Αδελφότητα Πηγιωτών Άρτας. Ο εορτασμός της 28ης Οκτωβρίου στο ορεινό χωριό Πηγές Άρτας

ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΠΗΓΙΩΤΩΝ ΑΡΤΑΣ

      Εικόνες από την  ξεχασμένη Ελλάδα που επιμένει και αντιστέκεται

              σε πείσμα των καιρών του μαρασμού…..

                                  

                                      ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

                ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΟΥΣ ΤΟΥ ΄40

ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΑΡΤΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΔΡΑ του ΔΗΜΟΥ Γ.ΚΑΡΑΙΣΚΑKH

     

Με δοξολογία και καταθέσεις στεφάνων,πραγματοποιήθηκε  στις 28-10-2026 στις Πηγές Άρτας, Ιστορική έδρα του δήμου Γ. Καραϊσκάκη, ο εορτασμός της 28ης Οκτωβρίου .

Η Εκδήλωση έγινε στο χώρο του Μνημείου στην Πλατεία ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΒΑΣ.ΚΑΠΕΡΩΝΗ με σημαιοστολισμό του χώρου. Συγκινητική η παρουσία μαθητών του δημοτικού Σχολείου Μηλέας(Γρέβια)  με τη δασκάλα τους κ.. Άννα Αλεξιάδη, γονέων των μαθητών, της εκπαιδευτικού Δώρας Ρίζου και συγχωριανών μας.

Μετά την θεία λειτουργία, ακολούθησε  η επιμνημόσυνης δέησης από το Ιερέα του Ι.Ναού Γεννήσεως Θεοτόκου Παπά-Δημήτρη Παπαγεωργίου, κατάθεση στεφάνων, ομιλία ,ενός λεπτού σιγή και έκλεισε με τον Εθνικό Ύμνο. Τον δήμο Γ.Καραισκάκη εκπροσώπησε. Ο δημοτικός Σύμβουλος Νίκος Κουφούλης Στην λιτή γεμάτη συγκίνηση και υπερηφάνεια τελετή κατέθεσαν στεφάνια ο Πρόεδρος της Κοινότητας Καρακώστας Κώστας,μαθητές του Σχολείου και ο Πρόεδρος της Αδελφότητας Πηγιωτών Αρτας Χρ. Καπερώνης.

Ανάλογος εορτασμός πραγματοποιήθηκε και στην Μηλέα(Γρέβια) Πηγών όπου έγινε δοξολογία και επιμνημόσυνη δέηση από τον ιερέα του Ι.Ναού Αγίου Γεωργίου  Παπα-Γιάννη Μπαφατάκη και κατάθεση στεφάνων από τον Εκπρόσωπο του δήμου Νικ. Κουφούλη Δημοτικό Σύμβουλο τον Πρόεδρο της Κοινότητας Καρακώστα Κων/νο  μαθητές του Σχολείου Μηλέας(Γρέβια), την Πρόεδρο του Συλλόγου Γυναικών Λένω Μπότσαρη την κ.Τζένη Βλάχου και τον Πρόεδρο της Αδελφότητας. Ακολούθησαν Ποιήματα μαθητών στο μνημείο πεσόντων που βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του Αγ. Γεωργίου . Ομιλία για την 28η Οκτωβρίου έκανε η δασκάλα του σχολείου  κ. Άννα Αλεξιάδη με αναφορά στα γεγονότα του 40 .

Οι δύσκολες καιρικές συνθήκες με βροχές και κρύο βροχή δεν μας εμπόδισαν καθόλου στην απότιση φόρου τιμής στους ήρωες του 40.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις έκλεισαν με την ανάκρουση του Εθνικού ύμνου από τον  γνώριμο σε όλους μουσικό φιλαρμονικής και  συγχωριανό μας Τσικρίκα-Καραδήμα Βασίλη. 

Ήρθε βρέχοντας από την Άρτα παρέα με τον φίλο μας Δήμο Κυριακίδη μόνο και μόνο για να παιανίσει την έπαρση σημαίας,εμβατήρια και τον Εθνικό ύμνο στις δυο εκδηλώσεις χωρίς να λογαριάζει τη βροχή που έπεφτε. Μια εικόνα συγκινητική βγαλμένη από το παρελθόν που μας γέμισε περηφάνια.

                                        

                              ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΜΕ :

             Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΗΓΙΩΤΩΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Στον νικηφόρο πόλεμο του 1940-41 συμμετείχαν 150 ναι ,150  ΠΗΓΙΩΤΕΣ στρατιώτες που υπηρέτησαν στο Σύνταγμα Ευζώνων αλλά και στα ΟΧΥΡΑ της ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ .Οι περίφημοι ΄΄DIABLO΄΄ για τους Ιταλούς''ΟΙ ΔΙΑΒΟΛΟΙ ΜΕ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ'', Τα ΗΡΩΙΚΑ κατορθώματά περιγράφονται λεπτομερώς στο βιβλίο του Αείμνηστου συγχωριανού μας Στρατηγού Στέργιου Βούλγαρη στο βιβλίο του ΄΄ΟΙ ΔΙΑΒΟΛΟΙ ΜΕ ΤΗ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑ΄΄

Ανάμεσα σε αυτούς και ένας εθελοντής -15ετής τότε- ο  Βασ.Καπερώνης (ο Πρόεδρος) (γενν.1925) που ακολούθησε το επιστρατευμένο συνεργείο αυτοκίνητων από το Αγρίνιο όπου δούλευε,αφού πρώτα αρνήθηκε να το εγκαταλείψει και να γυρίσει στο χωριό.

      Μαζί με αυτούς να μην ξεχνάμε και τους ηρωικούς υπερασπιστές των οχυρών τόυ ΡΟΥΠΕΛ στη  Μακεδονία όπου πολέμησαν δέκα Πηγιώτες.

