εφημερίδα. Σιγά σιγά άρχισε να δουλεύει σε υψηλότερες θέσεις και έφτασε να
εργάζεται ως δημοσιογράφος σε εφημερίδα του Σινσιννάτι (Cincinnati Daily
Enquirer). Περιπλανήθηκε στη Νέα
Ορλεάνη, στη Νέα
Υόρκη, στις Γαλλικές Αντίλλες.
Ζωή στην Ιαπωνία
Το 1889 βρέθηκε σαν ανταποκριτής στην
Ιαπωνία.
Αργότερα και με τη βοήθεια του Μπάζιλ
Τσάμπερλαιν και του Ίτζιτο
Χαττόρι βρήκε θέση καθηγητή της αγγλικής γλώσσας στην πόλη Ματσούε στη
βορειοδυτική Ιαπωνία. Στον δέκατο πέμπτο μήνα διαμονής του στην Ιαπωνία
παντρεύτηκε τη Σετζούκο Κοϊζούμι. κόρη οικογένειας σαμουράι, των Κοϊζούμι που
είχαν ξεπέσει με την καταστροφή που επέφερε σε αυτήν την κοινωνική τάξη η νέα
πορεία της Ιαπωνίας. Υιοθετεί μάλιστα το όνομα της συζύγου του και από Λευκάδιος
Χερν ονομάζεται Κοϊζούμι Γιάκουμο. Μαζί της έκανε τέσσερα παιδιά. Τον Δεκέμβριο
του 1896, το
Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο του Τόκυο του
προσέφερε την έδρα του καθηγητή της Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας. Στην
Ιαπωνία ο Λευκάδιος Χερν έζησε τα 14 τελευταία χρόνια της ζωής του.
Θάνατος
Ο Λευκάδιος Χερν πέθανε στις 26
Σεπτεμβρίου του 1903 ύστερα από πνευμονικό οίδημα.
Μία μικρή νεκρική πομπή μετέφερε τη σορό του στον παλιό ναό Κομπουπέρα. Μπροστά υπήρχαν τα βουδιστικά λάβαρα, πίσω δυο μικρά παιδιά που κουβαλούσαν ζωντανά
πουλιά σε μικρά κλουβιά που θα τα άφηναν ελέυθερα συμβολίζοντας τη φυγή της
ψυχής από τα δεσμά της. Ακολουθούσαν τα άτομα που κουβαλούσαν το φέρετρό
του, πιο πίσω οι ιερείς με τα κουδουνάκια τους και το φαγητό για το νεκρό, ενώ
την πομπή έκλειναν η οικογένεια και οι φίλοι του νεκρού. Στην πλάκα που έστησαν
οι φοιτητές του υπήρχε το εξής κείμενο: Στον Λευκάδιο Χερν, του οποίου η πένα
υπήρξε πιο ισχυρή ακόμα και από τη ρομφαία του ένδοξου έθνους που αγάπησε,
έθνους που πιο μεγάλη τιμή του υπήρξε ότι τον δέχτηκε στις αγκάλες του ως πολίτη
και του πρόσφερε, αλίμονο, τον τάφο.
Συγγραφικό Έργο
Τα πιο γνωστά του έργα είναι:
- Glimpses of Unfamiliar Japan (Ματιές στην άγνωστη Ιαπωνία)
- A Japanese Miscellany (Ιαπωνικά ανάλεκτα)
- Kokoro: Hints and Echoes of Japanese Inner Life (Κοκορό : Παρατηρήσεις και αντηχήσεις της ενδότερης ιαπωνικής ζωής)
- Japan and the Japanese (Η Ιαπωνία και οι Ιάπωνες)
- In Ghostly Japan (Στην Ιαπωνία των φαντασμάτων)
- Japan: An Attempt at Interpretation (Ιαπωνία : Μια προσπάθεια ερμηνείας)
Αποσπάσματα των πιο πάνω έργων με τον συγκεντρωτικό
τίτλο Η χώρα των χρυσανθέμων εκδόθηκε σε μετάφραση Γιώργου Καλαμαντή από
τις εκδόσεις "Κέδρος" (1998)
- Εντός του κύκλου των ψυχών
- Ιαπωνικοί Θρύλοι
- Ηλέκτρα
- Καϊνταν
- Κείμενα από την Ιαπωνία
- Όλεθρος και άλλα διηγήματα
- Το αγόρι που ζωγράφιζε γάτες και άλλες ιστορίες
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου