Ζήτησε η γίδα, δεν υπήρχε τραγί...

Κύριε Διευθυντά

Από τα ορεινά και περήφανα Τζουμέρκα σας στέλνω χαιρετισμούς. Παράλληλα όμως στέλνω και μια επιστολή που γράφτηκε πριν από σαράντα και βάλε χρόνια.

Για διάβασέ την, να βρεις και συ ομοιότητες  με τη σημερινή παρούσα κατάσταση

Όσο και να θέλουμε να το ρίξουμε στην πλάκα, οφείλουμε να αποδεχτούμε την αλήθεια και τη διαχρονικότητα της επιστολής.

Ζητάμε εμείς, αλλά το τραγί έχει άλλες δουλειές. Τηρείται η ιεραρχία.

Πόσους και πόσες να προλάβει να «πριτσιαλίσει»… Να δείξουμε κατανόηση. Με τη σειρά τους πάνε όλα…

Μετά Τιμής

Από τα ορεινά και απριτσιάλιστα Τζουμέρκα

Χρήστος Α. Τούμπουρος

Έφυγα για την Αμερική με Μια Βαλίτσα – Η Μάνα μου Έτρεμε

 Η Ιστορία του πάτερ Νικόλαου.

Από το Τρίκορφο Ναυπακτίας στην Αμερική. Ο πάτερ Νικόλαος έφυγε από την Ελλάδα το 1970 και ακολούθησε μια πορεία δεκαετιών δίπλα στην ελληνική ομογένεια. Μας μιλά για τη δύσκολη στιγμή που αποχαιρέτησε τη μητέρα του, τα πρώτα χρόνια στην Αμερική, τη ζωή και τη διακονία του, την προσπάθεια να διατηρηθούν η ελληνική γλώσσα, η πίστη και οι παραδόσεις στις νεότερες γενιές, αλλά και για τον δεσμό που ποτέ δεν έπαψε να έχει με το χωριό και την πατρίδα του. Μια αληθινή ιστορία ξενιτιάς και ελληνισμού μέσα από το Greek Village Life.

Παραγωγή: Greek Village Life

Αρχές Οκτωβρίου η ενίσχυση για τις ζωοτροφές και το κατεστραμμένο γάλα

Στις αρχές του Οκτωβρίου θα καταβληθεί η πρόσθετη οικονομική ενίσχυση των κτηνοτρόφων για την κάλυψη του αυξημένου κόστους ζωοτροφών και το κατεστραμμένο γάλα, με τη σχετική ΚΥΑ να αναμένεται να δημοσιευθεί εντός του Σεπτεμβρίου.

Αυτά ανέφερε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Θανάσης Καββαδάς, στα πλαίσια απάντησης του σε σχετική ερώτηση της Βουλευτού Κοζάνης, Καλλιόπη Βέττα για τη στήριξη των κτηνοτρόφων της Δυτικής Μακεδονίας.

Ο κ. Καββαδάς αναφέρθηκε ακόμη στα μέτρα που αφορούν συνολικά τον πρωτογενή τομέα, μεταξύ των οποίων το αφορολόγητο έως τις 20.000 ευρώ, το φθηνότερο αγροτικό ρεύμα, η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο, ο ευνοϊκότερος ΦΠΑ σε λιπάσματα και ζωοτροφές και το νέο σύστημα ευρωπαϊκών ενισχύσεων.

Αναλυτικά σε σχετική ανακοίνωση αναφέρεται:

Τον Οκτώβριο η ενίσχυση για ζωοτροφές και κατεστραμμένο γάλα

Θανάσης Καββαδάς στη Βουλή: «Δεν θα αφήσουμε τους ανθρώπους της κτηνοτροφίας να σηκώσουν μόνοι τους το βάρος μιας κρίσης που δεν προκάλεσαν»

Στις αρχές Οκτωβρίου αναμένεται η πρόσθετη οικονομική ενίσχυση των κτηνοτρόφων για την κάλυψη του αυξημένου κόστους ζωοτροφών, μετά την έκδοση της σχετικής ΚΥΑ έως τέλος Σεπτεμβρίου, όπως ανέφερε χθες στη Βουλή ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θανάσης Καββαδάς, απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση της ανεξάρτητης βουλευτού Κοζάνης Καλλιόπης Βέττα για τη στήριξη των κτηνοτρόφων της Δυτικής Μακεδονίας.

Ο Υφυπουργός παρουσίασε αναλυτικά τις παρεμβάσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί για τη στήριξη του κτηνοτροφικού κόσμου της περιοχής, τόσο για την απώλεια ζωικού κεφαλαίου και εισοδήματος όσο και για την επιβάρυνση από το κόστος των ζωοτροφών.

Ειδικότερα, για την υποχρεωτική θανάτωση ζώων, οι κτηνοτρόφοι της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας αποζημιώθηκαν το 2025 με 237.077 ευρώ για 1.071 ζώα, ενώ για το 2026 έχουν δοθεί 164.545,706 ευρώ και αναμένεται νέα πληρωμή έως το τέλος του έτους.

