Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026

Γιατί βάφουν κόκκινα τα πρόβατα στο Αμάρι; ΒΙΝΤΕΟ

Εντυπωσιακό βίντεο με... χρωματισμένο κοπάδι

Ένα τέχνασμα σκαρφίστηκαν βοσκοί στο Αμάρι της Κρήτης για να σώσουν τα κοπάδια τους από τους ζωοκλέφτες. Βάφουν τα πρόβατα με έντονα χρώματα, ώστε αν κάποιος τολμήσει να τα κλέψει να εντοπιστούν ευκολότερα.

 

Την εικόνα αποτύπωσε το δίκτυο «Δια-SOS-τε τη Μεσαρά» που ανάρτησε το σχετικό βίντεο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Συζήτηση της Κατερίνας Σχισμένου με τη σκηνοθέτη του έργου "Απόψε αυτοσχεδιάζουμε" Έλλη Μάνθα.

Η Ομάδα του Θεατρικού Εργαστηρίου του Μ/Φ Σύλλογος Άρτας «Ο Σκουφάς» παρουσιάζει το θεατρικό έργο Απόψε αυτοσχεδιάζουμε του Λουίτζι Πιραντέλλο, σε σκηνοθεσία Έλλης Μάνθα, με πρεμιέρα την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, στην Πνευματική Στέγη του Συλλόγου, με ώρα έναρξης 21:15.

 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

5, 6, 7, 8 & 12, 13, 14 Μαρτίου 2026

 

Ακολουθεί μια συζήτηση της Κατερίνας Σχισμένου με τη σκηνοθέτη του έργου, Έλλη Μάνθα.

 

1.Τι σας οδήγησε στην επιλογή του συγκεκριμένου έργου σε σχέση με τη σημερινή συγκυρία;

Θεωρείτε ότι η ρευστότητα ταυτότητας και η αμφισβήτηση της αυθεντίας που θέτει το έργο συνομιλούν με σύγχρονες κοινωνικές και καλλιτεχνικές συνθήκες;

 

Το Απόψε αυτοσχεδιάζουμε το επέλεξα γιατί είναι μια διαφορετική πρόταση. Είναι ένα έργο που μιλά για το ίδιο το θέατρο, όχι θεωρητικά αλλά μέσα από την ίδια τη σκηνική πράξη. Αμφισβητεί τη σταθερότητα της φόρμας, δοκιμάζει τα όρια και αφήνει χώρο στο απρόοπτο.

 

Δεν παρακολουθούμε απλώς μια έτοιμη παράσταση. Βλέπουμε κάτι να γεννιέται μπροστά στα μάτια μας. Υπάρχει ρίσκο. Υπάρχει η αίσθηση ότι η διαδικασία εκτίθεται. Και αυτό το κάνει μια καινούργια εμπειρία τόσο για το κοινό όσο και για όλη την ομάδα. 

 

Η “ρευστότητα” που αναφέρεται στην ερώτηση, για μένα, αφορά ακριβώς αυτή τη μετακίνηση, το ότι τίποτα δεν είναι απολύτως παγιωμένο. Ο ρόλος δεν είναι κλειστός, η φόρμα δεν είναι αδιαπραγμάτευτη, η αυθεντία δεν λειτουργεί ως δεδομένη. Το θέατρο εδώ δοκιμάζεται και επαναπροσδιορίζεται μέσα από την ίδια του τη διαδικασία.




 

2.Πώς προσεγγίσατε τη δομή του έργου;

Σε ποιον βαθμό αναζητήσατε αναλογίες με το σημερινό τοπίο της θεατρικής δημιουργίας;

 

Η δομή του έργου δεν είναι η συνηθισμένη δομή μιας θεατρικής παράστασης. Δεν ακολουθεί μια σταθερή, γραμμική εξέλιξη σκηνή προς σκηνή. Η δράση διακόπτεται καθώς η παράσταση “στήνεται” μπροστά στον θεατή. 

 

Αυτή η ιδιαιτερότητα της δομής του έργου δημιουργεί μια διαφορετική σχέση με το κοινό. Η παράσταση δεν ζητά παθητική παρακολούθηση, αλλά ζητά εγρήγορση. Ο θεατής καλείται να παρακολουθήσει όχι μόνο τι συμβαίνει, αλλά και πώς συμβαίνει.

 

Όσο για το σήμερα, δεν αναζητήσαμε συνειδητά αναλογίες. Όμως το γεγονός ότι το έργο αποκαλύπτει τη διαδικασία και δεν κρύβει τον μηχανισμό του, το κάνει να μοιάζει πολύ κοντά σε σύγχρονες θεατρικές πρακτικές. Δεν χρειάστηκε να το μεταφέρουμε στο παρόν. Ήδη συνομιλεί μαζί του.


 

3.Ο αυτοσχεδιασμός στο έργο λειτουργεί ως ρήξη ή ως ελεγχόμενη σύμβαση;

Πώς μεταφράστηκε αυτή η ένταση στη δική σας σκηνοθεσία;

 

Ο αυτοσχεδιασμός στο έργο είναι, κατά τη γνώμη μου, μια ελεγχόμενη ρήξη. Υπάρχει μέσα σε ένα πλαίσιο, αλλά απειλεί να το διαταράξει. Αυτή η διπλή φύση ήταν και το στοίχημα της παράστασης.

 

Στη σκηνοθεσία με ενδιέφερε να υπάρχει αυτή η αίσθηση ελευθερίας, αλλά χωρίς να διαλύεται η συνοχή της παράστασης. Να νιώθει ο θεατής ότι κάτι μπορεί να συμβεί εκείνη τη στιγμή, χωρίς όμως να χαθεί η κατεύθυνση του έργου.

 

Για μένα, η ένταση βρίσκεται ακριβώς εκεί, στο ότι η παράσταση μοιάζει να κινείται στο όριο, αλλά τελικά κρατά τη μορφή της.