Αυτοί όλοι ανήκουν στη ΄΄ΧΡΥΣΗ ΓΕΝΝΙΑ΄΄ που μεγαλούργησαν για την πατρίδα και αυτοί που μας παρέδωσαν ότι εμείς απολαμβάνουμε. Αν τους μοιάζαμε και εμείς λίγο ,αν γίνεται........

Από τους Ηρωικούς ΠΗΓΙΩΤΕΣ που έλαβαν μέρος σε αυτόν τον πόλεμο, τρεις έμειναν για πάντα στα ΒορειοΗπειρωτικά βουνά.

                        Άξιοι ιδιαίτερης Τιμής και αναφοράς!!!

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΩΤΟΣ του Γεωργίου που σκοτώθηκε στην Καστάνιανη την 24/11/1940,ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΡΕΒΙΑΣ του Γεωργίου που σκοτώθηκε στο χωριό Σταυροσκιάδι την 30/11/1940 και ο δεκανέας ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΖΗΣΗΣ του Γεωργίου που σκοτώθηκε στο ύψωμα Μπολένα την 16/2/1941.

      Στο βορειοηπειρωτικό μέτωπο, τραυματίστηκαν οι Πηγιώτες ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΑΚΑΣ (μάχη της Μπολένας το 1941), ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΡΚΟΥΜΑΝΗΣ, ο ΧΡΗΣΤΟΣ Β.ΦΩΤΟΣ (στην Καστάνιανη το 1940) και ο ΗΛΙΑΣ Κ.ΓΡΕΒΙΑΣ (στο Τεπελένι το 1941).

    ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΜΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΝΑ ΖΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ !

    

                                ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΠΗΓΙΩΤΩΝ ΑΡΤΑΣ

Αποθησαυρίζοντας λέξεις…Ξηρομερίτικο ιδίωμα, που έχει πολλές κοινές λέξεις με το Ηπειρώτικο

 

Επιμέλεια: Μαρία Ν. Αγγέλη

Πριν από λίγο καιρό έλαβα ένα e-mail από έναν ξηρομερίτη, ο οποίος μου έστειλε ένα επισυναπτόμενο αρχείο excel, με μια συλλογή λέξεων του ξηρομερίτικου ιδιώματος. Μου έγραφε, ότι αυτές τις λέξεις τις κατέγραψε, όπως τις μιλούσαν οι δικοί του άνθρωποι, η οικογένειά του, κυρίως η μάνα του. Επίσης, με ευγένεια, μου έλεγε, ότι εσείς κ. Αγγέλη, ως Δρ Κοινωνικής Λαογραφίας, μπορείτε να τις αξιοποιήσετε, όπως θέλετε.

Είναι αλήθεια ότι τέτοια δώρα «λεξιλογικά», «λαογραφικά» και άλλα ξηρομερίτικα μου είναι πολύ ευχάριστα! Θεώρησα όμως καλό, αφού ευχαρίστησα τον άγνωστό μου συμπατριώτη, να τον προτρέψω να δημοσιεύσει ο ίδιος τις λέξεις, όπως τις είχε καταγράψει. Έτσι θα τις μοιραζόταν με περισσότερους ξηρομερίτες… Εκείνος, με ευγένεια πάλι, μου είπε: «τις έγραψα απλά για να υφίστανται γραπτώς. Γιατί, προφορικά με τον χρόνο χάνονται. Να τις διαχειριστείτε, όπως θέλετε εσείς». 

Σήμερα  λοιπόν, βρήκα ευκαιρία να τις ξαναδιαβάσω και να τις στείλω, με τη σειρά μου, δώρο σε όλους τους συμπατριώτες μου! Κάποιοι ίσως τις θυμούνται, κάποιοι είναι ευκαιρία να τις μάθουν τώρα…

Φίλες και φίλοι ξηρομερίτες, διαβάστε τις λέξεις που συγκέντρωσε με αγάπη ο συμπατριώτης μας Φώτης Κατσαούνης και θυμηθείτε τη σημασία και τη χρήση τους… Επίσης, αν θέλετε, συμπληρώστε και άλλες, εμπλουτίστε τη συλλογή…

Είναι πολύ όμορφο να διατηρούμε το ξηρομερίτικο ιδίωμα.

Θα μοιραστώ μαζί σας μια λέξη ξηρομερίτικη που άκουσα το καλοκαίρι σε μια ωραία ταβέρνα στο Ξηρόμερο:

Έλεγε ο ιδιοκτήτης μεγαλόφωνα σε κάποιον γνωστό του πελάτη: «Μωρέ γίνηκει τ’ αυτοκίνητο παγκλίδια! Ντιπ…»

Είχα χρόνια να ακούσω αυτή τη λέξη. Είπα στον κύριο, χάρηκα για την λέξη που χρησιμοποίησε, νόμιζα ότι ήταν παροπλισμένη πια… Λυπήθηκα βέβαια για το αυτοκίνητο που έγινε θρύψαλα. Η σημασία της λέξης παγκλίδι, σύμφωνα με τον λαογράφο Γεράσιμο Ηρ. Παπατρέχα, είναι θρύψαλο.

Σαν αυτή τη λέξη, ίσως θυμηθείτε και άλλες πολλές… Ας τις καταγράψουμε, όπως ο κ. Κατσαούνης για να μην χαθούν…

Δανείζομαι τους στίχους του ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη:

Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις

Να μην τις παίρνει ο άνεμος. [Από τη συλλογή Ο Στόχος (1970)]

Παραθέτω τη συλλογή των λέξεων του ξηρομερίτικου ιδιώματος

"Για μένα βρέχουν τα βουνά". Παλιό παραδοσιακό τραγούδι σε σπάνια βιντεοσκόπηση..