Παράλληλα, για την απώλεια εισοδήματος, από τα 28,496 εκατ. ευρώ που καταβλήθηκαν πανελλαδικά τον Δεκέμβριο του 2025, στη Δυτική Μακεδονία χορηγήθηκαν 79.940 ευρώ. Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, στο πλαίσιο της νέας έκτακτης στήριξης ύψους 16,8 εκατ. ευρώ για τους κτηνοτρόφους όλης της χώρας, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας έλαβε επιπλέον 41.107,50 ευρώ για πέντε εκμεταλλεύσεις, ενώ θα ακολουθήσει στήριξη και για το δεύτερο εξάμηνο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ζωοτροφές. Για την ενίσχυση αγοράς ζωοτροφών του 2025 καταβλήθηκαν στους κτηνοτρόφους της Δυτικής Μακεδονίας 1.162.782 ευρώ, ενώ δρομολογείται η νέα πρόσθετη οικονομική ενίσχυση για την κάλυψη του αυξημένου κόστους.

Ταυτόχρονα, το Υπουργείο προχωρά στην ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας. Όπως ανέφερε ο κ. Καββαδάς, ήδη από τα μέσα Ιουνίου έχει ζητήσει από όλους τους Περιφερειάρχες να υποδείξουν σημεία για την κατασκευή και λειτουργία απολυμαντικών μέσων, κυρίως αψίδων, ενώ έχουν εξασφαλιστεί πάνω από 12 εκατ. ευρώ για την κάλυψη των σχετικών δαπανών.

Ο Υφυπουργός αναφέρθηκε ακόμη στα μέτρα που αφορούν συνολικά τον πρωτογενή τομέα, μεταξύ των οποίων το αφορολόγητο έως τις 20.000 ευρώ, το φθηνότερο αγροτικό ρεύμα, η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο, ο ευνοϊκότερος ΦΠΑ σε λιπάσματα και ζωοτροφές και το νέο σύστημα ευρωπαϊκών ενισχύσεων.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι στόχος είναι η ανασύσταση των κοπαδιών που χάθηκαν από τις επιζωοτίες, με την κυβέρνηση να διεκδικεί και πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η ανασύσταση, όπως σημείωσε, θα πρέπει να συνδεθεί με ένα σύγχρονο μοντέλο λειτουργίας των κτηνοτροφικών μονάδων, με προδιαγραφές, αδειοδότηση και αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας.

Ο κ. Καββαδάς τόνισε: «Η στήριξη των κτηνοτρόφων είναι δεδομένη και δεν περιορίζεται μόνο στην αποζημίωση για τα ζώα που θανατώνονται. Παρακολουθούμε την πραγματική εικόνα του κλάδου και, όπου τεκμηριώνεται πρόσθετη απώλεια εισοδήματος ή επιβάρυνση του λειτουργικού κόστους, εξετάζουμε κάθε διαθέσιμο εθνικό και ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο. Στόχος μας είναι οι κτηνοτρόφοι να παραμείνουν όρθιοι μέχρι την πλήρη επαναφορά της παραγωγικής δραστηριότητας. Δεν θα αφήσουμε τους ανθρώπους της κτηνοτροφίας να σηκώσουν μόνοι τους το βάρος μιας κρίσης που δεν προκάλεσαν».

https://www.agro24.gr/

Η μάχη του Mακρυνόρους. Μια ξεχασμένη σελίδα της Εθνικής Αντίστασης

 Σε μια μάχη που κράτησε περισσότερο από μία εβδομάδα στη διάβαση του Μακρυνόρους γερμανικές και ιταλικές δυνάμεις που προσπαθούσαν να φθάσουν στην Άρτα από την Αμφιλοχία στην ουσία ακινητοποιήθηκαν από μια δύναμη 450 ανθρώπων υπό τον Στυλιανό Χούτα και υπέστησαν απώλειες σχεδόν χιλίων ανδρών.

Στις 22 Ιουλίου 1943 ολοκληρώθηκε η Μάχη του Μακρυνόρους. Ηταν μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις της περιόδου της Εθνικής Αντίστασης, η οποία όμως εξακολουθεί να παραμένει σχεδόν άγνωστη.

Ο λόγος: η επιχείρηση δεν υπέκρυπτε καμία πολιτικοκομματική σκοπιμότητα και δεν υπήρξε κομματικός μηχανισμός που να αποβλέπει στην οικειοποίησή της. Παρά ταύτα, η σημασία της ήταν τεράστια.

Και αυτό οφειλόταν σε τέσσερις λόγους: στη μακρά διάρκειά της, στον χρόνο διεξαγωγής της, στις άνισες δυνάμεις που συγκρούστηκαν και στο επιτυχές αποτέλεσμα.