 


4.Είναι ένα αγαπημένο έργο που έχει παιχτεί από πολλούς και πολλές φορές. Πώς επιχειρήσατε να του προσδώσετε μια νεότερη οπτική;

 

Δεν προσπάθησα να «εκσυγχρονίσω» το έργο με εξωτερικά στοιχεία. Η νεότερη οπτική, για μένα, δεν βρίσκεται στη μεταφορά του σε άλλο χρόνο ή περιβάλλον, αλλά στη ματιά.

 

Δουλέψαμε με απλότητα και καθαρότητα. Αφαιρέσαμε οτιδήποτε περιττό, ώστε να αναδειχθεί η σχέση των ηθοποιών με τους ρόλους και μεταξύ τους. Η νεότητα της ματιάς προέκυψε μέσα από τη συλλογική δουλειά της ομάδας, από την ενέργεια των σωμάτων, από τη διάθεση για ρίσκο, από τη συμμετοχή.

 

Το ζητούμενο δεν ήταν να κάνουμε κάτι «διαφορετικό» για να ξεχωρίσουμε, αλλά να σταθούμε με ειλικρίνεια απέναντι στο έργο και να το αφήσουμε να μιλήσει ξανά, μέσα από εμάς, σήμερα.

 

Στην παράσταση παίζουν: Γιώργος Σταύρος, Στεργιανή Βερνιώτου, Εύη Πελλούμπη, Φωτεινή Τσαδήμα, Βασιλική Μαλτέζου, Βάσω Καραβασίλη, Θωμάς Χρήστου 

Φώτης Παπαφώτης, Κώστας Χαρίσης,  Παναγιώτης Καβαλίκας, Φατός Σελαμήογλου

Παντελής Σιώζος, Γιώργος Πετράκης, Αγάπη Τάτση, Ελένη Δρίβα, Μαρία Παναγιωτίδη, Έλλη Μάνθα

Πιάνο: Νικολέτα Περδίκη

Συντελεστές παράστασης: Μετάφραση: Δημήτρης Μυράτ Σκηνοθεσία: Έλλη Μάνθα Επιμέλεια και Σχεδιασμός Κοστουμιών: Ειρήνη Νάκου Κατασκευή Κοστουμιών: Ντίνα Τζουβάρα Σχεδιασμός σκηνικών: Έλλη Μάνθα Κατασκευή Σκηνικών: Σωτήρης Γούσιας Επιμέλεια φωτισμού & ήχου: Γιώργος Νικολακόπουλος “G Sounds & Lights” Μουσική επιμέλεια: Φατός Σελαμήογλου Βοηθός Σκηνοθέτη: Ειρήνη Νάκου Βοηθός Μουσικής: Νάντια Λαμπράκη Μακιγιάζ- Κομμώσεις: Η ομάδα Χορογραφική συμβολή : Δώρα Μπαρκούζου Φωτογραφία αφίσας: Γιώργος Σταύρος Βίντεο: Στεργιανή Βερνιώτου Φωτογραφίες: Γιώργος Σταύρος, Στεργιανή Βερνιώτου, Χρήστος Ροντογιάννης, Στέλλα Μπασιά.



Κατερίνα Σχισμένου

Το βλέμμα της μάνας.. Πραγματική ιστορία που ραγίζει καρδιές.

Γράφει ο Στάμος Γαλούνης

Εκείνο τό γλυκό απόβραδο του Ιούνη, σ΄ένα ημιορεινό χωριό -Αρχοντοχώρι( Ζάβιτσα)- της Ακαρνανίας, σε χρόνο πριν μισό αιώνα, σ’ένα πέτρινο σπίτι, μόλις οι γονείς κατάκοποι επέστρεψαν από το θερισμό, ακούστηκε το ουρλιαχτό του μικρού τους γιού, πού έπαιζε στην αυλή.

Τον είχε τσιμπήσει στό χέρι σκορπιός.

Τον πρόλαβε ο πατέρας, πρίν χαθεί στις πέτρες, τόν πάτησε και τον σκότωσε.

Μαζεύτηκε όλο το χωριό, η μάνα έτρεμε, κρατούσε σφιχτά αγκαλιά το σπλάχνο της πού σπαραζε και βογκούσε, τα τέσσερα μεγαλύτερα αδέλφια έκλαιγαν και φοβόντουσαν κι' ο πατέρας απελπισμένος ρωτούσε τους συγγενείς καί μονολογούσε με απόγνωση... τι νά κάνουμε τώρα; Πώς να σώσουμε τό παιδί μας;

Σ΄εκείνο τόν σκληρό άγονο τόπο, που ζούσαν πάνω από 1200 σκληραγωγημένες στερημένες ψυχές, δεν υπήρχε γιατρός,φαρμακείο, νοσοκόμα, δεν έρχονταν εκεί ασθενοφόρο, ούτε υπήρχε κανένα αυτοκίνητο διαθέσιμο να τον πάει στο Αγρίνιο.

Τό ένα καί μοναδικό μικρό “λεωφορείο” με την μεγάλη σκουροπράσινη μούρη – μετατροπή παλιού φορτηγού- του καλού, δοτικού καί πάντα διαθέσιμου ανθρώπου Δημητράκη Μπαλώσου, πού άντεχε στούς επικίνδυνους εκείνους κακοτράχαλους χωμάτινους δρόμους, βρισκόταν στο Μεσολόγγι.

Ακόμα κι΄ ο θεός άμα περνούσε καβαλάρης από κείνα τα άγρια μέρη, σπάνια ξεπέζευε για να δεί καί να μάθει πως ζούν ετούτοι θνητοί, οι ριζωμένοι σέ λιθάρια , αγραπιδιές, φρύγανα κι’ ασφάκες.

