Από την εγκατάλειψη στη βεβήλωση-Τα ικριώματα και ο υπόγειος πόλεμος που κρατά ακριβό το ρεύμα Με αφορμή τις Ανεμογεννήτριες στον Σταυρό Τζουμέρκων.

Του Χρήστου Μέγα*

Τα έρμα(;) βουνά έχουν πολλούς λόγους να κλαίνε... Κατά πως λένε τα δημοτικά τραγούδια, ενώ δεν λείπουν και οι σχετικοί στίχοι στη λαϊκή μουσική.

Συνήθως γιατί ερήμωσαν, ας πούμε δεν ανέβηκαν οι Σαρακατσαναίοι με τα «λάγια πρόβατα…» (σε μια εκδοχή της δημοτικής παράδοσης) ή γιατί τα πνίγει η συννεφιά, με βάση τον  λαϊκό στίχο.

 Τώρα, ότι με μαζικό και οργανωμένο τρόπο θα έκοβαν τις κορφές τους, θα τσιμέντωναν τα σπλάχνα τους και θα κορόιδευαν «τ’ άπαρτα ψηλά βουνά…» φυτεύοντας κεραίες και φτερωτές, κανείς δεν το φανταζόταν.

Γιατί, άμα πέφτουν και τα βουνά, δεν μένει τίποτα σαν ηθικό αγκωνάρι.

Αυτό το έγκλημα γίνεται ξεκάθαρο στην περίπτωση του Σταυρού των Τζουμέρκων. Στον ιστορικό αυχένα για τα γραφικά Θεοδώριανα όπου γράφτηκε η πρώτη λαμπρή νίκη των επαναστατημένων Ελλήνων κατά των Τούρκων το 1821.

Κράτησαν τα Τζουμέρκα από τους Τούρκους, κινδυνεύουν τώρα από τις φτερωτές...

Το πρόβλημα με τις ανεμογεννήτριες έχει πολλές διαστάσεις.

 Ας περιοριστούμε σε τρεις:

-Δεν μπορεί να «φυτεύουν» ικριώματα σε κάθε βουνό. Χωρίς όρια και μέτρα προστασίας της φύσης. Κάπου μπάτσα δηλαδή. Δεν θα παραδοθούν όλα στην… πράσινη «ανάπτυξη».

-Γιατί, άραγε, δεν υπάρχει διασπορά, δεν αναπτύσσονται εξίσου και τα θαλάσσια Αιολικά Πάρκα; Ειδικά στο Αιγαίο που οι άνεμοι είναι συνεχείς και οι ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια αυξημένες (τουρισμός); Είναι, εξάλλου, πιο εύκολο να (δια)συνδεθούν τα νησιά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρά το ρεύμα να συγκεντρώνεται στην Πίνδο και από εδώ να ταξιδεύει (σ.σ. με πολλές απώλειες), διατρέχοντας την χέρσα και νησιωτική χώρα…

 Προφανώς έχει μεγαλύτερο κόστους η ανάπτυξη των θαλάσσιων αιολικών πάρκων, ενώ υπάρχουν σφοδρές αντιδράσεις από το τουριστικό κύκλωμα. Γι’ αυτό και επιλέγονται τα έρμα (κυριολεκτικά, λόγω και εγκατάλειψης) βουνά της Ηπείρου, της Πίνδου προς βεβήλωση…

-Το (ενεργειακό) πρόβλημα δεν είναι μόνο η παραγωγή πράσινης ενέργειας (από ανανεώσιμες πηγές). Προέχει η καλύτερη κατανομή της παραγόμενης ενέργειας ανάμεσα στις εποχές του χρόνου και στην διάρκεια της ημέρας. Βασικό στοιχείο είναι η αποθήκευση ενέργειας

«Πράσινο» ρεύμα στον κουβά

 Με βάση τα επίσημα στοιχεία, η χώρα διαθέτει περισσότερα από 17 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ (2025), εκ των οποίων 11,1 GW φωτοβολταϊκά και 5,7 GW αιολικά. Εντυπωσιακές επιδόσεις μέχρι στιγμής σε διεθνές επίπεδο. Και αυτό αφήνει σκληρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα…

Σύμφωνα με μελέτη της δεξαμενής σκέψης Ember, η χώρα μας βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην ηλεκτροπαραγωγή και στην ένατη θέση όσον αφορά τα αιολικά.