Η Μάχη του Μακρυνόρους ήταν μία από τις βασικές παραμέτρους επιτυχίας της επιχείρησης «Ανιμαλς». Ετσι ονομαζόταν ο δεύτερος κύκλος συμμαχικών επιχειρήσεων που ετέθησαν σε εφαρμογή από τον Ιούνιο του 1943 στον ελλαδικό χώρο και εκτελέστηκαν από τις ελληνικές ομάδες ανταρτών. Είχε προηγηθεί η επιχείρηση «Χάρλινγκ», για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου τον Νοέμβριο του ’41, και ακολούθησε η «Κιβωτός του Νώε», με στόχο την παρενόχληση της γερμανικής οπισθοχώρησης, τον Σεπτέμβριο του ’44.

Ηταν στην πραγματικότητα ένα σχέδιο αντιπερισπασμού των δυνάμεων του Αξονα ώστε να παραπλανηθούν οι Γερμανοί και να πιστέψουν ότι οι Σύμμαχοι σκόπευαν να αποβιβαστούν στην Ελλάδα έπειτα από τη νίκη στο μέτωπο της Βορείου Αφρικής. Σχέδιο απόβασης υπήρχε, δεν επρόκειτο όμως να πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα αλλά στη Σικελία, όπως και εν τέλει συνέβη στις 10 Ιουλίου 1943.

Ο αρχηγός των ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ Βάλτου, γιατρός Στυλιανός Χούτας. Επάνω, το συγχαρητήριο έγγραφο του στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα και το έγγραφο του αρχηγού της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα, ταξιάρχου Έντι

Η επιχείρηση «Ανιμαλς»

Η Μάχη του Μακρυνόρους αποδείχθηκε καθοριστική για την επιτυχία της επιχείρησης «Ανιμαλς». Τους λόγους εξήγησε ο Κρις Γουντχάουζ μιλώντας σε εκδήλωση της ΕΜΠΡΟΣ στην Αθήνα, στις 31 Οκτωβρίου 1984, με αφορμή την 40ή επέτειο της απελευθέρωσης: «(…)

Η επιχείρηση “Ζώα” ήλθε σε πέρας. Υπήρξε απολύτως επιτυχής – πιο επιτυχής από τον Γοργοπόταμο, γιατί η χρονική εφαρμογή της ήταν πιο ακριβής. Εκ των υστέρων ξέρουμε ότι ήταν επιτυχής γιατί οι επιχειρησιακές οδηγίες του Χίτλερ που διασώθηκαν δείχνουν αποφασιστικά ότι ήταν πεπεισμένος πως η Ελλάδα ήταν ο συμμαχικός στόχος. Διέταξε να μεταφερθούν έξι μεραρχίες από το ρωσικό μέτωπο στα Βαλκάνια και έστειλε τον στρατηγό Ρόμελ να αναλάβει την ανώτατη διοίκηση στη Θεσσαλονίκη».

Στην ίδια ομιλία του ο εκ των επικεφαλής της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής στην Ελλάδα είχε επισημάνει: «Σε μια μάχη (…) που κράτησε περισσότερο από μία εβδομάδα στη διάβαση του Μακρυνόρους γερμανικές και ιταλικές δυνάμεις που προσπαθούσαν να φθάσουν στην Αρτα από την Αμφιλοχία στην ουσία ακινητοποιήθηκαν από μια δύναμη 450 ανθρώπων υπό τον Στυλιανό Χούτα και υπέστησαν απώλειες σχεδόν χιλίων ανδρών. Στην περιοχή του ΕΔΕΣ πέντε συνολικά μεγάλες οδικές γέφυρες καταστράφηκαν και δύο εχθρικές μεραρχίες, μία γερμανική και μία ιταλική, από περίπου 7.000 άνδρες».

Από τη νύχτα της 7ης Ιουλίου 1943 τα αντάρτικα τμήματα υπό τον αρχηγό των ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ Βάλτου, γιατρό Στυλιανό Χούτα, έφθασαν στην περιοχή και αναπτύχθηκαν στα υψώματα του Μακρυνόρους. Αρχισαν να καταστρέφουν τηλεφωνικές και τηλεγραφικές γραμμές, ενώ τη νύχτα της 9ης Ιουλίου συνεργείο καταστροφών με επικεφαλής τον ταγματάρχη της βρετανικής αποστολής Θέμη (Μαρίνο) ανατίναξε όλες τις γέφυρες από το Μακρυνόρος ως την Αρτα.

Η επίλεκτη μεραρχία

Αργά το βράδυ της 13ης Ιουλίου το στρατηγείο Βάλτου ενημερώθηκε ότι από τις 10 τη νύχτα μηχανοκίνητες ιταλικές φάλαγγες είχαν φθάσει στην Αμφιλοχία προερχόμενες από το Αγρίνιο. Επρόκειτο για την επίλεκτη ιταλική μεραρχία Brenero, η οποία δύο χρόνια νωρίτερα είχε εισέλθει στην Αθήνα, μετά την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου.