Καί έτσι αναγκαστικά την τύχη του μικρού, καθόριζαν πλέον οι αντοχές των κυττάρων του, οι μοίρες, οι άγιοι κι η ποσότητα του δηλητηρίου.

Η πρακτική μαμή, καθησύχαζε η φουκαριάρα, όσο μπορούσε, λέγοντας ότι <<ήταν μικρός ο σκορπιός και το παιδί -κι’ας είναι αδυνατούλη- μάλλον δεν θα πεθάνει.>>

Η θειά Γιαννούλα, η γειτόνισσα, πού τ’ αγαπούσε πολύ τούτο το παιδί καί το’χε πολλές φορές βυζάξει όταν η μάνα του δεν είχε γάλα, ψιθυριστά προσευχόταν γονατιστή,ακουμπώντας στην γέρικη αμυγδαλιά, στην άκρη της μεγάλης χωμάτινης αυλής.

Η γριά Μέλπω, με την μαγκουρα καρυδιας, μια κυνική γυναίκα, πού συχνά μονολογούσε <<‘αντε να βγάλω κι’ εγώ την σειρά μου, πολύ αργοπορώ΄’> με σκληρές αλήθειες, πούχαν δει πολλά τα μάτια της, με ζωές να χάνονται καί να πέφτουν σαν τα φύλλα των δένδρων, είχε μια παράξενη ακατανοησία τού ανθρώπινου τέλους καί δεν φοβόταν την ανυπαρξία, ...΄έλεγε με παρηγορητική φωνή εκεί στην αυλή‘< Ευτυχώς δεν λέτε ..που η Αλεξάνδρα έχει κ’άλλα τέσσερα παιδιά!>

Εκείνη την νύχτα του χαμού,με το ολόγιωμο φεγγάρι να φωτίζει τα κουρασμένα θλιμμένα πρόσωπα τών ανθρώπων στή αυλή, τό ψυχικό άυλο ολόσωμα του μικρούλη, επαιζε κρυφτό με τόν δρεπανηφόρο αρματηλάτη, κρυβόταν στούς θάμνους καί στούς μεγάλους βράχους, έξω από την μεγάλη τοξωτή πύλη τού άλλου κόσμου καί φώναζε στόν θυρωρό τόν Πέτρο,να βάλει διπλά τα μάνταλα, να μήν ανοίξει η πόρτα.

Στήν μέση του σπιτιού να τό φωτίζει ισχνά μιά λάμπα πετρελαίου, στην αγκαλιά τής λιπόσαρκης, ανθεκτικής μάνας- καί γύρω γύρω οι γυναίκες συγγενείς με τα γιατροσόφια- (γάλα σύκου στην δαγκωματιά, ζουμί να πιει από βρασμένο αμάραντο,τσουκνίδα καί βασιλικό, για να φύγει τό κακό) ο μικρούλης βογκούσε, ούρλιαζε από τους αφόρητους πόνους, έκλαιγε, ίδρωνε, δυσκολανάσαινε καί συνέχεια φώναζε, έλεγε, μουρμούριζε, εκλιπαρούσε .. Μάνα πονάω! Μάνα σταμάτα τό πόνο!

Κι΄εκείνη η έρμη, σε άλλη απόκοσμη διάσταση οδύνης, το φιλούσε,το έλουζε αθελά της με τα δακρυά της, το χάιδευε και ικετευτικά παρακαλούσε την Παναγιά, να μην αφήσει τό σπλάχνο της να περάσει την χαρακιά.

<Πού να σε κρύψω γιόκα μου, να μην σε βρεί ο χάρος!>> αυτή η βασανιστική έγνοια, ήταν τό σύμπαν όλο.

Και κάπου το ξημέρωμα, τήν ώρα πού βγαίνει ο αυγερινός…...κατέβηκε ο μικρούλης απ’ τόν Γολγοθά, ο σταυρωτής ξέμεινε από καρφιά, ,ο πόνος λιγόστεψε κι’ έγινε ήσυχος αναστεναγμός, …..πέρασε το δηλητήριο, επέζησε το παιδί και με ήρεμη ανάσα, αγγελικά αποκοιμήθηκε ,..κουρνιάζοντας στη αγκαλιά της, στ’ απάνεμο αυτό λιμάνι, που δένουν άφοβα τα χρωματιστά όνειρα,και γεμίζουν οι καρδιές συμπυκνωμένα συναισθήματα, εκεί που ευωδιάζουν αρώματα, από στάχια σιταριού, προζύμι, δάκρυα καί ηλιοκαμένο χώμα.

Στό ηλιόλουστο πρωινό ,μές την απόλυτη σιωπή –όλοι οί άλλοι, μικροί μεγάλοι -αν καί άγρυπνοι, αλλά ήσυχοι πιά- έφυγαν για τα σπαρτά, τ’ αλώνια καί τίς θυμωνιές.- άκουγε η μάνα τούς μουσικούς χτύπους της καρδιάς τού μελαχρινού αγοριού, μέ τα λεπτά χεράκια καί τα πεταχτά αυτιά καί χόρευε από χαρά η ψυχή της, ανάσανε τό παιδί καί μύρωνε με αγίασμα η ύπαρξή της.

Ξύπνησε μετά από ώρες ο μικρός ,αργά το απόγευμα, όταν ο ήλιος πήγαινε να δύσει πέρα απ τήν Ιθάκη καί κάποιες ηλιαχτίδες πέρασαν απ’τό παραθύρι, έλουσαν τα μαλλιά καί χρύσωσαν τό προσωπό του.

Ξύπνησε εκεί ακριβώς πού αποκοιμήθηκε …στη απαλή, ασφαλή, γενναιόδωρη αγκαλιά της μάνας .

Δεν το άφησε το βλαστάρι της ούτε στιγμή, μήτε να πιεί μια σταλαγματιά νερό, ούτε για μια χαψιά ψωμί , μήτε ένα δράμι ύπνο χάρισε στόν ευατό της.

