Κυριακή 27 Νοεμβρίου 2022

Κι έτσι μεγάλωσαν γενιές και γενιές, άλλοτε με λιγοστό και άλλοτε με περίσσιο ψωμί στο τραπέζι…

 

Μια εικόνα μου ήρθε στο μυαλό και πέρασαν από την σκέψη μου και άλλες τόσες…
Πρόσεχε!” φώναζε η μάνα,
Μην σκορπάς γιέ μου τα ψίχουλα χάμω…
Είναι αμαρτία”,
αυτή είναι «η δύναμή σου»…
Έπεφτε λίγο ψωμί κάτω και το φιλούσαμε πριν το βάλουμε στο στόμα, ευλαβικά, σαν ν’ ασπαζόμασταν σώμα Θεού.
Και ήταν.
Αυτό ακριβώς.
Είχαμε μάθει από μικρά όλα τα παιδιά να σεβόμαστε αυτό το ψίχουλο
το οποίο δεν έπρεπε να σκορπιστεί στο έδαφος, άσκεφτα κι ανέμελα.
Κι έτσι μεγάλωσαν γενιές και γενιές, άλλοτε με λιγοστό και άλλοτε με περίσσιο ψωμί στο τραπέζι…
Με ψωμί όμως, που έθρεψε πρώτα
την ψυχή μας.
Κυρίως αυτή!


XΡΗΣΤΟΣ ΓΟΥΡΝΟΠΑΝΟΣ

https://xiromeropress.gr

Σάββατο 26 Νοεμβρίου 2022

«Νύφη με μεγάλο βυζί».


Γράφει ο Χρήστος Α.Τούμπουρος

Όποιος/α νομίσει ότι στην διάλεκτο της προξενήτρας η λέξη βυζί έχει την τρέχουσα-γνωστή σημασία «πλανάται πλάνην οικτράν.»

Δεν είναι πολύσημη η λέξη. Είναι το ραδιούργον της προξενήτρας που εντυπώνεται και στον γλωσσικό της κώδικα. Πέρα από το γεγονός ότι η δράση της ήταν χαρακτηριστικά μυστική και η γλωσσική μεταπλαστική δεινότητά της ήταν απίστευτη!

«Τι να σού πω. Τούφεξε του γιόκα σου. Τι τζάκι και κουραφεξαλα. Ετούτη εδώ. Εδώ είσαι. Σ’ κρένω. Οκτάβυζη αγελάδα», «Ναι, μωρ’ Χρίσταινα, αλλά είναι λίγο μεγαλοκοπέλα.» «Τι να την κάνει τη μικρή ο δικός σου ο μούκακας; Εδώ μιλάμε για βυζί οκτώ οκάδες. Να τον βαρέσ’ στο κεφάλ’ και να τον θρουμπιάσ’ κατω. Τι μ’ λες τώρα. Απάντα να τελειώνουμε. Θα καταπιαστώ αλλού.»
Τέτοιες συζητήσεις, μικρό παιδί είχα ακούσει πάμπολλες. Είχα την τύχη η γιαγιά μου να είναι η περίφημη, ανυπέρβλητη, μακράν από όλες τις άλλες προξενήτρα των Τζουμέρκων. «Μεγάλος έμπορος», έτσι την έλεγε ο παππούς μου. «Κρέατα πουλάει παιδάκι μου, κρέατα σαν τον μπάρμπα σου. Στο τσιγκέλι!» Είναι αλήθεια πως δεν τον πολυκαταλάβαινα. Αργότερα που μεγάλωσα και τράνεψα και αποσκόλισα, τότε κατάλαβα για τα καλά τα λόγια του παππού. Όχι μόνο τα λόγια. Κατάλαβα πως είχε απόλυτο δίκιο. Αλλά… Τότε… 
Μέχρι τότε… «έστηνα αυτί» και ακούρμαζα και «γευόμουν» απίστευτους και ανατριχιαστικούς διαλόγους. Συναντήσεις πολλές. Συμμετείχαν πεθερός, συμπεθέρια, εκτιμητές και προικολόγοι. 
«Ο γαμπρός θέλ’ προίκα και μάλιστα βαρβάτ’ Κώστα μ’. Μπορείς να την δώσεις;»
«Δεν μπορώ Θεια Χρίσταινα. Δεν μπορώ.»
-«Τον τζιόκο μ’ θα πάρ’ς για γαμπρό. Περιμένουν κι άλλες»
-«Για βάλε για πούλ’μα εκείνα τα λαζνίδια που έχ’ς στον πέρα μαχαλά, με εκείνες τις αγριογκορτσιές, μπας και τα πάρ’ κανένας και την τακτοποιήσεις την τσιούπρα σ’.»
-«Λαζνίδια εκείνα τα χωράφια; Εκείνα είναι αληθινά ζάβατα. Είκοσι φορτώματα καλαμπόκι δίνουν κάθε χρόνο. Χώρια τα γραβανά φασούλια και τις κορφοκολοκ’θιές. Περκέτ’ αληθινό θεια Χρίσταινα.»
-«Τι μ’ λές; Αυτά κατ’ γκόρτσα που έχουν οι αγριογκορτσιές τα τρών’ τα ζωντανά και μουδιάζ’ το στόμα τους μια βδομάδα.»
-«Α, θεια Χρίσταινα, με πίγκωσες σήμερα, με πίγκωσες. Δεν αντέχεσαι. Παίρνω την τραγιάσκα μου και φεύγω.»
-«Στο καλό και να μας γράφ’ς. Έχω κι άλλες, στη σειρά περιμένουν. Κανταρέλα.» 
Κι άρχιζε το τραγούδι. Τραγούδι δεν θα το έλεγε κάποιος. «Κοιμήσου και παράγγειλα στην Πόλη τα προικιά σου…» Νανούρισμα αληθινό. Είχε το σκοπό της. Δια της επαναλήψεως πραγματοποιείται η εμπέδωση! 


