Ανάργυροι (Βράβορη) Γραμμενοχωρίων Ιωαννίνων. Δείτε τα video

Δείτε τα video

Aνάργυροι (Βράβορη) Γραμμενοχωρίων
H κοινότητα "Ανάργυροι" αναγνωρίστηκε αρχικά με την ονομασία "Βράβορη", αποτελούμενη από τους συνοικισμούς "Βράβορη" και "Τσέργιαννη". Έδρα της υπήρξε ο συνοικισμός "Βράβορη". Ο συνοικισμός και η κοινότητα μετονομάστηκαν σε "Ανάργυροι" με το Δ.1.4.1927(Φ.Ε.Κ.Α76/1927).

  Το χωριό βρίσκεται δυτικά της πόλης των Ιωαννίνων. Ανήκε στον δήμο Πασαρώνος  και σήμερα ανήκει στο Δήμο Ζίτσας και έχει υψόμετρο 670 μέτρα και 100 περίπου μόνιμους κάτοικους. Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με τη κτηνοτροφία και τη γεωργία. Εκτρέφουν πρόβατα και κατσίκια και παράγουν γάλα και τυρί. Βγάζουν τσίπουρο και κρασί από τα αμπέλια τους, ασχολούνται επίσης με τη παραγωγή οποροκηπευτικών.

  Το χωριό Βράβορη ήταν υπό την προστασία της βαλιδέ σουλτάνας. Ο Π. Αραβαντινός μνημονεύει το χωριό Βράβορη και θεωρεί ελληνική την προέλευση της λέξης. Βράβορη αναφέρει το χωριό και ο Ι.Λαμπρίδης. Μάλιστα κατατάσσει την ονομασία του στην κατηγορία των τοπικών ονομάτων, που προέκυψαν "...εκ των ονομάτων αρχηγών επήλιδων ή ιθαγενών...", τα οποία λήγουν σε γενική ενικού αριθμού. Ο Αν. Δ. Βλαχόπουλος σημειώνει πως η προέλευση του τοπωνύμιου Βράβορη-έτσι ονομάζει το χωριό-είναι σλαβική και παρενθετικά το επεξηγεί "κλειδί", "κέντρον διερχομένων", χωρίς άλλες διευκρινίσεις. Αναφορές για την προέλευση του ονόματος "Βράβορη" αναφέρουν και οι Π. Β. Γκαλντέμης και Στ. Μπέτης ενώ ο Κ. Ευ. Οικονόμου θεωρεί το τοπωνύμιο Βράβορη, ή, σλαβικής προέλευσης, ετυμολογούμενο: ή από το σλαβικό ουσιαστικό borvb "το ζώο, το κτήνος" ή από το επίσης σλαβικό vbrva "η ιτιά". Και στις δύο περιπτώσεις με την πρόσθεση της σλαβικής παραγωγικής κατάληξης -orb.

Οι βασικότερες τοποθεσίες του χωριού είναι οι εξής:

• Η πλατεία (το κονάκι)
• Το σχολείο: Το Δημοτικό των Αναργύρων
  
• Η εκκλησία: Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με το καμπαναριό της
  
• Ανάργυρας: Το παρεκκλήσι των Αγίων Αναργύρων
• Η Λούτσα (λίμνη)
• Η παλαιά Λούτσα (νυν πάρκο αναψυχής)
  
• Το γήπεδο
• Η στέρνα

Η πλατεία 

Η πλατεία (παλιότερη ονομασία "το κονάκι") με το καφενείο της αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους χώρους συγκέντρωσης των χωριανών. 

Και αυτό γιατί, εκτός από τα καθιερωμένα Πανηγύρια την 1η Ιουλίου και τον Δεκαπενταύγουστο, φιλοξενεί ακόμα τις καθημερινές συναντήσεις των ανθρώπων του χωριού, τις συζητήσεις, τα γέλια των παιδιών, τον απογευματινό καφέ.

Στο καφενείο οι άντρες μαζεύονται για να μιλήσουν, να παίξουν τάβλι, να πιούνε και κανένα τσιπουράκι και οι γυναίκες για να συναντηθούν, να κάτσουν στα σκάρια και να πιούνε καφεδάκι.

Η γεωγραφική τοποθεσία της πλακόστρωτης πλατείας, σχεδόν στο κέντρο του χωριού, καθώς και το παραδοσιακά κυκλικό της σχήμα με τον πλάτανο στη μέση ευνοεί την παραδοσιακή λειτουργία μιας πλατείας, αυτή που φέρνει κοντά τους ανθρώπους για χαρές και λύπες.