Όταν επιτέλους άνοιξε τά αθώα ματάκια του, ….αντίκρυσε το αξέχαστο συγκλονιστικό , μεθυστικό βλέμμα της μάνας, ….με την μυστική συνταγή τών ανείπωτων συναισθημάτων …με την απεριόριστη αποδοχή, χωρίς όρους ,όρια, συνθήκες, προυποθέσεις, περιορισμούς και επιταγές, χωρίς κριτήρια ομορφιάς,αξίας ή εξυπνάδας ,η απόλυτη αγάπη, το φώς της οικουμένης, η ευτυχία της μόνο και μόνο πού ζεί καί υπάρχει.

Αυτή ήταν η μάνα μου, η καρτερική, συμπονετική, η μεγαλόκαρδη, η μεγαλόψυχη, η γλυκοφιλούσα μάνα,.

πού ολημερίς κόπιαζε καί ίδρωνε να θρέψει τα παιδιά της κι΄ολονυχτίς τούς ύφαινε καί έραβε τα φτερά τους.

Η μάνα με τα δέκα χέρια καί τις πέντε τίς καρδιές, τα τρία παλιοκαιρισμένα φορέματα, το’να ήταν μαύρο, τ’άλλο καφετί τό τρίτο τόχε γιά καλό κι ειχε χρώμα βαθύ μπλέ θαλλασινό, ένα άσπρο μαντήλι στα μαλλιά καί τήν λάμψη τ’ουρανού, σε κάθε της ματιά.

Κι΄εγώ είμαι ο γιός της, ο τότε μικρούλης, ο πονεμένος απ τόν σκορπιό, πού εκείνη μ΄ανάστησε καί με μεγάλωσε να σεργιανήσω -με αξιοπρέπεια, τιμή καί σεβασμό - στίς γειτονιές αυτού τού κόσμου.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΥΓ: Η σημερινή χειμωνιάτικη κατάδυση στά σοκάκια της ψυχής με την πυκνή μνήμη, ο εσωτερικός λυγμός, ο κόμπος στό λαιμό, τό αφανέρωτο δάκρυ που μαρτυράει την αλήθεια καί σε δένει μέ τόν αδιάσπαστο ομφάλιο λώρο,που καταργεί το φράγμα τού χρόνου και τού χώρου, ...έρχονται την ίδια μέρα ,πού η μάνα κοιμήθηκε τον αιώνιο ύπνο της μοίρας της, την ώρα και στιγμή που καταργήθηκαν όλες οι στιγμές της, σώθηκε τό λάδι στό καντήλι καί φυγαδεύτηκε για πάντα στόν αδιανόητο, άγνωστο, αναπάντητο χρόνο.

Στο εσπερινό λιγοστό κιτρινοπό φως τής παγωμένης εκείνης μέρας του Φλεβάρη, μέσα την αραιή ομίχλη του Αχέροντα , όρθιος ο βαρκάρης με την πορφυρένια καλή του φορεσιά, νωχελικά κωπηλατούσε σιγοσφυρίζοντας μελωδικούς ψαλμούς γιά τούς θεούς.,.. λίγοι κορμοράνοι κολυμπούσαν δίπλα στη βάρκα του, λες καί συνόδευαν τό πνεύμα, ...η καμπάνα τής εκκλησιάς ψηλά στή χιονισμένη ράχη του βουνού, ηχούσε λυπητερά αναγγέλλοντας το μακρύ ταξίδι, καί ..στήν όχθη, στήν άκρη τού γλυκού νερού, δίπλα στά πλατάνια, να μοιάζουν με τα γυμνά κλαδιά τους σαν υψωμένα χέρια προσευχής,-στέκονταν, ο παππάς ,- με πετραχήλι, ευαγγέλιο καί θυμιατό-- καί σιμά , τα παιδιά της δακρυσμένα κουνούσαν άσπρα μαντίλια αποχαιρετισμού, υμνούσαν τό μεγαλείο της μάνας καί δοξολογούσαν την άφατη αγάπη της.

Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2026

Ένα Χωριό που Περιμένει…

Περπατώντας σε ένα ξεχασμένο χωριό της ορεινής Ελλάδας.

Σε αυτό το επεισόδιο των «Μονοπατιών του Χρόνου» περπατάμε σε ένα μικρό χωριό της ορεινής Ναυπακτίας, κοντά στον ποταμό Εύηνο, σε υψόμετρο 850 μέτρων.

Πέτρινα σπίτια, άδεια καλντερίμια και μια σιωπή που κουβαλά μνήμες. Ένα ταξίδι σε έναν τόπο που δεν χάθηκε — απλώς περιμένει.
Τα «Μονοπάτια του Χρόνου» καταγράφουν χωριά, ανθρώπους και ίχνη ζωής, κρατώντας ζωντανή την Ελλάδα που σβήνει αθόρυβα.

Παραγωγή: Greek Village Life


Το «σκοτεινό χωριό» της Ελλάδας ‑ Έχει 6 ώρες μέρα και 18 νύχτα


Το απόμερο χωριό που το συνοδεύουν θρύλοι και ιστορίες.