Προορισμός της ήταν πλέον η ενίσχυση του ιταλικού μετώπου, όπου από τις 10 Ιουλίου είχε πραγματοποιηθεί η συμμαχική απόβαση. Οι λοιπές αντάρτικες ομάδες ουδόλως ενόχλησαν την πορεία της Brenero από την Αττική προς τη Δυτική Ελλάδα, ενώ, όπως έγινε εκ των υστέρων γνωστό, η Brenero επρόκειτο κατά μήκος της πορείας της να παραλάβει και τη γερμανική μεραρχία Edelweiss.

Τα ξημερώματα της 14ης Ιουλίου 1943 περίπου στις 7.00 το πρωί η κεφαλή της φάλαγγας, αποτελούμενη από ομάδα μοτοσικλετιστών, είχε φθάσει λίγες εκατοντάδες μέτρα προτού αρχίσουν οι στενές στροφές του Μακρυνόρους. Το τέλος της φάλαγγας βρισκόταν οκτώ χιλιόμετρα πιο πίσω.

Στη θέση εκείνη είχε τοποθετηθεί η πρώτη νάρκη. «Οι μοτοσικλετιστές ανηφόριζαν προς την είσοδο της στενωπού. Λίγο ακόμη και θα πατούσαν την πρώτη νάρκη μας που είχε παραχωθεί εκεί» θυμάται στο βιβλίο του «Η Μάχη του Μακρυνόρους» ο Στυλιανός Χούτας – μετέπειτα βουλευτής και υπουργός της Ενώσεως Κέντρου – και προσθέτει: «Για να μη “χαραμισθεί” η νάρκη για τόσο λίγους Ιταλούς διέταξα να χτυπηθούν αμέσως. Με λίγες ριπές οπλοπολυβόλου οι μοτοσικλετιστές αυτοί θερίστηκαν. Αυτό αποτέλεσε το έναυσμα της μάχης».

Το ανακοινωθέν του Ζέρβα

Τις επόμενες τέσσερις ημέρες η μάχη συνεχιζόταν με μικρές διακοπές. Στις 18 Ιουλίου ο Ναπολέων Ζέρβας εξέδωσε ανακοινωθέν βάσει πληροφοριών που συγκέντρωνε στο αρχηγείο του, στο Βουργαρέλι Τζουμέρκων:

Ανακοινωθέν.

Την 14ην Ιουλίου εχθρική μηχανοκίνητος φάλαγξ εξ 680 αυτοκινήτων μεταφέρουσα δύναμιν μιας μεραρχίας και προστατευομένη υπό 4 τανκς και ισχυράς πλαγιοφυλακής πεζών επιχείρησε να διέλθη εξ Αμφιλοχίας προς Αρταν, διά της οδού Μακρυνόρους, κατερχομένης παρ’ ημετέρων τμημάτων εις μεγάλην έκταση. Η πρώτη επίθεσις του εχθρού συνετρίβη, ανατιναχθέντος ενός τανκ και καταστρεφομένων 4 φορτηγών πλήρων στρατού και πυρομαχικών. Αι πλαγιοφυλακαί, υποστάσαι σοβαράς απωλείας, ήρχισαν συμπτυσσόμεναι και η όλη εχθρική δύναμις καθηλώθη παρά την θέσιν Ανοιξιάτικο, προ των γραμμών αντιστάσεώς μας. Αι επιθέσεις μας κατ’ αυτής εξηκολούθησαν έκτοτε μέχρι της 16ης Ιουλίου, οπότε ο εχθρός επετέθη διά νέων ισχυρών πλαγιοφυλακών και τανκς, κατόπιν σφοδράς βολής πυροβολικού. Ολαι αι απόπειραι του εχθρού να καταλάβει τα ανατολικά της οδού υψώματα απέτυχον με σοβαράς δι’ αυτόν απωλείας. Τέσσαρα αυτοκίνητα κατεστράφησαν, έτερον ανετινάχθη. Ο εχθρός έμεινε καθηλωμένος εις την θέσιν αυτήν επί δύο ημέρας, υφιστάμενος μεγάλας φθοράς εις άνδρας και υλικόν.

Την 16ην Ιουλίου, προστατευόμενος υπό αεροπλάνων και πυροβολικού και συλλαβών ομήρους εκ των πέριξ χωρίων, ους ετοποθέτησε προ των δυσχερώς κινουμένων φαλάγγων του, ήρχισε να προωθήται προς Αρταν, βαλλόμενος εκ των πλαγίων υπό των ανταρτών μας. Αι επιθέσεις μας εξηκολούθησαν μέχρι των προθύρων της Αρτης, εντός της οποίας κατώρθωσεν εν τέλει να εισέλθει μετά τριήμερον μάχην, καθ’ ην υπέστη ο εχθρός τεραστίας ζημίας. Δύο τανκς κατεστράφησαν πεσόντα εις παγίδας μας, 9 μεγάλα αυτοκίνητα πλήρη στρατευμάτων και πολεμικού υλικού, και έσχεν υπέρ τους 100 νεκρούς και τραυματίας εκ των δυνάμεων των πλαγιοφυλακών του εχθρού. Εν πυροβόλον των 47/32, πολλαί οβίδες, οπλοπολυβόλα, άφθονος ιματισμός περιήλθον εις χείρας μας. Η περισυλλογή των λαφύρων συνεχίζεται. Ημέτεραι απώλειαι, είς νεκρός και πέντε τραυματίαι. Απαντες οι Ελληνες όμηροι απηλευθερώθησαν.»