Δείτε το βίντεο

"Για μένα βρέχουν τα βουνά". Παλιό παραδοσιακό τραγούδι που σπάνια ακούγεται στις μέρες μας. Το ακούσαμε από τους Λαλητάδες στη παρουσίαση του βιβλίου του Ανδρέα Ρίζου,«Το Διπλοκάγκελο στους Μελισσουργούς Άρτας, την Αετοφωλιά των Τζουμέρκων.». 

Το βιντεοσκοπήσαμε και το δημοσιεύουμε για να το απολαύστε

romiazirou.blogspot.gr

28 βρισιές στην Αρχαία Ελληνική που θα σας εκπλήξουν

 

χρησιμοποιείστε την αρχαία ελληνική γλώσσα για είστε λιγότερο χυδαίοι.

Όσοι έχουν την κακή συνήθεια να βρίζουν, αν δεν μπορούν να την κόψουν, τουλάχιστον ας προσπαθήσουν να χρησιμοποιούν την αρχαία ελληνική γλώσσα για είναι λιγότερο χυδαίοι.

○ Αφόδευε εντός
Χέσε μέσα

○ Λάβε κίναιδε
Πάρ’ τα πούστη

○ Ύπαγε γαμηθείναι
Άντε γαμήσου

○ Όδευε εις συνουσίαν
Άντε γαμήσου

○ Λάβε τους όρχεις ημών
Πάρ’ τα αρχίδια μας

○ Εσύ εστί για τον πέο
Είσαι για τον πούτσο

○ Λάβε έναν αυνανιστήν
Πάρε ένα μαλάκα!

○ Κάμνω σε τι, μήτηρ;
Τι σου κάνω μάνα μου;

○ Άλφα τράπεζα πίστεως
Πρώτο τραπέζι πίστα

○ Αφόδευε υψηλά και ηγνάντει
Χέσε ψηλά κι αγνάντευε

○ Ίνα πέρδεις επί τοις όρχεσίν μου
Θα μου κλάσεις τα αρχίδια!

○ Είχον τε κνησμόν οι όρχεις μου
Και με τρώγαν τα αρχίδια μου!

○ Άντε κάνε έρωτα παθητικά σερβιέτα
Άντε γαμήσου μουνόπανο!

○ Ποιώ έρωτα δια το αιδοίο της μητρός σου
Γαμώ το μουνί της μάνας σου

○ Σου συνουσιάζεται ο οίκος που διαμένεις ομοφυλόφιλε
Σου γαμιέται το σπίτι πούστη

○ Ευμεγέθους σωματικής διάπλασης ατομικός εραστής
Χοντρομαλάκας

○ Θα σου συνουσιάσω τον οίκο όπου διαμένεις παλιό ομοφυλόφιλε
Θα σου γαμήσω το σπίτι παλιόπουστα!!!

○ Της επιχρήμασις εκδηλωμένης γυναικός το σίδερον κιγκλίγωμα
Της πουτάνας το κάγκελο!!!

○ Τα εκ μεταξίου γενόμενα εσωενδύματα εκ μεταξίου γενόμενα οπίσθια απαιτούσι
Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν και μεταξωτούς κώλους

○ Λάβε πέντε, ω αυνανιστά (συνοδευόμενον από έκτασιν των δακτύλων της μίας χειρός)
Πάρε πέντε, ρε μαλάκα! (μαζί με φάσκελο)

○ Συγγνώμη εύειδες κοράσιον, ο σος πατήρ σακχαροπλάστης ετύγχανε ών;
Συγγνώμη κοπελιά, ζαχαροπλάστης ήταν ο πατέρας σου;

○ Η παλινδρομική κίνηση ισχύως επί καθέτου αξόνως, βαίνουσα συνεχώς αυξανόμενης εντάσεως και εκπέμπουσα υδάτινα βλήματα επί φανταστικού στόχου
Μαλακία

○ Λαβέ ταύτα Ελισσάβετ και ποίησέ τα επί πλαισίου
Πάρτα Λίζα και κάντα κορνίζα!

○ Εκοπρίσθη η φοράς παρά τοις αλωνίοις
Χέστηκε η φοράδα στ' αλώνι.

○ Μη μου τους όρχεις τάρατε
Μη μου πρήζετε τα αρχίδια.

○ Χαίρε ημάς το πλατύφυλλο
Χαιρέτα μας τον πλάτανο.

○ Έξω κίναιδε εκ της οικίας
Έξω πούστη απ’την παράγκα (πρόχειρη κατοικία).

○ Ταύτα λαβείν μωρή νοσούσα
Πάρ’ τα μωρή άρρωστη.

destora

https://www.tampouloukia.gr/

«-Σήκω, Αλέξανδρε, απ’ τη γη κι από το μαύρο χώμα." Η ιστορία και το μοιρολόι του νεκρού ανθυπολοχαγού του 40

Του Γιώργου Χατζηδημητρίου

Ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος είναι ο πρώτος νεκρός αξιωματικός του στρατού ξηράς στον πόλεμο απέναντι στους Ιταλούς εισβολείς. Έπεσε την 1η Νοεμβρίου 1940. Ανήκει σε αυτή τη δρακογενιά που αψήφησε τον φασισμό και κοίταξε με χαμόγελο τον Χάρο στα μάτια, σε μια κορυφαία στιγμή συλλογικής αιθρίας.