Ο θρύλος της Μόρνας, ή αλλιώς «Σκοτεινά», όπως ονομάστηκε αργότερα, πλανάται στις πλαγιές των Πιερίων, μαγνητίζοντας την προσοχή μας με την ατμόσφαιρά του, τις σκοτεινές ιστορίες του και την παράξενη γεωγραφία του. Γνωστό για τη σπάνια αναλογία του φωτός και του σκότους, μόλις 6 ώρες ηλιοφάνεια και 18 ώρες νύχτα, το χωριό αυτό έχει καταγραφεί στη λαϊκή παράδοση όχι μόνο για τις ιδιαιτερότητές του, αλλά και για τους θρύλους που το συνοδεύουν

Ο μύθος τον «7 γυμνών κοριτσιών»

Αυτή η περιοχή έχει εμπνεύσει αναρίθμητους μύθους και ιστορίες τρόμου. Οι κάτοικοι του παλιού χωριού υποστήριξαν για πολλά χρόνια ότι έβλεπαν γυμνά κορίτσια να χορεύουν τη νύχτα κοντά στον ποταμό Μόρνο. Οι κοπέλες αυτές, σύμφωνα με τις φήμες, δεν ήταν παρά «τα 7 γυμνά κορίτσια» που κάθε βράδυ τρομοκρατούσαν τους κατοίκους με τα φαντάσματα και τις φρικτές φωνές τους — ένα φαινόμενο που τροφοδότησε τις νυχτερινές αγωνίες όσων επέμεναν να κυκλοφορούν έξω κατά τις σκοτεινές ώρες.

Αυτές οι τρομακτικές εικόνες προέρχονται από την περίοδο που το χωριό έβλεπε την ερημιά να πλησιάζει επικίνδυνα, προκαλώντας ανησυχία και φόβο. Η ιστορία αυτή διατηρήθηκε ζωντανή μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1960, φέρνοντας στη μνήμη των ντόπιων αντιλήψεις που είχαν τις ρίζες τους σε μυθολογίες και δοξασίες.

Η τοποθεσία

Η γεωγραφία της Μόρνας συμμάχησε με τη μυθολογία της, καθώς το χωριό χτισμένο σε μια «γούβα» των Πιερίων παρέμεινε απομονωμένο, με την πολιτεία του να σκοτεινιάζει περισσότερο λόγω της πυκνής βλάστησης που εμπόδιζε το φως του ήλιου. Αυτή η άγρια και απόμακρη φύση ταίριαξε με τα παραφυσικά όντα που εμφανίζονταν στα τοπικά αφηγήματα, δημιουργώντας μια αρνητική ενέργεια που παρέμεινε αναλλοίωτη για δεκαετίες.

Το χωριό κάποτε γνώρισε άνθηση, κυρίως με τη λειτουργία του Κρατικού Εργοστασίου Επεξεργασίας Ξύλου, που ήταν ξακουστό για την εξαιρετική ποιότητα ξυλείας του. Κάποτε, η Μόρνα είναι γνωστή για την παραγωγή πρώτης ύλης που χρησιμοποιήθηκε ακόμα και στην κατασκευή της θαλαμηγού του βασιλιά Όθωνα.

Ωστόσο, το 1967, το εργοστάσιο έκλεισε, σημειώνοντας την αρχή της παρακμής. Οι νέοι άρχισαν να φεύγουν σε αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών, ενώ οι υπόλοιποι κάτοικοι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το χωριό. Έτσι, δημιούργησαν ένα νέο οικισμό, τα Φωτεινά, και άφησαν πίσω τους τις μνήμες και τους θρύλους της παλιάς Μόρνας.

Σήμερα

Σήμερα, όποιος προσπαθήσει να επισκεφθεί τη Μόρνα θα βρεθεί απέναντι σε ένα ερειπωμένο χωριό, γεμάτο σιωπή και αδειανά σπίτια. Οι ιστορίες για τα «γκουλαγκούδια», το «μαλλιαρό χέρι» και άλλες μυστικιστικές παρουσίες παραμένουν στις μνήμες όσων έχουν ακούσει για την αλλοτινή αίγλη και τη σκοτεινιά αυτού του τόπου.

Η Μόρνα μπορεί να έχει πλέον γίνει ένα εγκαταλελειμμένο χωριό, ωστόσο, οι θρύλοι της θα συνεχίσουν να ζουν, εμπνεύοντας και τρομάζοντας όσους ακούν για την «καταραμένη» γη της Πιερίας.

e-daily

https://www.tampouloukia.gr/

23-2-1968 / 23-2-2026. Επετειακό. Πτώση δύο αεροσκαφών της Π.Α. στον Κοκκινόλακο κοντά στις Πηγές Άρτας

 

 ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΠΗΓΙΩΤΩΝ ΑΡΤΑΣ

                                          ΕΠΕΤΕΙΑΚΟ


             ''Στάθηκαν αντάξιοι της πολιτείας που τους ανάθρεψε''………

  

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 23 2-1968 ... ΠΤΩΣΗ ΔΥΟ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΣΤΟΝ       ΚΟΚΚΙΝΟΛΑΚΟ ΤΗΣ ΠΙΝΔΟΥ ΚΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΑΡΤΑΣ




    Κάθε χρόνο, αυτή την τραγική  μέρα,   ψηλά  σε μια βουνοκορφή της  Πίνδου   δυο μαύρες σκιές  με φτερά αετών πετούν  πάνω από το  χιονισμένο  Κοκκινόλακο . Το τσακισμένο φτερούγισμά τους  θυμίζει τους   δυο   αεροπόρους μας που πριν από πενήντα επτά  χρόνια  συνάντησαν  εκεί τη μοίρα τους και έγιναν αθάνατοι.

       Το επίγραμμα του συναδέλφου τους,  του Υποπτέραρχου (Ι) Ε.Α Σπύρου  Κίκερη που περιέχεται και στο βιβλίο του ΄΄ΟΥΡΑΝΟΔΡΟΜΙΑ με εκτενή αναφορά στο συμβάν αυτό,  αποτυπώνει τη μοίρα των αθανάτων.

 

Στις Πίνδου τις Βουνοκορφές!