Η γενική επίθεση

Την επομένη ξεκινά η νέα φάση της μάχης, με γενική επίθεση των ιταλικών δυνάμεων προς τις θέσεις των ελλήνων ανταρτών. Ολες οι επιθέσεις αποκρούονται και οι ιταλογερμανικές δυνάμεις καθηλώνονται στα στενά.

Το απόγευμα της 21ης Ιουλίου στα χέρια του Στυλιανού Χούτα φθάνει σήμα υπογεγραμμένο από τον ταγματάρχη Σκουίμπ της βρετανικής αποστολής, το οποίο αναφέρει μεταξύ των άλλων: «Επειδή ο αντικειμενικός σκοπός των επιχειρήσεων επετεύχθη από τη στιγμή της εισβολής εις Σικελίαν, παρακαλώ να παύσετε τας επιχειρήσεις και να αποχωρήσετε διά τας βάσεις σας. Η παρούσα ελήφθη από το Γενικόν Στρατηγείον της Μέσης Ανατολής διά μέσου του κ. Θέμη».

Στη συνέχεια κοινοποιείται η διαταγή του αρχιστρατήγου των Συμμαχικών Δυνάμεων Μέσης Ανατολής, στρατηγού Γουίλσον, με την οποία ορίζεται το πέρας των επιχειρήσεων, ενώ ο ταξίαρχος Εντι Μάγερς γράφει στον Στυλιανό Χούτα στις 22 Ιουλίου 1943:

«1. Μετά μεγάλης χαράς και θαυμασμού παρηκολούθησα τας επιχειρήσεις αίτινες τόσον ηρωικώς διεξήχθησαν παρά των ημετέρων ενόπλων τμημάτων κατά το διάστημα της περιόδου των “Ζώων” και μέχρι σήμερον.

2. Δεχθήτε, σας παρακαλώ, την πλήρη ικανοποίησίν μου, καθώς και την έκφρασιν των συγχαρητηρίων μου, τόσον προς υμάς όσο και προς τους Αξιωματικούς και Στρατιώτας σας.»

Οταν έληξε η μάχη στις 22 Ιουλίου 1943, η απόβαση στη Σικελία είχε ολοκληρωθεί επιτυχώς και είχε καταφέρει το πρώτο μεγάλο ρήγμα των δυνάμεων του Αξονα στην Ευρώπη.

Το φασιστικό καθεστώς στην Ιταλία έχει ανατραπεί και λίγες ημέρες αργότερα, στις 25 Ιουλίου, ο Μουσολίνι συνελήφθη.