Νεαρό παιδί ο φλογερός πατριώτης Αλέξανδρος, από τη Χάλκη Δωδεκανήσου, κατατάχθηκε στον Ελληνικό Στρατό και, δίχως δεύτερη σκέψη, έσπευσε στον πόλεμο του 1940 να σταθεί στην πρώτη γραμμή. Αυτόπτες μάρτυρες δηλώνουν πως λίγο πριν σκοτωθεί πρωτοστατούσε στη μάχη, εμψυχώνοντας τους στρατιώτες του με απαράμιλλο ηρωισμό. Ωστόσο, ο αγώνας ήταν άνισος. Μια ριπή πολυβόλου τραυμάτισε θανάσιμα τον ανθυπολοχαγό, ο οποίος ξεψύχησε στα χέρια του στρατιώτη Μιχάλη Μάλαμα από τη Σαμαρίνα, στην τοποθεσία Τσούκα του Γράμμου.

Η τελευταία κατοικία του Αλέξανδρου Διάκου ήταν στο χωριό Ζούζουλη Καστοριάς, στην άλλη άκρη της Ελλάδας, τόσο μακριά από τα πατρικά του χώματα, από τους σεβαστούς γονείς και τους αγαπημένους του φίλους. Ο θάνατός του συγκλόνισε το πανελλήνιο και οδήγησε τον ποιητή μας Οδυσσέα Ελύτη να γράψει το περίφημο «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας». Μα, πάνω απ’ όλα, συγκλονίζουν οι γυναίκες που έκαναν τον θρήνο τους μοιρολόι σπαρακτικό. 

Κάθε χρόνο, ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου, οι Ζουζουλιώτισσες γιαγιάδες μοιρολογούν με δάκρυα στα μάτια -με λόγια που οι μητέρες τους και οι γιαγιάδες τους είχαν συνθέσει- τον αείμνηστο εθνομάρτυρα, πάνω απ’ το μνήμα του στην παλαιά Ζούζουλη στον Γράμμο, το πρώτο βουνό της -αιώνιας μες στην ακινησία της- Πίνδου. Αιωνία η μνήμη.

«-Σήκω, Αλέξανδρε, απ’ τη γη κι από το μαύρο χώμα.

-Με τι ποδάρια να σ’ κωθώ, με τι χέρια να κάτσω, με τι ματάκια να σας δω, γλώσσα να σας μιλήσω;

Με σκότωσαν οι Ιταλοί στο δάσος μες στην Τσούκα, τρεις τουφεκιές μού ρίξανε, κι οι τρεις αράδα αράδα, η μια μού παίρνει στα πλευρά κι η άλλη στο κεφάλι, η τρίτη η φαρμακερή μού παίρνει στην καρδιά μου.

Ήταν πικρό το λάβωμα, φαρμάκι το μολύβι, το στόμα μ’ αίμα γιόμισε, τα χείλη μου φαρμάκι, με το μαντήλ’ τα σκούπισα κι έβαψε το μαντήλι, ιννιά ποτάμια το ‘πλυναν κι έβαψαν τα ποτάμια.

Μη λάχ’ περάσ’ κι η μάνα μου κι εβάψει την καρδιά της, μη λάχ’ περάσει κι η αδερφή μ’ κι εβάψει την καρδιά τους.

Πέρασ’ η αρραβωνιάρα μου κι έβαψε την καρδιά της.

Εσύ, καλή μ’, θα παντρευτείς κι άλλον άντρα θα πάρεις, ‘μενα με τρώει η μαύρη γης, στη Ζούζουλη ‘κει πάνου, κάνω την πλάκα πεθερά, την μαύρη γης γυναίκα, κι έχω στρατιώτες δίπλα μου γι’ αδέρφια, γι’ αξαδέρφια.

Ιδώ το λέγουν μαύρη γης, το λέγουν μαύρο χώμα, τρώει παιδιά ανύπαντρα, παιδιά αρραβωνιασμένα».

(Τα βασικά στοιχεία αντλήθηκαν από επετειακό αφιέρωμα του Επιμορφωτικού Συλλόγου Ζουζουλιωτών.)

https://www.antinews.gr/

Με Έσωσε η Αντάρτισσα | Η Ζωή ενός 90χρονου

Στη Χρύσοβα Ευρυτανίας συναντήσαμε τον 90χρονο κύριο Θύμιο, έναν από τους λίγους κατοίκους του χωριού, που μας άνοιξε το σπίτι και την καρδιά του.

Με τις δικές του αναμνήσεις μάς ταξιδεύει στα δύσκολα χρόνια της φτώχειας, της πείνας και του Εμφυλίου. Θυμάται τα παιδικά του χρόνια, τον γάμο του, την οικογένειά του και τη γυναίκα που εξακολουθεί να κρατά ζωντανή στην καρδιά του.

Μια ανθρώπινη μαρτυρία από τα χωριά της Ευρυτανίας, γεμάτη ιστορία, συγκίνηση και πολύτιμες αναμνήσεις μιας άλλης εποχής.

Παραγωγή: Greek Village Life

Η Ελληνική στρατηγική το 1940

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΠΡΕΒΕΖΗΣ

Η Ελληνική στρατηγική το 1940

Κείμενο του συνεργάτη της Εταιρείας κ. Διονυσίου Τσιριγώτη, Αναπληρωτή Καθηγητή, Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων & Διπλωματίας. Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Την 3ηπρωινή ώρα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 η ιταλική διπλωματική αντιπροσωπεία επέδωσε στην ελληνική κυβέρνηση διακοίνωση με σαφώς τελεσιγραφικό χαρακτήρα· η Ρώμη κατηγορούσε την Αθήνα ότι, υπό την επήρεια της βρετανικής ναυτικής παρουσίας, είχε επιτρέψει τη χρήση των ελληνικών υδάτων, ακτών και λιμένων για την υποστήριξη βρετανικών αεροναυτικών επιχειρήσεων που στρέφονταν κατά της Ιταλίας. Με το πρόσχημα αυτό, η ιταλική κυβέρνηση αξίωνε την κατάληψη «ορισμένων στρατηγικών σημείων» του ελληνικού εδάφους και έθετε χρονοδιάγραμμα εισβολής, υποδεικνύοντας ένα άμεσο στρατιωτικό εγχείρημα. Η απάντηση του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά υπήρξε απόλυτα κατηγορηματική, καθώς το περιεχόμενο της διακοινώσεως αξιολογήθηκε ως πράξη ισοδύναμη με κήρυξη πολέμου.