Το «βυζί» λοιπόν ήταν το αποδεικτικό στοιχείο μεγάλης προίκας. Δεν ήταν ανάγκη να υπήρχαν μόνο μετρητά. Κάθε κινητό ή ακίνητο. Ως υψηλή προίκα θεωρήθηκε κάποτε και μια ραπτομηχανή. Την παζάρεψε για τα καλά η γιαγιά μου. «Μοναδική», «αν έχ’ λίγο υπομονή και μαθ’ καλά το ράψιμο, θα ντύσ’ όλο το χωριό και θα χεστεί στο τάλιρο». «Τι είναι αυτά που λές θεια Χρίσταινα. Θα μας αποδοκιμάσ’ ο θεός.» «Μωρ’ ο Θεός ξέρ’ τι βλέπ’. Νομίζεις ότι όλα τα βλέπ’; Όσα θέλ’ βλέπ’.»
Και τη ραπτομηχανή είχε δώσ’ ο μπάρμπα Κώστας και μετρητά έδωσε και το χωραφάκι του το έδωσε για προίκα, ακόμα και τον Κίτσο το γαϊδουράκι που είχε το έδωσε και αυτό. Και όμως! Ο γαμπρός ασταμάτητος. Ζητούσε πανωπροίκι. Ο λόγος, όπως είπε η γιαγιά «τη βρήκε γαζωμένη», όπως όμως του μετέφερε η πονηρή, η αλεπού κυρά του «δεν ήταν καλής μάρκας η ραπτομηχανή!». Μια και δυο ο μπάρμπα Κώστας στην προξενήτρα. «Τα έδωσα όλα. Πόσο μεγάλο βυζί ήθελε αυτός ο γαμπρός και μού ζητάει και πανωπροίκι;» Και η επική απάντηση της γιαγιάς. 
"Αμ, πού να ‘ξερα εγώ η καψερή πως η τσιούπρασ’ ήταν γαζωμένη και καλαφατισμένη με πλακοραφή." 


Και ο αγαθούλης απάντησε. «Ναι, είναι καλή η ραπτομηχανή. Κάνει καλή δουλειά, καλές ραφές, κι ας λέει ο γαμπρός ότι δεν είναι καλή μάρκα.»
Τότε η γιαγιά κατέφυγε στον κόσμο των πτηνών επαναλαμβάνοντας χαρακτηριστικά το κοσμητικό επίθετο. 