Ωστόσο, στην κρίσιμη τεχνολογία που καλείται να στηρίξει την επόμενη ημέρα της ενεργειακής μετάβασης, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Με μόλις 220 MW εγκατεστημένων μπαταριών αποθήκευσης, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη χαμηλότερη αναλογία αποθηκευτικής δυναμικότητας σε σχέση με την ισχύ των ΑΠΕ που διαθέτει. Οι πρώτες μπαταρίες συνδέθηκαν στο ηλεκτρικό σύστημα μόλις τον Απρίλιο του 2025 και αντιστοιχούν σε ποσοστό μόλις 2% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ.

Αποτέλεσμα, τα μεσημέρια με ηλιοφάνεια και αεράκι η παραγόμενη ενέργεια να πηγαίνει… κουβά για να μην κρασάρει το σύστημα μεταφοράς.

Στον αντίποδα, εντυπωσιακή είναι η περίπτωση της Βουλγαρίας η οποία, μέσα σε λίγα χρόνια, αναδείχθηκε σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές αποθήκευσης στην Ευρώπη. Διαθέτει σήμερα περίπου 3,5 GW μπαταριών, δυναμικότητα που αντιστοιχεί στο 52% της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ της χώρας. Η Ιταλία έχει εγκαταστήσει 7,8 GW μπαταριών, ποσοστό περίπου 14% της ισχύος ΑΠΕ, ενώ η Ρουμανία διαθέτει 1,7 GW, που αντιστοιχούν στο 18% της εγκατεστημένης πράσινης ισχύος. Στον αντίποδα, η Ελλάδα παραμένει καθηλωμένη στα 220 MW ή στο 2%.

 Τι κάνει λοιπόν η γειτονική Βουλγαρία που δεν κάνουμε εμείς;

 Το μεσημέρι που έχει μελτέμια, μαΐστρο ή ηλιοφάνεια, εισάγει ρεύμα από την Ελλάδα και το αποθηκεύει (μπαταρίες). Και το βράδυ που έχει δύσει ο ήλιος και πέφτουν οι άνεμοι, μας το πουλάει πίσω πανάκριβα!

 Δεν μπορούσαμε να το κάνουμε εμείς εδώ;

 Σαφώς ναι. Αλλά απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης (ΤΑΑ) τα προγράμματα αποθήκευσης ενεργείας. Χάθηκαν τα κονδύλια…

 Ο πόλεμος αφενός μεταξύ ηλεκτροπαραγωγών με Φυσικό Αέριο, οι οποίοι περιμένουν τα βράδια να πουλήσουν πανάκριβα και αφετέρου των αδειοδοτημένων ανανεώσιμων πηγών, το ρεύμα των οποίων πάει… κουβά το μεσημέρι, υποβόσκει και υπονομεύει την επέκταση των μπαταριών (αποθήκευση).

 Και λόγω αυτής της δόλιας διαμάχης πληρώνουμε πανάκριβα το ρεύμα. Γι’αυτήν την αθλιότητα «πέφτουν» τα βουνά μας

Να μην το επιτρέψουμε!

 Μια καλή διέξοδος είναι το υπό συζήτηση σχέδιο για απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών ικριωμάτων και φωτοβολταϊκών πάνελ με υψόμετρο πάνω από τα 1.200 μέτρα.

 Οριακά εδώ ο Σταυρός, στα 1.300 μέτρα, μπορεί να τη γλιτώσει.

 Όμως χρειάζεται εγρήγορση και συνεχής ενημέρωση ώστε να διασώσουμε τη φύση, να αναπτυχθούν οι ενεργειακές κοινότητες, να προχωρήσει, επιτέλους, η αποταμίευση για πιο φθηνή ενέργεια στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, για μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση. Να μην χάσουμε το τρένο της ανάπτυξης, των περισσότερων και καλύτερα αμειβομένων θέσεων εργασίας, να μην απολακτίσουμε την τελευταία ευκαιρία για ήπια και ισόρροπη ανάπτυξη (και) στα βουνά μας.

·         Ο Χρήστος Μέγας είναι Δημοσιογράφος, υπ.Βουλευτής Άρτας με το ΠΑΣΟΚ