«Η Ιταλική Κυβέρνησιςκατέληξεν ως εκ τούτου εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν, ως εγγύησιν της ουδετερότητος της Ελλάδος και ως εγγύησιν της ασφάλειας της Ιταλίας, το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων και δια την διάρκειαν της σημερινής συρράξεως μετά της Αγγλίας ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους.

Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως μη εναντιωθή εις την κατάληψιν ταύτην και μη παρεμποδίση την ελευθέρανδιεύλεσιν των στρατευμάτων των προοριζομένων να την πραγματοποιήσωσιν. [...]

Επιδίδων την διακοίνωσιν ταύτην ο Πρεσβευτής της Ιταλίας μοίπροσέθηκε προφορικώς ότι αι κινήσεις των ιταλικών στρατευμάτων προς είσοδον εις το ελληνικόν έδαφος θα αρχίσωσι την 6ηνπρωϊνήν.

Απήντησα εις τον Πρεσβευτήν της Ιταλίας ότι εθεωρούν το περιεχόμενον της διακοινώσεως ταύτης και το τελεσιγραφικόν αυτής χαρακτήρα ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος».(Εγκύκλιος Πρωθυπουργού και Υπουργού των Εξωτερικών, Ιωάννη Μεταξά, προς όλες τις Ελληνικές Πρεσβείες, 28.10.1940)

Η πολιτική και στρατηγική διάσταση της απάντησης του Ιωάννη Μεταξά έχει δύο αναγνώσεις. Πρώτον, ως κανονιστική δήλωση κυριαρχίας, η άρνηση υποταγής σε εδαφικές απαιτήσεις αποτελούσε αδιαπραγμάτευτη υπεράσπιση της κρατικής αυτονομίας. 

Δεύτερον, ως εκδήλωση στρατηγικής βούλησης, ο Μεταξάς, με την αμεσότητα και σαφήνεια της διακήρυξής του προς τον ελληνικό λαό, μετασχημάτισε την άρνηση σε μέσο εθνικής συσπείρωσης, θεμελιώνοντας παράλληλα την εσωτερική νομιμοποίηση της αποφασιστικής αντίδρασης.

Η πολιτική επιλογή που ακολούθησε δεν ήταν αποσπασματική· υπήρξε προϊόν στρατηγικής αξιολόγησης των εσωτερικών και εξωτερικών περιορισμών. Το γεωστρατηγικό πλαίσιο –η θέση της Ελλάδας ως σημείου ενδιαφέροντος για τις ναυτικές δυνάμεις, η γειτνίαση με την Αλβανία μετά την ιταλική εισβολή του 1939 και οι αντικειμενικά περιορισμένες δυνατότητες ένοπλης άμυνας– επέβαλε μια επιλογή που συνδύαζε αποφασιστικότητα με ρεαλισμό. Ο Μεταξάς, επιδιώκοντας τη διατήρηση της εσωτερικής συνοχής μετά τα διδάγματα του Εθνικού Διχασμού, επεδίωξε την καθολική κινητοποίηση των εθνικών πόρων –στρατιωτική επιστράτευση, αξιοποίηση οχυρωματικών έργων, αναδιάταξη δυνάμεων και μετάβαση από τη σχεδιασμένη άμυνα κατά της βουλγαρικής απειλής σε ευρύτερο αμυντικό σχέδιο.Συνεπακόλουθα η στρατηγική του συγκροτήθηκε γύρω από τρεις αλληλοσυμπληρούμενες γραμμές δράσης. Πρώτον, την άμεση προβολή της αμυντικής ικανότητας επί του εδάφους, αξιοποιώντας τόσο τα υφιστάμενα οχυρωματικά έργα όσο και τη φυσική γεωμορφολογία της χώρας. Δεύτερον, την πλήρη κινητοποίηση των εθνικών οικονομικών και κοινωνικών πόρων για τη στήριξη του πολεμικού μηχανισμού. Τρίτον, τη διατήρηση διπλωματικής ισορροπίας, κυρίως μέσω της στρατηγικής ρητορικής και πρακτικής προσέγγισης προς τη Μεγάλη Βρετανία, με στόχο την εξωτερική εξισορρόπηση. Η επιλογή αυτή αντανακλά την επίγνωση των περιορισμών της ελληνικής ισχύος και την επιδίωξη αξιοποίησης κάθε διαθέσιμης «ετερόφωτης» πηγής υποστήριξης.

Σε θεωρητικό επίπεδο, η απάντηση της 28ης Οκτωβρίου συνιστά εφαρμογή της λογικής «αποτροπής μέσω άρνησης» για ένα μικρό κράτος⸱ αντί να αναζητείται συστηματική ισοδυναμία στους πόρους με τον επιτιθέμενο, το μικρό κράτος επιδεικνύει αδιαπραγμάτευτη βούληση και αξιοποιεί θεσμικά, γεωγραφικά και κοινωνικά πλεονεκτήματα ώστε να καθιστά δυσχερή ή δαπανηρή την επιδίωξη του αντιπάλου. Η ελληνική εμπειρία καταδεικνύει ότι η επιτυχής άμυνα ενός μικρού κράτους στηρίζεται τόσο στην πολιτική ενότητα όσο και στην ικανότητα ταχείας προσαρμογής του σχεδιασμού σε νέο, πιο απαιτητικό επιχειρησιακό πεδίο.