Κωβαίος Αγγελος

www.tovima.gr

Το μπαχτίκ(ι) . Το Λαογραφικό Σημείωμα της εβδομάδας

Γράφει ο Χρήστος Α. Τούμπουρος

Ήμουν μικρός, πολύ μικρός και άνογος και λειτουργούσα ως ωτακουστής όταν η γιαγιά μου κλειδωμένη στο δωμάτιό της παντρολογούσε όλο το Τζουμέρκο. Ήταν ένας έντονος διάλογος της γιαγιάς με τον πατέρα της νύφης. «Πήρε καλό μπαχτίκ’ θεια Χρίσταινα. Άσε και τίποτε. Αρούπωτος είναι. Έχω κι άλλ’ κοπέλα να παντρέψω». Και η γιαγιά ανένδοτη. «Μπα, σκέτο λαζνίδ’ είναι. Δε γίνεται χωριό μ’ αυτά. Βάλε, βάλε κι άλλα». Πήγα κατευθείαν στον παππού και τον ρώτησα. Αυτός ατάραχος μού απάντησε. «Άμα παντρευτείς να ζητήσεις ένα και δύο και πολλά μπαχτίκια. Μη σε πιάσουν Κώτσιο». Εγώ έναν Κώτσιο ήξερα, έναν και τον ταύτισα. «Γιατί παππού ο Κώτσιος δεν πήρε μπαχτίκ’, όταν παντρεύτ’κε;» Κούνησε το κεφάλι του, χαμογέλασε και μου είπε: «Όταν μεγαλώσεις, θα μάθεις». 
Μεγάλωσα λοιπόν διάβασα και έμαθα πως «μπαχτίκι είναι το έδαφος, χωράφι καρπερό και αφράτο που σκάβεται εύκολα με το υνί ή με το τσαπί. Μάλλον από τη λέξη έμβαση> έμπαση >έμπα> εμπαχτίκι> μπαχτίκι ή αλλιώς εμπατίκι > μπατίκι > μπαχτίκι». Στις συνεκοισιακές διαπραγματεύσεις κυριαρχούσαν οι λεξεις βυζί (προίκα), μπαχτίκ(ι), μπερκέτ’, ζάβατο, λαζνίδια, ακαλαφάτιστη νύφ’ και πρώτο τζάκι του χωριού. Αυτές οι λέξεις πολυχρησιμοποιούνταν. Ειδικά όμως για τη φράση «το πρώτο τζάκι του χωριού» πρέπει να πούμε πως καταργήθηκε μόλις εμφανίστηκαν οι ηλεκτρικές κουζίνες. Ήταν στη φάση του προξενιού. «Τι να σ’ πω Κώστα μ’. Στο πρώτο τζάκι’ του χωριού θα μπει το παιδί σ’. Πρώτη οικογένεια». Και ο Κώστας-πεθερός απάντησε: «Τι να το κάνω το τζάκ’ εγώ. Βγήκαν πια οι ηλεκτρικές κουζίνες τώρα. Θα χαθούν τα τζάκια». 
Βέβαια κατ’ αντανάκλαση η λέξη μπαχτίκ(ι) έγινε πολύσημη. Μπαχτίκ(ι) δεν ήταν μόνο το καλό χωράφι˙ ήταν και κάθε κινητό περιουσιακό στοιχείο που έδινε ο πεθερός στο γαμπρό επιπλέον της προίκας, κατά την ώρα που έμπαινε στο σπίτι (κατά το έμπα), για να παραλάβει τη νύφη και να την οδηγήσει στην εκκλησία. Συνήθως ήταν κανένα μαντίλι με είκοσι κόμπους και κανα δυο λιρίτσες μέσα, κανένας σταυρός ή τίποτε λιανώματα. Είχε σχέση ασφαλώς με την οικονομική επιφάνεια του πεθερού ή την απλοχεριά του. Κάποτε κατά τις συνοικεσιακές διαπραγματεύσεις έφτασε η κουβέντα και στο μπαχτίκ’. Ανένδοτος ο πεθερός. Τι μου ζητάτε τώρα. Να σας δώσω αναντικατάστατο πράγμα; Τι θα γίν’; “Δώσ’ μ’ κυρά μ’ τουν άντρα σ’ κι συ κράτα τουν κόπανου;”» Τα είπε και διέλυσε το γάμο!
Και ακόμα να πούμε πως σπάνια γινόταν δεκτή και συμπεριλαμβάνονταν στην προίκα οποιαδήποτε υπόσχεση για μπαχτίκ(ι). «Κάλλιο πέντι και στου χέρ’ πάρα δέκα κι καρτέρ’», έλεγαν οι πρόγονοί μας. Παρόμοια προσφορά (μπαχτίκ(ι)) έκανε και η πεθερά στη νύφη της μόλις έμπαινε στο σπίτι του γαμπρού, μετά τη στέψη. «Τη μπαχτίκωσε για τα καλά. Τη μπαχτίκωσε την τυχερή». Και αυτά άκουγε κάποιος σε γάμο. Επί διαλύσεως γάμου δεν επιστρέφονταν. Το μπαχτίκι παρέμεινε όφελος στον γαμπρό ή στη νύφη. Γι’ αυτό ακούγονταν και τα λόγια. «Τον μπαχτικώσαμε για τα καλά και τώρα τριγυρνάει σαν ρεμάλ’ και τρώει το μπαχτίκ’. Που να τ’ κάτσ’ στον λαιμό». 
Χαρακτηριστικά είναι όσα λόγια ειπώθηκαν κάποτε για έναν προικοθήρα γαμπρό και μια «αχάριστη» θυγατέρα. «Τους πήρε για προίκα ένα κάρο λεφτά. Πήρε κι ένα σκασμό λίρες για μπαχτίκ’ και τους άφ’σε να πουρεύουνται με κάτ’ λαζνίδια. Και κείν’ η θυγατέρα της από τότε που στραβοπριτσιαλίστ’κε δε γύρ’σε να κ’τάξ’ κατά δω. Ντιπ γκαβώθ’κε με τον κουτεντέ».

Χρήστος Α. Τούμπουρος

Με λαμπρότητα τιμήθηκε ο Πολιούχος της Φιλιππιάδας, Άγιος Βησσαρίων

 

Με λαμπρότητα, κατάνυξη και τη συμμετοχή πλήθους πιστών, η Φιλιππιάδα τίμησε τον Πολιούχο και Προστάτη της, Άγιο Βησσαρίωνα.

Οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν το απόγευμα της Δευτέρας 14 Σεπτεμβρίου 2026 με τον Πανηγυρικό Αρχιερατικό Εσπερινό, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Κορίνθου, κ.κ. Παύλου και συγχοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Νικοπόλεως και Πρεβέζης, κ.κ. Χρυσοστόμου.