Χρήστος Α.Τούμπουρος

Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2022

Γιατί έσφαζαν κόκκορα για να στεριώσει το σπίτι τα παλιά χρόνια;


Η θυσία ενός ζωντανού οργανισμού, γιατί περί θυσίας πρόκειται, στην τελετή θεμελίωσης ενός σπιτιού είναι ένα έθιμο κοινό σχεδόν σε όλη την Ελλάδα. Οι καταβολές βρίσκονται πολύ μακριά στα πρώτα βήματα της ανθρώπινης πορείας, όταν ο άνθρωπος προσπαθούσε να εξηγήσει με τους μύθους τον κόσμο που τον περιβάλλει και τη σχέση του μ΄ αυτόν.

Στην εποχή μας η επιβίωση αυτού του εθίμου, κυρίως στις αγροτικές περιοχές, έχει χάσει το πρωταρχικό του μυθικό περιεχόμενο και εμφανίζεται με τη μορφή πρόληψης.
Οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της ιστορίας δεν είχαν πάντοτε την ίδια αντίληψη για την κατοικία. Η αντίληψη αυτή διαφέρει από πολιτισμό σε πολιτισμό. Μπορούμε σε γενικές γραμμές να πούμε ότι έχουμε διαφορετικές εικόνες της κατοικίας που αντιστοιχούν σε δυο διαφορετικούς τρόπους σκέψεις: σ΄αυτή των προβιομηχανικών πολιτισμών και σ΄αυτή των βιομηχανικών. Κύριο χαρακτηριστικό των πρώτων είναι η έντονη θρησκευτικότητα, σε αντίθεση προς τους δεύτερους όπου κυριαρχεί το κοσμικό στοιχείο. Έτσι βλέπουμε στην αρχαία Ελλάδα να υποχωρεί το ιερό σε όφελος του κοσμικού. Αυτό το τελευταίο αντιστοιχεί στη ανάπτυξη της φιλοσοφικής σκέψης, με βάση την αριστοτελική λογική, πρόδρομο της σύγχρονης δυτικής.
Στους προβιομηχανικούς πολιτισμούς, όπως ήδη αναφέραμε, εκείνο που κυριαρχεί, είναι το ιερό – θρησκευτικό στοιχείο, που αποτελεί και τον κατ΄εξοχήν κοινωνικό κώδικα. Σ΄αυτούς τους πολιτισμούς κύριο μέλημα του ανθρώπου είναι η σχέση του με το ιερό, τη μόνη πραγματικότητα. Αυτή η σχέση του επιδιώκεται σε κάθε στιγμή της ζωής του, και ένας τρόπος επίτευξης είναι η μίμηση και η επανάληψη ορισμένων αρχέτυπων, δηλαδή ορισμένων πράξεων που λειτουργούν σαν πρότυπα, επειδή έγιναν από το θεό σε κάποιο μυθικό αρχικό χρόνο. Η πιο σημαντική από αυτές τις πράξεις είναι η Κοσμογονία, η Κοσμογονία που κατέχει τον κεντρικό ρόλο στις διάφορες προχριστιανικές θρησκευτικές μυθολογίες. Η εγκατάσταση σε μια περιοχή ή το κτίσιμο μιας κατοικίας δεν εκλαμβάνεται τόσο σαν χώρος γεωμετρικά προσδιορισμένος, όσο ποιοτικά σαν ιερός, σε αντιπαράθεση με τον περιβάλλοντα κοσμικό χώρο. Έτσι πάντα μέσα στο πνεύμα του παραδοσιακού ανθρώπου, η εγκατάσταση ή το κτίριο παίρνει τη μορφή της δημιουργίας του Κόσμου σε μικρογραφία, ενός μικρόκοσμου.