Τέλος, η απόφαση του Μεταξά και η ταχεία κινητοποίηση που ακολούθησε δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως εμφύσημα στιγμιαίας ηρωοποίησης· αντιθέτως, αποτελούν την εφαρμογή μιας συνειδητής στρατηγικής επιλογής, η οποία αξιολόγησε κόστη και οφέλη και επέλεξε την υπεράσπιση της κρατικής αυτονομίας ως το υψηλότερο πολιτικό και ηθικό κριτήριο. Η «ώρα του Όχι» επομένως ενσωματώνει τόσο πολιτικό ρεαλισμό όσο και στρατηγική σύνεση: μια επιλογή που κατέστησε το ελληνικό κράτος δυνάμενο να διαπραγματευθεί τη θέση του στο διεθνές σύστημα υπό συνθήκες έντονου στρατηγικού ανταγωνισμού.

Νεκροί Στρατιωτικοί (1940-1941). Mε καταγωγή την Λάκκα Σουλίου.(Το δημοσιεύουμε και φέτος στη μνήμη των ηρώων του 1940).

Γράφει ο Θανάσης Δ. Στράτης

Οκτώβριος 1940- Οκτώβριος 2026.

Σαν ελάχιστο φόρο τιμής προς εκείνους τους ήρωες με καταγωγή τη ΛΑΚΚΑ ΣΟΥΛΙ που έπεσαν πολεμώντας σε βουνά και λαγκάδια, σε μάχες, σε ενέδρες και επιθέσεις, που πέθαναν από κακουχίες και αρρώστιες, δημοσιεύουμε τα ονόματά τους, τον βαθμό τους, τον τόπο γέννησής τους, την ημερομηνία και τον τόπο που άφησαν την τελευταία πνοή τους. Τα στοιχεία είναι παρμένα από έκδοση της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού (1990). Εδώ καταγράφονται μόνο οι στρατιωτικοί Λακκασουλιώτες που έπεσαν στα χώματα της Ηπείρου. Δεν περιλαμβάνονται οι ντόπιοι πολίτες εθελοντές , άντρες και γυναίκες, που έδωσαν την ζωή τους στον μεγάλο εκείνο αγώνα του Έθνους, στο ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΕΠΟΣ. (Ζητάμε συγνώμη από τυχόν παράλειψη).

Αιωνία η μνήμη τους.