Το πρωί της Τρίτης 15 Σεπτεμβρίου 2026 τελέστηκαν ο Πανηγυρικός Όρθρος και η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ενώ ακολούθησε η λιτάνευση της Ιεράς Εικόνας του Αγίου Βησσαρίωνα στους δρόμους της Φιλιππιάδας, με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής Θεσπρωτικού «Απόλλων» και τη συμμετοχή μαθητών, συλλόγων, φορέων και πλήθους πιστών.

Στις εορταστικές εκδηλώσεις παρέστησαν, μεταξύ άλλων, η Βουλεύτρια Ιωαννίνων και πρώην Υφυπουργός, κα Μαρία Κεφάλα, ο Βουλευτής Πρέβεζας, κ. Κώστας Μπάρκας, ο Βουλευτής Άρτας, κ. Γιώργος Στύλιος, ο Αντιπεριφερειάρχης Π.Ε. Πρέβεζας, κ. Στράτος Ιωάννου, ο Αντιπεριφερειάρχης, κ. Τάσος Δράκος, η Αντιπεριφερειάρχης, κα Αναστασία Σίμου, ο Δήμαρχος Ζηρού, κ. Γιώργος Γιολδάσης, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Ζηρού, κ. Ευάγγελος Κωνσταντής, ο πρώην Δήμαρχος Ζηρού και Δημοτικός Σύμβουλος, κ. Δημήτρης Γιολδάσης, ο Γενικός Γραμματέας του Δήμου Πρέβεζας, κ. Ιωάννης Βέργος, η κα Μαρία Χήτα, ο κ. Ανδρέας Σπυρόπουλος, καθώς και ο κ. Γιώργος Νίτσας.

Παρόντες ήταν επίσης οι Αντιδήμαρχοι Ζηρού, κα Αγγελική Παπακώστα, κ. Γιώργος Κόκκαλης, κ. Γιάννης Σφρίντζερης, κ. Βασίλης Ζιώγας και κ. Βασίλης Χρήστου, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι, κ. Δημήτρης Ζάψας και κ. Βασίλης Παπαβασιλείου, καθώς και η Πρόεδρος της Δ.Κ. Φιλιππιάδας, κα Κατερίνα Ευθυμίου – Σκαμνέλου. Παράλληλα, ο Διοικητής του Α.Τ. Φιλιππιάδας, κ Γιώργος Ζώης, ο Διοικητής της Π.Υ. Φιλιππιάδας, κ. Δημητρίου Γιώργος, όπως και πλείστοι άλλοι εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των Σωμάτων Ασφαλείας, των Ενόπλων Δυνάμεων, Φορέων και Συλλόγων της περιοχής.

Με αφορμή τον εορτασμό, ο Δήμαρχος Ζηρού κ. Γιώργος Γιολδάσης δήλωσε:

«Η σημερινή ημέρα είναι ξεχωριστή για τη Φιλιππιάδα, καθώς τιμούμε με πίστη και σεβασμό τον Πολιούχο και Προστάτη της πόλης μας, Άγιο Βησσαρίωνα.

Η μεγάλη αυτή εορτή μάς υπενθυμίζει τις αξίες που κρατούν μια κοινωνία ενωμένη: την αλληλεγγύη, την προσφορά, τον σεβασμό και τη φροντίδα για τον συνάνθρωπο.

Η Χάρη του ας μας δίνει δύναμη και ελπίδα και ας μας εμπνέει να πορευόμαστε με ενότητα και αγάπη για τον τόπο μας.

Εύχομαι σε όλες και όλους χρόνια πολλά, με υγεία, δύναμη και οικογενειακή ευτυχία.

Χρόνια Πολλά στη Φιλιππιάδα και σε όλους τους εορτάζοντες!»

Συκιές: Ένα ξεχασμένο Μαρτυρικό χωριό της Άρτας

Πριν λίγες μέρες τιμήθηκε η 73η επέτειος του ολοκαυτώματος του μαρτυρικού Κομμένου από τα Ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στις 16 Αυγούστου 1943. Η αιτία της καταστροφής ήταν ο εφοδιασμός αντάρτικων ομάδων με τρόφιμα και αυτή η πράξη τιμωρήθηκε με 317 νεκρούς κάτοικους από τους στρατιώτες του Ράιχ.

Οι Συκιές την χρονιά εκείνη όπως και άλλα χωριά ίσως, ήταν από εκείνα που τροφοδοτούσαν με τρόφιμα, κυρίως όσπρια, καλαμπόκι, σιτάρι και λάδι τις αντάρτικες ομάδες Μακρυνόρους και Ραδοβιζίων καθώς και το Γερμανικό φυλάκιο που ήταν στην γέφυρα Αννίνου που αδιαλείπτως επισκεπτόταν το χωριό και έπαιρνε ότι ήθελε. Επίσης το χωριό είχε και έντονη αντιστασιακή δράση αφού είχε περίπου 25 ένοπλους αντάρτες στο βουνό αλλά και πυρήνες συντονισμού στο χωριό. Το Κομμένο αν και δίπλα, δεν τρόμαξε τους κάτοικους του χωριού που συνέχισαν να στέλνουν τρόφιμα στους αντάρτες ακόμη και δια θαλάσσης με βάρκες.