Η επανάληψη αυτού του μύθου της Κοσμογονίας που καταξιώνει κάθε κτίσιμο ή ίδρυση χώρου, δεν είναι εύκολη, γιατί συνήθως η Κοσμογονία βασίζεται σε αιματηρή θυσία: στη Μεσοποταμία ο θεός Μαρδούκ έφτιαξε τον Κόσμο από τα μέλη του τέρατος Τιαμάτ. Ανάλογος μύθος υπάρχει και σε άλλους λαούς, όπου υπάρχει πάντα ένας έμμεσος τρόπος, που παραπέμπει στη δημιουργία της ζωής από το θάνατο, δηλαδή στον κύκλο της ζωής που είναι άλλωστε και το βασικό περιεχόμενο τέτοιων μύθων. Στην αρχαία ελληνική μυθολογία υπάρχει η γέννηση της Αφροδίτης, θεάς του έρωτα, από τη θάλασσα στο σημείο που πέσανε, τα κομμένα από τη Γη, γεννητικά όργανα του Ουρανού. Στο χριστιανισμό ο Κόσμος ξαναγεννιέται λυτρωμένος χάρη στη θυσία του Χριστού πάνω στο Σταυρό.
Αυτή λοιπόν η κοσμογονική πράξη, αυτό το αρχέτυπο, πρέπει να επαναλαμβάνεται και στο κτίσιμο ενός σπιτιού για να αποκτά ο χώρος «ύπαρξη» δηλαδή ιερότητα. Η επιβίωση αυτού του μύθου φτάνει ως την εποχή μας με τη μορφή της θυσίας του ζώου στη θεμελίωση του σπιτιού, που, όπως είδαμε στην αρχή την συναντάμε σε όλη την Ελλάδα. Εκτός από τον κόκορα οι πιο εύποροι σφάζουν αρνί ή κατσίκι το οποίο τρώνε ψητό μετά οι μαστόροι. Πάντως το πιο συνηθισμένο είναι να σφάζουν κόκορα και με το αίμα του να ραντίζουν το θεμέλιο λίθο. Οι ζωοθυσίες αυτές αντικατέστησαν, σε σχετικά προηγμένο πολιτιστικό στάδιο, τις ανθρωποθυσίες που γίνονταν για τον ίδιο σκοπό, για στερέωση δηλαδή και φύλαξη ενός οικοδομήματος ή άλλου έργου, όπως απηχούνται στο τραγούδι για το «Γεφύρι της Άρτας», που έχει ευρύτατη διάδοση σε όλη τη NA Ευρώπη.
Συμβαίνει καμιά φορά παράλληλα με τη θυσία να τοποθετούνται στις 4 γωνίες των θεμελίων του σπιτιού, 4 μπουκάλια με αγιασμό. Κι αυτός είναι ένας τρόπος ιεροποίησης του σπιτιού. Από τη μία έχουμε τον εξαγνιστικό χαρακτήρα του αγιασμού γιατί το νερό παραπέμπει στην ίδια την ζωή: η γη αναδύθηκε από τα νερά σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη. Από την άλλη ο εντοπισμός των 4 σημείων του σπιτιού παραπέμπει στα 4 σημεία του ορίζοντα και κατά προέκταση στον Κόσμο. Αυτή η σχηματική απόδοση του Κόσμου με τα 4 σημεία του ορίζοντα απαντιέται σχεδόν σε όλους τους Μεσογειακούς πολιτισμούς και στον Χριστιανισμό σχηματοποιείται με το σταυρό. Βλέπουμε λοιπόν ότι απώτερος σκοπός του παραδοσιακού θρησκευτικού ανθρώπου είναι, δια μέσου της κοσμογονικής πράξης, να ζήσει σε ένα χώρο εξαγνισμένο, όπως ήταν στην αρχή που τον δημιούργησε ο θεός. Αυτός ο εξαγνισμός του σπιτιού – κόσμου επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο στα σπίτια με τον αγιασμό τα Θεοφάνεια, που συμπίπτουν και με την αρχή του χρόνου, δηλαδή τη συμβολική αρχή μιας καινούργιας ζωής. Αυτές οι έννοιες του σπιτιού παραμένουν ακόμα και στην εποχή μας καλυμμένες κάτω από διάφορες εκφράσεις όπως αυτή που λέμε για ένα νιόπαντρο ζευγάρι «ότι κτίζει το σπίτι του» που είναι συνώνυμο του «φτιάχνουν τη ζωή τους» και «κτίζουν τον κόσμο τους» δηλαδή το ξεκίνημα μιας νέας ζωής.