   αίφνης βροντάν δυο αστραπές

κι’από της Άρτας τις Πηγές

 είδαν αυτές,  σαν δυο ψυχές


                                     AΝΑΦΟΡΑ ΜΝΗΜΗΣ

ΓΙΑ ΔΥΟ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΥΣ ΠΙΛΟΤΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ


      Βαρύς ο φόρος της Πολεμικής αεροπορίας από ατυχήματα πτώσης αεροσκαφών και ελικοπτέρων. Εκατοντάδες πιλότοι γεμίζουν το λεύκωμα πεσόντων της Πολεμικής Αεροπορίας « υπέρ πατρίδος» φυλάσσοντας τις εναέριες Θερμοπύλες. Από όλους σχεδόν ξεχασμένοι όμως. Δεν ζητούν τίποτε άλλο παρά μόνο την ενθύμηση και την τιμή της θυσίας τους .

Έτσι ηθικό καθήκον για έναν  ελάχιστο φόρο τιμής με ώθησε και εμένα να αφιερώσω αυτές τις λίγες γραμμές σε δύο αεροπόρους μας που έμελλε να χάσουν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος στις βουνοκορφές της Πίνδου κοντά στο χωριό μου στις Πηγές Άρτας.

 


 
Η Αδελφότητα Πηγιωτών  τον Σεπτέμβριο του 2024 ιδίαις δαπάναις , ανήγειρε το Ηρώο των δύο αεροπόρων στο κέντρο του χωριού εις μνήμην αιώνια.Τα αποκαλυπτήρια έγιναν με κάθε επισημότητα στις 10 Αυγούστου 2025. Ειχε προηγηθεί με την συνδρομή Κλιμακίου της Πολ. Αεροπορίας και εθελοντών διασωστών ανασύρθηκε ο τροχός από το αεροσκάφος του Α.Βενατσάνου τον οποίο τοποθετήσαμε διπλα στο Ηρώο. Από συγχωριανούς μας -εντελώς τυχαία- εντοπίστηκε το καλοκαίρι 2025 μετά από 57 χρόνια , τμήμα κινητήρα που ανήκει σε ένα απο τα δύο αεροσκάφη,στο ρέμα της Γκούρας κάτω από το Σέλτσο στο σημείο που συναντάει τον Αχελώο 5 χιλιομ απο το σημείο πτώσης, και το οποίο θα προσπαθήσουμε να ανασύρουμε.
Σήμερα  το Ηρώο αυτό  κοσμεί το κέντρο του χωριού ως μέρος της συλλογικής μνήμης . Δεν τους ξεχάσαμε ποτέ κι ας πέρασαν τόσα χρόνια . Πράξαμε το χρέος μας. Εφέτος στο Ηρώο αυτό σε μια λιτή συγκινητική τελετή  εψάλη επιμνημόσυνη δέηση υπερ των ψυχών τους. Επί πλέον με υπερηφάνεια διαπιστώσαμε πρόσφατα ,ότι η ΠΑ.Σ.ΟΙ.Π.Α- ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΑΕΡΟΠΟΡΩΝ στο Λεύκωμά της στη θεματική ενότητα ΜΝΗΜΕΙΑ κάνει εκτενή αφιερωματική αναφορά στο γεγονός της ανέγερσης και των αποκαλυπτηρίων του Ηρώου και το συμπεριέλαβε ανάμεσα στις δεκάδες άλλων πεσόντων ανά την Ελλάδα. Μαζί με αυτό του συμπατριώτη μας  Αναστάσιου Μπαλατσούκα στην Αρτα, είναι τα μοναδικά στον νομό Αρτας. Στο Λεύκωμα αυτό περιέχονται και τα βιογραφικά των αεροπόρων. Είναι μία ισχυρή και επίσημη αναγνώριση των προσπαθειών μας. Τους ευχαριστούμε πολύ. Ήταν δίκαιον και πρέπον νομίζουμε-έστω και αν άργησε πενήντα και πλέον χρόνια- η απότιση τιμής και δόξας στους Ήρωες αυτούς.Αισθανόμαστε δικαιωμένοι από το αποτέλεσμα . 
Πλέον  23η Φεβρουαρίου καθιερώθηκε πλέον ως ημέρα θυσίας των δύο αεροπόρων με τελετή μνήμης την προηγούμενη Κυριακή της 23ης Φεβρουαρίου εκάστου. 
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΥΟ  ΠΙΛΟΤΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ
Βαρύς ο φόρος της Πολεμικής αεροπορίας από ατυχήματα πτώσης αεροσκαφών και ελικοπτέρων. Εκατοντάδες πιλότοι γεμίζουν το λεύκωμα πεσόντων της Πολεμικής Αεροπορίας « υπέρ πατρίδος» φυλάσσοντας τις εναέριες Θερμοπύλες. Από όλους σχεδόν ξεχασμένοι όμως. Δεν ζητούν τίποτε άλλο παρά μόνο την ενθύμηση και την τιμή της θυσίας τους .
Έτσι ηθικό καθήκον ως έναν ελάχιστο φόρο τιμής με ώθησε και εμένα να αφιερώσω αυτές τις λίγες γραμμές σε δύο αεροπόρους μας που έμελλε να χάσουν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος στις βουνοκορφές της Πίνδου κοντά στο χωριό μου στις Πηγές Άρτας.
ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ…………