Όνομα	Βαθμός	Τόπος καταγωγής, χρονολογία γέννησης, σώμα που υπηρετούσε	Ημερομηνία θανάτου	Τόπος θανάτου
Αθανασίου Κων/νος του Μάρκου	Έφεδρος Ανθ/γός	Νικολίτσιο Πρεβέζης 1911 του 2ου τάγματος πολυβόλων	14/4/1941	Φονεύθηκε στο Ύψωμα 1216 (και φωτό)
Αλεξίου Αλέξιος του Βασιλ.	Στρατιώτης	Ανθοχώριον Δωδώνης Ιωαννίνων 1906, του Α’ κινητού Εμπέδου Ιωαννίνων	Τέλη Απριλίου 1941	Φονεύτηκε στην Ασφάκα Ιωαννίνων σε αεροπορική επιδρομή
Αναγνώστου Ιωάννης του Ζήση	«	Βούλιστα Παναγιά Πρεβέζης 1913, του 15ου Σ. Π.	12/12/40	Πέθανε στο Α’ πεδινό Νοσηλευτικό τμήμα Μονής Βελλά Ιωαννίνων
Βάντζος Νικ. του Σπυρ.	«	Κληματιά Ιωαννίνων 1914, της 8ης Μοίρας αυτοκινήτων	5/9/1941	Σ3 Νοσοκ. Διακομιδής Ιωαννίνων
Βάσης Ι. του Κων.	«	Μούλες Δωδώνης Ιωαννίνων 1920, της 8ης Μεραρχίας	11/12/1940	Φονεύτηκε στα Ιωάννινα σε αεροπορικό βομβαρδισμό
Γεωργίου Ευστάθιος του Ζήκου	«	Κρανέα Πρεβέζης 1912, του 15ου Σ. Π.	7/5/1941	1ο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Γιαννάκης ή Κίτσος Βασίλ. του Ανδρέα	Δεκανεύς	Παπαδάτες Πρεβέζης 1911, του 2ου Ανεξάρτητου τάγματος πολυβόλων	15/4/1941	Φονεύτηκε στο ύψ. 1216 (αυχένας Βερνίκ)
Γιώτσικας Βασίλ. του Γ.	Στρατιώτης	Πλαίσια Μαλακασίου Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	3/12/1940	Πέθανε σε Στρ. Νοσοκ. (ΤΤ 712 Ιωάννινα
Γκαραγκούνης Δημ. του Ιωάν.	«	Θεριακίσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	4/12/1940	Φονεύτηκε στο Μπουράτο (διάβαση Κακαβιάς)
Γκλιάτης Ανδρέας του Κηρύκου	«	Ρευματιά Πρεβέζης 1908, του 24ου Σ. Π.	20/12/1940	Πέθανε στο Στρ. Νοσοκ. Άρτας
Γραβάνης Αριστοτέλης του Γρηγορίου	«	Θεριακίσι Ιωαννίνων 1915, του 15ου Σ. Π.	9/2/1941	Φονεύτηκε στη Νιβίστα
Δερβέντζας Παν. του Γεωργίου	«	Λαγάτορα Δωδώνης 1916, του 15ου Σ. Π.	24/4/1943	Πέθανε αιχμάλωτος στο Στρ. Νοσοκ. Μπάρι Ιταλίας
Δερδεμέζης Ιωάν. Του Δημ.	Λοχίας	Δερβίζιανα Ιωαννίνων 1910, του 15ου Σ. Π.	12/2/1941	Πέθανε στο Σ1 πεδινό χειρουργείο
Δημητρίου Σπυρίδων του Γεωργίου	Στρατιώτης	Γαλατά Πρεβέζης 1912, του 2ου τάγματος πολυβόλων ΙΙ Μεραρχίας	25/12/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. 1580 (μάχη Τεπελενίου)
Δρόσος Θεόδωρος του Κων	«	Ελιά Νικολιτσίου Πρεβέζης 1912, της VIIIης Μοίρας αυτοκινήτων	7/11/1940	Τραυμ στο Μώλο Ιωαννίνων σε αεροπορικό βομβαρδισμό, πέθανε στο 1ο Στρ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Ευαγγέλου Δημ. του Σπυρ.	«	Σενίκο Δωδώνης Ιωαννίνων 1910, του Ι Τάγμ. πολυβόλων	Νοέμβριος 1940	Φονεύτηκε στο Καλπάκι σε αεροπορικό βομβαρδισμό
Ευθυμίου Αναστ. του Ευαγγ.	«	Κρανέα Πρεβέζης 1920, του 6ου Σ. Π.	20/5/1940	Πέθανε στο 1ο Στρατ. Νοσοκ. Αθηνών.
Ευθυμίου Βασίλ. του Χρ.	«	Κληματιά Ιωαννίνων 1907, του 15ου Σ. Π.	8/2/1941	Φονεύτηκε στο Γκουσμάρι (Νότια Τεπελενίου)
Ζήκος Ευάγγ. του Βασιλ.	«	Εληά Νικοπόλεως Πρεβέζης 1910, του 2ου Ανεξάρτητου Τάγματος πολυβόλων 8ης Μεραρχίας	15/4/1941	Φονεύτηκε στο Μάλι Σπατ (ΝΔ Τεπελενίου, υψ. 1500)
Καπρέτσος Δημ. του Κων.	«	Στεφάνη Πρεβέζης 1908, του 34ου Σ. Π.	21/1/1941	Πέθανε στο 2ο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Καραγκούνης Δημ. του Ιωάν.	«	Θεριακίσι Δωδώνης Ιωαννίνων, του 15ου Σ. Π.	4/12/1940	Φονεύτηκε στο Μπουράτο (διάβαση Κακαβιάς)
Κίτσιος Σταύρος του Παναγ.	«	Θεριακίσι Ιωαννίνων 1905, του 14ου Σ. Π.	20/3/1941	Φονεύτηκε στην Τρεμπεσίνα
Κολογιάννης Νικ. του Ευαγγ.	«	Βαργιάδες Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	19/11/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. Βήσσανης Πωγωνίου
Κωνσταντίνου Παναγ. του Σπυρίδωνος	«	Τόσκεσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1912, του 15ου Σ. Π.	7/2/1941	Πέθανε στο VIIIα Ορεινό χειρουργείο (Δελβινάκι)
Λάπας Απόστολος του Αθ.	«	Λούρο Πρεβέζης 1906, του 43ου Σ. Π.	Μάρτιος 1941	Φονεύτηκε στην Άρτζα Ντι Σόπρα Τρεμπεσίνας
Λάπας Ευάγγελος του Αθαν.	«	Μουκοβίνα Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του Ανεξάρτητου τάγματος Δελβινακίου	20/11/1940	Φονεύθηκε στη Βήσσανη Πωγωνίου
Λιόντος Βασίλ. του Νικ.	Λοχίας	Εκκλησοχώρι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	13/4/1941	Φονεύθηκε στο ύψ. Νιβίτσας (υψίπεδο Κουρβελεσίου)
Λιόντος Κων/νος του Δημ.	Δεκανέας	Βαλανιδιά Δωδώνης Ιωαννίνων 1912, του 15ου Σ. Π.	3/12/1940	Φονεύτηκε στο Μπουράτο (διάβαση Κακαβιάς)