Το σχολείο

Στο κτίριο αυτό, που υπήρξε επί χρόνια το δημοτικό σχολείο της Βράβορης, φοίτησαν οι παλιότερες γενιές. Επαναλειτούργησε και πρόσφατα, για την εξυπηρέτηση περί 5 παιδιών, αλλά έκλεισε ξανά.

Μουσικές και αρχιτεκτονικές επιρροές του χωριού

Το χωριό μας ανήκει στην ευρύτερη περιοχή των Γραμμενοχωρίων, η οποία εκτείνεται μεταξύ της πόλης των Ιωαννίνων, του Πωγωνίου και των Ζαγοροχωρίων και φαίνεται, λόγω της θέσης του αυτής, να έχει επηρεαστεί τόσο μουσικά όσο και αρχιτεκτονικά και από τις τρεις περιοχές.
Μουσικές επιρροές

Στα μουσικά ακούσματα του χωριού (πανηγύρια, εκδηλώσεις, εορτές κ.λ.π ) φαίνεται να κυριαρχούν ο Ζαγορίσιος ρυθμός με το σχετικά ανάλαφρο στυλ χορού και στίχου, οι Γιαννιώτικες πατινάδες, καθώς και οι Πωγωνήσιοι ρυθμοί με την αργή και ταυτόχρονα αισθησιακή κίνηση, η οποία μεταφέρεται σταδιακά εσωτερικά, οδηγώντας την εξωτερική κίνηση σε ακινησία και την εσωτερική σε πλήρη έκσταση. Μέσα σ΄ αυτήν την πανδαισία ακουσμάτων δεν πρέπει να αγνοήσουμε και τα ντόπια ιδιόμορφα ακούσματα (καγκέλια) που στον κύκλο των παραδοσιακών μουσικών αναφέρονται ως «Γραμμενιάτικα».
Αρχιτεκτονικές επιρροές

Η αρχιτεκτονική του χωριού είναι σαφώς επηρεασμένη από την αρχιτεκτονική των Ζαγοροχωρίων (πέτρα, διώροφα κτίσματα, σκεπαστή βαρειά εξώπορτα με πεζούλια, καλντερίμια στους δρόμους, εφαπτόμενα σπίτια κ.λ.π) και της ευρύτερης περιοχής, αλλά δυστυχώς η γειτνίαση με την πόλη και οι άμεσες επιρροές της άναρχης δόμησης των δεκαετιών '70 και '80, είχαν ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής σε σημαντικό βαθμό. Παρ΄όλα αυτά με μεταγενέστερες επεμβάσεις και χάρη στις δωρεές ντόπιων ευεργετών, το χωριό εμφανίζει μια εικόνα που το κάνει να ξεχωρίζει από όλα τα Γραμμενοχώρια και όχι μόνο.

  Γραμμενοχώρια
Τα Γραμμενοχώρια καταλαμβάνουν το Βορειοανατολικό τμήμα της λεκάνης του μικρού παραποτάμου του Καλαμά, Σμολίτσα. Οριοθετούνται από τα όρη των Κουρέντων (1.172μ.) στα Δυτικά, μια σειρά λόφων με κατεύθυνση Μάρμαρα-Ζωοδόχος στα Ανατολικά, το ρέμα της Αμπελιάς και την κορυφή Τσούκα (766μ.) στα Βόρεια και το ύψωμα μεγάλη Τσούκα (1.173μ.) στα Νότια.

  Περιλαμβάνονται τα χωριά: Ανάργυροι, Ασβεστοχώρι, Βαγενήτι, Γραμμένο, Δελβινακόπουλο, Κοκκινόχωμα, Κόντσικα, Λευκοθέα, Λοφίσκος, Λύγγος, Περάτη, Πετράλωνα, Πολύλοφος.

  Κτηνοτροφία και γεωργία -σχεδόν αποκλειστικά ξερική- είναι οι κύριες παραγωγικές δραστηριότητες των κατοίκων. Εντύπωση προκαλεί ο μεγάλος αριθμός περιφραγμένων αγρών με ξερολιθιά για την προστασία των καλλιεργειών από ζώα, γεγονός που ταυτίζεται με την αφθονία της πέτρας, κατάλληλης για κατασκευές.

  Δύο σημαντικοί οδικοί άξονες που διασταυρώνονται στο κέντρο, στο χωριό Γραμμένο, διέσχιζαν την περιοχή με κατεύθυνση Γιάννενα-Κούρεντα ο ένας, Κωστάνιανη-Ζίτσα ο άλλος.

  Πολλά από τα χωριά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ανήκαν σε Οθωμανούς μπέηδες, γεγονός που δικαιολογούσε την οργάνωση του χώρου με πυργόσπιτα και αποθήκες.

   Η έλλειψη νερού αντιμετωπίζεται με την κατασκευή τεχνητών υδατοσυλλογών τόσο για τους ανθρώπους (στέρνες) όσο και για τα ζώα (λούτσες).