Πριν 58 ακριβώς χρόνια στις 23 Φεβρουαρίου του 1968 ημέρα Παρασκευή τρία αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας τύπου F-84F με έδρα το Αεροδρόμιο της Λάρισας εκτελούσαν διατεταγμένη αποστολή εικονικής προσβολής του αεροδρομίου της Πρέβεζας ( μαρτυρία υποπτέραρχου ε.α Σπύρου Κίκερη) . Γυρίζοντας στην βάση τους, προσέκρουσαν στην κορυφή του όρους Κοκκινόλακου (ύψος 1.750 μέτρα), δύο μίλια βορειοδυτικά του χωριού Πηγές, Αποτέλεσμα ήταν η συντριβή τους και ο θάνατος των δύο χειριστών πριν προλάβουν να χρησιμοποιήσουν τα εκτινασσόμενα καθίσματα . Το ένα προσέκρουσε στην χιονισμένη πλαγιά κάτω από το ΄΄Αγκάθι΄΄ του Κοκκινόλακου. Το δεύτερο προσέκρουσε και ανεφλέγη λίγα μέτρα πριν την κορυφή με απόσταση μεταξύ των 800 μέτρα περίπου . Χειριστές των δύο αεροσκαφών ήταν ο Σμηναγός Βενετσάνος Άγγελος ετών 32 από την Καλαμάτα και ο Σμηναγός Κουθουρίδης Γεώργιος ετών 29 από τον Καμπάνη Κιλκίς. Το τρίτο Α/Φ του σχηματισμού με πιλότο τον Υποσμηναγό Δημήτριο Αρσένη που ως εκπαιδευόμενος ειχε τεθεί πάνω από τα δύο αεροσκάφη, πέρασε την κορυφή και έφτασε στην μονάδα του στη Λάρισα χωρίς να γνωρίζει το ακριβές σημείο που χάθηκαν τα άλλα δύο. Μόλις 15 μέτρα ποιο ψηλά ήθελαν να περάσουν την βουνοκορφή. Παιχνίδι και αυτό της μοίρας τους.
Αίτιο ήταν η πυκνή νέφωση που επικρατούσε στην περιοχή ένεκα της οποίας ο σχηματισμός δεν αντελήφθη εγκαίρως την χιονισμένη οροσειρά. Επί τρεις-τέσσερις ημέρες αεροπλάνα και ελικόπτερα πετούσαν σε όλη την περιοχή καλυμμένη με πολύ χιόνι μέχρι να εντοπίσουν το σημείο πτώσης των αεροσκαφών. Μετά από πολλές προσπάθειες κατόρθωσαν τελικά, να εντοπίσουν το σημείο  πρόσκρουσης. Από τη κατόπτευση της περιοχής με ελικόπτερο διαπίστωσαν ότι η προσέγγιση με εναέρια μέσα ήταν αδύνατη. Έτσι κάτοικοι του χωριού μας με την δύναμη της Εθνοφυλακής, χωρίς εξοπλισμό και εφόδια σχημάτισαν μία ομάδα έρευνας 25 ατόμων. Επικεφαλής της ομάδας αυτής ήταν ο πατέρας μου. Μέσα σε αντίξοες συνθήκες μετά από πεζοπορία ωρών, στο παγωμένο χιόνι, δεμένοι ο ένας με τον άλλον με σχοινιά, έφτασαν στο απότομο σημείο όπου βρήκαν τα συντρίμμια,περισυνέλλεξαν την σορό του ενός πιλότου του ΄Αγγελου Βενετσάνου (ότι απέμεινε από αυτόν) και την κατέβασαν μέσα σε κουβέρτες στις Πηγές από όπου και την παρέλαβε ελικόπτερο της Πολεμικής Αεροπορίας. Πολλά κομμάτια του αεροσκάφους που περισυλλέγησαν φορτωμένα σε μουλάρια αποτέλεσαν για καιρό αντικείμενο περιέργειας για όλους .
Θυμάμαι –παιδί τότε- πολύ έντονα το γεγονός αυτό και χαρακτηριστικά την μεταφορά του Σμηναγού ΄Αγγελου Βενετσάνου 32 ετών με καταγωγή από την Καλαμάτα στο «Αητολίθι» τοποθεσία των Πηγών που ήταν το ελικόπτερο, αλλά και τον θρήνο των συγχωριανών μου για το χαμό τους..... Επάνω του βρήκαν και την ταυτότητά του. Μία κοπέλα του χωριού έβγαλε από την προίκα της καθαρά κλινοσκεπάσματα και τον τύλιξαν. Από τη σορό του έτερου πιλότου του Γ. Κουθουρίδη δεν βρέθηκε τίποτε αφού το αεροσκάφος ανεφλέγη κατά την πρόσκρουση. Και τα συντρίμια εκφενδονίστηκαν.
Δύο Πιλότοι ήρωες .
Δύο περήφανοι αετοί που άφησαν την τελευταία τους πνοή σε μια βουνοκορφή της Πίνδου ποτίζοντάς την με το αίμα τους. Μαζί με τους υπόλοιπους πεσόντες θα μας θυμίζουν πάντα την αφοσίωση και την αυταπάρνηση στο καθήκον για την προστασία της πατρίδας μας από κάθε επιβουλή .
Τίποτε δεν θυμίζει σήμερα στους στρατοκόπους το τραγικό συμβάν στο σημείο εκείνο, παρά μόνο μικρά κομμάτια από τα συντρίμμια που βρίσκονται ακόμα και σήμερα διάσπαρτα, καθώς και ένα αχνό το αποτύπωμα της σφοδρής πρόσκρουσης στο έδαφος. Μόλις πέρυσι το καλοκαίρι στο βάθος της χαράδρας 350μ. κάτω από το ΄΄Αγκάθι΄΄ με τον εντοπίσαμε -μετά από πληροφορίες κτηνοτρόφων μας- των ριναίο τροχό του αεροσκάφους του Α. Βενετσάνου σχεδόν άθικτο. Ελπίζουμε με την βοήθεια της ΕΜΑΚ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ να τον ανασύρουμε.
Να επισημάνουμε εδώ ότι μετά το αναλυτικό ρεπορτάζ από την δημοσιογράφο του STAR και ανταποκρίτρια του Α.Π.Ε Μαίρης Τζώρα τον Νοέμβριο του 2022, επικοινώνησαν μαζί μας - για πρώτη φορά- συγγενείς των δύο αεροπόρων. Ο ένας εξ αυτών είναι πρώτος εξάδελφος του Άγγελου Βενετσάνου και ο οποίος αγνοούσε τις συνθήκες και το σημείο που έπεσαν, ενώ συγκινημένος εξεδήλωσε την επιθυμία να επισκεφθεί το σημείο του συμβάντος. Το ίδιο συνέβη και για τον εκ Καμπάνη Κιλκίς Γιώργο Κουθουρίδη.
Αποτελεί Καθήκον όλων μας να τους έχουμε ως παράδειγμα, να θυμόμαστε τη θυσία τους και να τους τιμούμε πάντα . Εξ΄άλλου η Αδελφότητα Πηγιωτών ΄Αρτας από το 2017 είχει απευθύνει σχετικές επιστολές στο ΓΕΑ, στο Υπουργείο Άμυνας, και σε φορείς ώστε αυτό να γίνει πράξη έστω και μετά από τόσα χρόνια. Είναι υποχρέωση όλων μας, αλλά και θέλησή μας-για εξόφληση χρέους τιμής στους υπέρ Πατρίδος πεσόντες. Είναι δίκαιον και πρέπον νομίζουμε η απότιση τιμής και δόξας στους Ήρωες αυτούς που έχυσαν το αίμα τους εν ώρα καθήκοντος προασπίζοντας τις εναέριες ΄΄Θερμοπύλες΄΄ μα όχι άδικα….
Δεν κατέστη εφικτό να γίνει κάτι τόσα χρόνια στη μνήμη τους, αφού ουδείς ανταποκρίθηκε .
Για το λόγο αυτό η Αδελφότητα Πηγιωτών ΄Αρτας ως Πολιτιστικός φορέας και ανταποκρινόμενη στις παροτρύνσεις πάρα πολλών συγχωριανών και φίλων μας, έλαβε την πρωτοβουλία να στηθεί μνημείο θύμησης της θυσίας των άτυχων πιλότων
Ζητήσαμε από την Τοπική Κοινότητα Πηγών διά του Προέδρου της Κω/νου Καρακώστα την παραχώρηση κατάλληλου χώρου στο κέντρο του χωριού η οποία ανταποκρινόμενη άμεσα με ομόφωνη απόφασή της παραχώρησε τον χώρο για την κατασκευή του Ηρώου των πεσόντων Αεροπόρων. Έτσι ξεκινήσαμε την προσπάθειά μας. Τον Σεπτέμβριο του 2024 κατασκευάστηκε το βάθρο με την στήλη του. Πριν λίγες μέρες το Ηρώο ολοκληρώθηκε με την μαρμάρινη επένδυσή του, με την προσθήκη επιγραμμάτων-εμβλημάτων και αναφορά στο συμβάν όπως έχει καταγραφεί στα επίσημα αρχεία της Πολεμικής Αεροπορίας. Μαζί και το επίγραμμα του Υποπτέραρχου (Ι) ε.α Σπύρου Κίκερη. Όλα αυτά έγιναν με προσωπικές μόνο συνεισφορές λίγων συγχωριανών και φίλων μας που συντάχθηκαν μαζί μας για το σκοπό αυτό. Πρόθεσή μας είναι η ανάπλαση του χώρου γύρω από το μνημείο. Έχουμε την ελπίδα ότι σε αυτό θα βοηθήσουν όλοι.  