Μήτσης ή Μώτσιος Χρ. του Αναστασίου	Στρατιώτης	Άσσο Φιλιππιάδος 1912, του 2ου τάγματος πολυβόλων κινήσεως	24/3/1941	Φονεύτηκε στο υψ. 1216 (περιοχή Λέκλι)
Μπακόλας Ευθ. του Κων/νου	«	Πολυστάφυλλο Πρεβέζης 1907, του 90ου Σ. Π.	13/4/1941	Πέθανε στο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Μπαλάφας Δημ. του Γεωργίου	«	Ανώγειο Πρεβέζης 1919, του 24ου Σ. Π.	15/11/1940	Φονεύτηκε στον Προφήτη Ηλία Μαζαρακιάς Μαργαριτίου
Μπάλος Δημ. του Κων/νου	«	Ρεματιά Πρεβέζης 1916, του 24ου Σ. Π.	24/3/1941	Πέθανε στο ΙΙΙα Ορεινό χειρουργείο (Άγιος Βασίλειος)
Μπέλλος Κων. του Σάββα	«	Μανολιάσα Δωδώνης Ιωαννίνων 1911, του 15ου Σ. Π. (προεπιστρατευμένο)	16/8/1940	Πέθανε στο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Ναστούλης Παναγ. του Ευγενίου	«	Δερβίζιανα Δωδώνης Ιωαννίνων 1913, του 15ου Σ. Π.	9/2/1941	Φονεύτηκε στη Νιβίτσα (υψίπεδο Κουρβελεσίου)
Νάτσης Λεωνίδας του Κων/νου	«	Ρωμανό Δωδώνης Ιωαννίνων 1915, του 15ου Σ. Π.	3/11/1940	Φονεύτηκε στη Γκραμπάλα (ΒΑ Ελαίας)
Νικολάου Σπυρίδων του Κων/νου	«	Νικολίτσιο Νικοπόλεως Πρεβέζης 1918, του 3ου Συντάγματος Ιππικού	18/11/1940	Πέθανε στην Κόνιτσα
Ντάκουλας Γεώργιος του Γρηγ.	«	Ρωμιά Πρεβέζης 1915, του 24ου Σ. Π.	10/11/1940	Φονεύτηκε στην Κότσικα Θεσπρωτίας σε αεροπορική επιδρομή
Ντάλας Αλέξ. του Λαζάρου	«	Τσερίτσανα Δωδώνης Ιωαννίνων 1910, του 15ου Σ. Π.	25/11/1940	Φονεύτηκε στο Βομπλό (διάβαση Κακαβιάς)
Ντίκος Κων. του Αθ.	«	Παπαδάτες Πρεβέζης 1918, του ΙΙ τάγματος πολυβόλων	26/11/1940	Φονεύτηκε στο Δάσος Μπούνας (διάβαση Κακαβιάς)
Παπαϊωάννου Σπυρ. του Αποστόλου	«	Λίπα Ιωαννίνων 1915, του 15ου Σ. Π.	27/11/1940	Φονεύτηκε στο Αργυροχώρι Πωγωνίου
Παπάς Κων/νος του Γεωργίου	«	Πολυστάφυλλο Πρεβέζης 1913, του 24ου Σ. Π.	27/1/1941	Φονεύτηκε στη μάχη της Μπολένας (ΒΑ Χειμάρας)
Ράπτης Θεόδωρος του Γεωργίου	«	Έλαφο Ιωαννίνων 1912, του 15ου Σ. Π.	4/2/1941	Φονεύτηκε στη Νιβίτσα (υψίπεδο Κουρβελεσίου
Σιούτης Παναγ. του Φωτίου	«	Σιστρούνι Δωδώνης Ιωαννίνων, του 15ου Σ. Π.	25/2/1941	Πέθανε στο 1ο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Σουμαλάς Βασίλ. του Κων/νου	«	Δραμεσιούς Δωδώνης Ιωαννίνων 1909, του VIII Συντ. Ορειβατικού πυροβολικού	8/11/1940	Φονεύτηκε στη μάχη της Ηπείρου
Στούφης Ευάγγ. του Κων/νου	Λοχίας	Κουκλέσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	27/11/1940	Φονεύτηκε στο Αργυροχώρι Πωγωνίου
Στράτης Ανδρέας του Χρ.	Στρατιώτης	Σιστρούνι Δωδώνης Ιωαννίνων 1913, του 15ου Σ. Π.	24/11/1940	Φονεύτηκε στο Βομπλό (διάβαση Κακαβιάς)
Τζίμας Ευάγγ. του Νικολάου	«	Τόσκεσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	7/11/1940	Φονεύτηκε στην Γκραμπάλα
Τζίμας Χριστόδουλος ή Χρίστος του Νικ.	«	Λίππα Δωδώνης Ιωαννίνων 1918, του 15ου Σ. Π.	15/2/1941	Φονεύτηκε στο Γκουσμάρι (Νότια Τεπελενίου)
Τζουβέλης Νικ. του Θωμά	«	Κουκλέσι Τσαρκοβίστα Ιωαννίνων 1909, του 15ου Σ. Π.	24/1/1941	Πέθανε στο Σ1 πεδινό χειρουργείο
Τσαγκανάς Δημ. του Κων/νου	«	Κουκλιούς Δωδώνης Ιωαννίνων 1918, του 15ου Σ. Π.	3/12/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. 669 (διάβαση Κακαβιάς)
Τσάλος Δημ. του Θεοδ.	«	Έλαφο Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	25/11/1940	Πέθανε στο Στρ. Νοσοκ. Ιωαννίνων (τραυμ. Μάχης Βήσσανης Πωγωνίου
Τσίπης Λάζαρος του Θωμά	«	Παλαιοχώρι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	3/11/1940	Φονεύτηκε στη Γκραμπάλα (ΒΑ Ελαίας)
Χήρας Χρήστος του Δημ.	«	Βαργιάδες Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	4/2/41	Φονεύτηκε στη Νιβίστα (υψίπεδο Κουρβελεσίου)
Χριστούλας Γεώργιος του Κων/νου	Δεκανέας	Παπαδάτες Πρεβέζης 1912, του ΙΙ Τάγματος πολυβόλων	2/12/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. Σωσίνου
Γεωργαλής Παναγ. του Γεωργίου	Λοχίας	Θεσπρωτικό Πρεβέζης 1918, του 24ου Σ. Π.	6/4/1941	Εξαφανίστηκε στο ύψ. Πετριτσίου Σιντικής
Ζορμπάς Ευάγγ. του Ευστρατίου	Στρατιώτης	Θεσπρωτικό Πρεβέζης 1908, του 36ου Σ. Π.	Φεβρουάριο 1941	Εξαφανίστηκε στην Κλεισούρα
Κύργιος Ιωάννης του Νικολάου	Δεκανέας	Γεωργάνους Δωδώνης Ιωαννίνων 1916, του VIII Συντάγματος Ορειβατικού πυροβολικού	21/12/1941	Εξαφανίστηκε στις επιχειρήσεις
Τσούρας Ευγένιος του Κων.	Στρατιώτης	Ζωτικό Ιωαννίνων 1919, του 3ου Τάγματος Μηχανικού	28-30/4/1941	Εξαφανίστηκε στην Κόρινθο σε αεροπορικό βομβαρδισμό

(Οκτώβριος 2014)

Για την πιστή αντιγραφή 
romiazirou.blogspot.gr