  Από την περιοχή κατάγονταν σημαντικοί ευεργέτες που πλούτισαν εργαζόμενοι στο εξωτερικό καθώς επίσης και επιφανείς άνθρωποι του πνεύματος. Τέλος σημειώνεται η παρουσία αξιόλογων μουσικών οικογενειών.

Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου

  Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται στο χωριό των Αγίων Αναργύρων, πρώην Βράβουρη, στην περιοχή των Γραμμενοχωρίων του δήμου Πασσαρώνος. Πρόκειται για τον ενοριακό και κοιμητηριακό ναό του χωριού. Όπως μαρτυρείται σε εντοιχισμένη επιγραφή από κεράμους, αριστερά της εισόδου, κατασκευάστηκε το 1813. Ο ναός εκτίσθη στο μέρος όπου υπήρχε παλαιό μοναστήρι και από το οποίο σήμερα σώζονται φορητές εικόνες, λειτουργικά βιβλία, ιερά κειμήλια και λειτουργικά σκεύη. 

  Ο ναός, διαστάσεων 22x15 μ. περίπου, αρχιτεκτονικά ακολουθεί τον τύπο της τρίκλιτης θολωτής βασιλικής με νάρθηκα. Εξωτερικά στη βόρεια πλευρά υπάρχει ανοιχτός επιμήκης εξωνάρθηκας, το χαγιάτι. Η στέγη, εκτός του ανοιχτού εξωνάρθηκα που έχει γκρι κεραμίδι, είναι από μαυρόπλακα, όπως συνηθιζόταν σε όλες σχεδόν τις μεταβυζαντινές εκκλησίες της Ηπείρου. Η κόγχη του Ιερού εξωτερικά είναι οκτάπλευρη. Στο πάνω μέρος περιμετρικά απολήγει σε πέτρινη οδοντωτή ταινία. Εσωτερικά, τα κλίτη χωρίζονται με δύο ζεύγη κιόνων στον κυρίως ναό και ένα ζεύγος τετράπλευρων πεσσών στο Ιερό, που στέφονται με διαμήκη και εγκάρσια τόξα.

  Από την κτητορική επιγραφή, πάνω από την είσοδο προς το νάρθηκα, πληροφορούμαστε ότι ο ναός ιστορήθη το έτος 1826, από το Γιαννιώτη Θεοδόσιο και το γιό του Κων/νο, επιτροπεύοντος του Παναγιώτη Τζούμα, ολόσωμη απεικόνιση του οποίου εντοπίζεται σε τοιχογραφία δεξιά του επισκοπικού, απέναντι από την είσοδο. Ο ναός εσωτερικά είναι κατάγραφος. Πάνω δε από την είσοδο του κυρίως ναού, σε θολωτό διάκενο, αποδίδεται τοιχογραφικά η Παναγία η Ελεούσα.

  Το περίτεχνο τέμπλο έχει πλούσια ανάγλυφη διακόσμηση. Είναι επί το πλείστον επιχρυσωμένο, εκτός της χαμηλής ζώνης, όπου περιλαμβάνονται τα ξυλόγλυπτα θωράκια. Κάποιες από τις Δεσποτικές Εικόνες και το Λυπητερά που φέρει, κατά πάσα πιθανότητα, προϋπήρχαν του ναού, όπως μας δίνει τη δυνατότητα να εικάσουμε η χρονολογία 1789, η οποία αναγράφεται στο λάβατο της Δεσποτικής Εικόνας του Ιωάννη του Προδρόμου. Σήμερα, διατηρούνται οι αρχικές εικόνες του τέμπλου, εκτός της Παναγίας που αντικαταστάθηκε με νεότερη και φέρει την υπογραφή "Πολύκαρπος Αν. Ζωγράφος 1934". Η Δεσποτική Εικόνα του Χριστού φέρει χρονολογία και υπογραφή: "1873 Νοεμβρίου 17 χειρ Γεωργίου Νούλη Νίκου Σαμαριναίεων".

  Το καμπαναριό της εκκλησίας, στα αριστερά της εισόδου του περιβόλου, έχει ύψος 15 μέτρα και, όπως διαβάζουμε σε εντοιχισμένες λίθινες επιγραφές, αριστερά και δεξιά αντίστοιχα, κατασκευάστηκε το 1868 από τον Κερασοβίτη Κώστα Χαρίση.

Η παλαιά Λούτσα (νυν πάρκο αναψυχής)

Δρόμοι του χωριού...

Φθινόπωρο στη Βράβορη

www.vravori.blogspot.gr                                                                                                                                                                                    

www.romiazirou.blogspot.gr