Σταθήκαμε αντάξιοι της θυσίας τους με την εκπλήρωση του΄΄Χρέους ΄΄ μας........
                                    

                                       23-2-2026
                     ΧΡΗΣΤΟΣ Β.ΚΑΠΕΡΩΝΗΣ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΠΗΓΙΩΤΩΝ ΑΡΤΑΣ


Χαρακτηριστικό είναι ενα ακόμη επίγραμμα του Σπύρος Κίκερη Βετεράνου Υποπτέραρχου(Ι)ε.α που έζησε το ατύχημα υπηρετώντας στην ίδια μοίρα, όπως το περιγράφει στην ιστοσελίδα του εξ αφορμής παλαιότερη ανάρτησής μας.
ΣΜΗΝΑΓΟΙ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ – ΚΟΥΘΟΥΡΙΔΗΣ ΤΟΥΤΗ Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ!
Επετειακό 23/2/1968
"Τούτη η Κατάθεση ζωών
και η ανάληψη ψυχών,
δεν έχει Τελειωμό
γι'αυτό κι' Περηφάνια μας
Φτάνει στον Ουρανό!"
Σπύρος Κίκερης

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΜΕ ΤΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ
ΣΜΗΝΑΓΟΙ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ - ΚΟΥΘΟΥΡΙΔΗΣ
ΣΠΥΡΟΥ ΚΙΚΕΡΗ ΤΟΥΤΗ Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ! Επετειακό 23/2/1968! "Τούτη η Κατάθεση ζωών και η ανάληψη ψυχών, δεν έχει Τελειωμό γι...
Η ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Το αεροπορικό δυστύχημα που συγκλόνισε τις Πηγές Άρτας το 1968
Οι δύο Έλληνες σμηναγοί που σκοτώθηκαν στις βουνοκορφές της Πίνδου. Μαρτυρίες από το αεροπορικό δυστύχημα του 1968
ΜΑΙΡΗ ΤΖΩΡΑ ΡΕΠΟΡΤΑΖ Α.Π.Ε ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΑΡΤΑΣ
Σ.ΚΙΚΕΡΗΣ
ARTADAY
mEeZnSoNYJ_yEbhS40aYpnbFTAp3S_E3qTTblXEkkCNWV27aaejZwZRfU1zRGxbSP_KS2G29ERPwuSvUVaFZVNn4y5zcQ4yJC2LP6B1WmOBV5ee8CKnSXqThlo9d01ufwmpXiHZyxR_mX9LFlGrfVr8-ddl8nCQpVN2KPfTkGVdfQF83Vd30Q
 
 Ο  σύνδεσμος της Ιστοσελίδας και του Λευκώματος Πεσόντωνης ΠΑΣΟΙΠΑ  ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ -ΜΝΗΜΕΙΑ
Ανδρών επιφανών πάσα γη τάφος……..