πηγη φωτο //lispolydrosou.blogspot.com

«Λούνα Παρκ» με τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στον ρόλο του γκρινιάρη κυρ Γιώργη. Το θυμάται κανείς;


Τη δεκαετία του ’70 η χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου είχε αρχίσει να χάνει τη λάμψη της και η μικρή οθόνη της τηλεόρασης άρχισε σταδιακά να παίρνει τη θέση του σινεμά στις καρδιές των Ελλήνων.
Η γέννηση της τηλεόρασης στην Ελλάδα συνέπεσε χρονικά με τα δύσκολα χρόνια της δικτατορίας, όπου υπήρχε ασφυκτικός έλεγχος των μέσων ενημέρωσης και λογοκριτικοί μηχανισμοί.
Η τεχνολογική επανάσταση όμως, φάνηκε πιο δυνατή από αυτήν των συνταγματαρχών και έτσι – παρά τις απαγορεύσεις – πολλές καινούριες ιδέες βρήκαν διέξοδο, για να επηρεάσουν τα πρώτα βήματα της τηλεόρασης.
Όπως ήταν φυσικό, οι πρώτες ελληνικές σειρές καθήλωσαν τους τηλεθεατές μπροστά στις λιγοστές, καθώς ακριβές, οθόνες τους.


«Λούνα Παρκ» με τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στον ρόλο του γκρινιάρη κυρ Γιώργη. H δημοφιλής τηλεοπτική σειρά που έγινε καθημερινότητα για 7 σεζόν (βίντεο) – Εικόνα1 Μία από τις πιο επιτυχημένες σειρές ήταν το Λούνα Παρκ του Γιάννη Δαλιανίδη. Βασικό πρόσωπο της ιστορίας του, ένας λατρεμένος κωμικός – ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, ο οποίος αν και είχε παίξει σε περισσότερες από 100 ταινίες, έκανε όλη την Ελλάδα να μιλά συνεχώς για τον γκρινιάρη κυρ Γιώργη. Η σειρά προβλήθηκε για 7 τηλεοπτικές σεζόν και μεταδόθηκαν 330 επεισόδια.

Πέμπτη 24 Νοεμβρίου 2022

Δεν είναι ρυτίδες!!! Εμπειρίες είναι!!!



Πώς να μην αναρωτηθείς τι δυσκολίες είχαν στη ζωή τους? Τι τους χάραξε το πρόσωπο… Πότε γέλασαν, πότε έκλαψαν, πόσο σκληρά δούλεψαν, τι στερήθηκαν!!!Οι ρυτίδες και οι γραμμές στο μέτωπο περιγράφουν τις εμπειρίες , τις θετικές και καλές εμπειρίες και τις αρνητικές! ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΙΣ ΓΙΑΓΙΑΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΑΠΟΥΔΕΣ ΜΑΣ!

Μέρη στην Ελλάδα που θυμίζουν παραμύθι τον Χειμώνα

 Ελλάδα δεν είναι μόνο νησιά, ήλιος και θάλασσα..

Τον χειμώνα τα ορεινά χωριά και οι μεγαλύτερες πόλεις σας περιμένουν να τις ανακαλύψετε.

Γεμίστε τη βαλίτσα με ζεστά ρούχα, επιλέξτε τον προορισμό σας και αφεθείτε στη μαγεία αυτής της μικρής αλλά πανέμορφης χώρας.

Θέλετε απόδειξη για την ομορφιά της; Δείτε τις φωτογραφίες..

 Περτούλι

Βόρας-Καϊμάκτσαλαν στον νομό Πέλλας

Βάλια Κάλντα

Έδεσσα

Λίμνη Δόξα

Λιτόχωρο Πιερίας

Φλώρινα

Μετέωρα

Λευκή Νεράιδα Κοζάνης

Άγιος Λαυρέντιος

Ανήλιο

Αρίστη

Βυτίνα

Δημητσάνα

Δρακολίμνη Τύμφης

Γιάννενα

Γιάννενα

Ελάτη

Γράμμος

Γρεβενά

Καρδίτσα

Καστοριά

Μέτσοβο

Πάπιγκο

Πάργα

Πάρνηθα

Πήλιο

Λίμνη Πλαστήρα

Στεμνίτσα

Θεσσαλονίκη

Τρίκαλα Κορινθίας

Τσεπέλοβο

Βοιδομάτης

https://www.dinfo.gr

 https://fanpage.gr