Το αποκορύφωμα όμως ήταν μια ενέδρα που έγινε μάλλον από Συκιωτες, σε «Έλληνες», ανθρώπους των Γερμανών, που κατά το τέλος Σεπτεμβρίου του 1943 γύριζαν στην περιοχή για συγκέντρωση τροφίμων. Η ενέδρα στήθηκε στη θέση «Τζανοχώρια» έξω από το χωριό και στο δρόμο που οδηγεί στο Καμμένο Σπίτι του σημερινού Λουτρότοπου, ξυλοκόπησαν τους ανθρώπους των Γερμανών και τους πήραν τα κατοχικά, άνευ αξίας, χρήματα που με αυτά έκλεβαν τους Έλληνες. Σπουδαία πράξη αντίστασης αυτή αλλά πληρώθηκε πολύ ακριβά. Οι Γερμανοί αντέδρασαν αμέσως και την 6η Οκτωβρίου 1943, στρατιώτες της περίφημης Γερμανικής Μεραρχίας Εντελβάις κύκλωσαν το χωριό. Ακριβώς 50 ημέρες μετά την καταστροφή του γειτονικού Κομμένου.

Μεθοδικά χτένισαν το χωριό συγκεντρώνοντας τους άνδρες κυρίως, και δημιουργώντας ένα ανθρώπινο κοπάδι περίπου 150 ατόμων, τους οδήγησαν στη θέση «Βαρκό» όπου είχαν στήσει ένα πολυβόλο και περίπου 20 Γερμανοί στρατιώτες τους συνόδευαν. Κάποιοι στρατιώτες μπήκαν ανάμεσα στο ανθρώπινο κοπάδι σπρώχνοντας τους να πυκνώσουν ώστε να είναι εύκολος στόχος του πολυβόλου. Τότε ένας εξ αυτών, ο Γιώργος Φαρδέλλας, χτυπά πολύ δυνατά στο πρόσωπο έναν στρατιώτη που τον έσπρωχνε και ο οποίος αιμορραγώντας, έπεσε στο έδαφος. Ταυτόχρονα ουρλιάζοντας προτρέπει τους άλλους «φεύγουμε θα μας σκοτώσουν». Το ανθρώπινο κοπάδι σκορπά τρέχοντας όπου και όπως μπορεί, το πολυβόλο στέκει βουβό γιατί μια ομάδα σκυλιά, σαν από μηχανής θεός, όρμησαν στον πολυβολητή και τον έβγαλαν εκτός μάχης.

Οι στρατιώτες πυροβολούν επιφυλακτικά και όχι στη μάζα γιατί εκεί μέσα ήταν και δικοί τους. Αποτέλεσμα 32 νεκροί και μαζί τους ο παπάς και ο δάσκαλος. Λυσσάξανε οι Γερμανοί. Δεν περίμεναν τέτοιο φιάσκο να γλυτώσουν τόσοι μπροστά από τις κάννες των όπλων τους. Χτενίζουν δεύτερη φορά το χωριό, αρπάζουν ότι μπορούν να πάρουν στα φορτηγά τους και στο τέλος πυρπολούν τα πάντα ακόμη και το πιο ασήμαντο καλύβι. Στη συνέχεια κατευθύνονται στο γειτονικό Λουτρότοπο όπου βρίσκουν και σκοτώνουν άλλους 7. Και εδώ πυρπολούν ότι βρουν.

Σήμερα η θυσία αυτών των ανθρώπων δυστυχώς έχει σκεπαστεί από την σκόνη του χρόνου και βέβαια από την μεγαλύτερη ανθρωποθυσία του Κομμένου. Είναι όμως τεράστια αδικία και λάθος ιστορικό να αποκρύβονται γεγονότα πατριωτισμού αλλά και βαρβαρότητας. Πρέπει εμείς οι σημερινοί να φροντίσουμε ώστε το χωριό μας να αναγνωριστεί και νομικά σαν «ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ» και η 6η Οκτωβρίου να είναι η ημέρα των Συκιών για το Νομό μας.

www.ixotisartas.gr

«Ας φλάοσνα» ή «ας φλάουσνα» είναι το Αγρινιώτικο «ας φυλαγόσουν(α)»;

Μείζον ζήτημα προέκυψε από το πουθενά στα Αγρινιώτικα ζητήματα όταν διάφοροι συμπολίτες μας ανάρτησαν την φωτογραφία-ανέκδοτο που βλέπετε.

   Ο… συγγραφέας παρουσιάζει την εκδοχή «ΑΣ ΦΛΑΟΣΟΥΝ» με κεφαλαία, που όμως δεν γίνεται αντιληπτή παρά μόνο αν βάλεις τόνο στο «όμικρον» και το προφέρεις  «ας φλαόσουν»! Και πάλι θέλει ένα ανεπαίσθητο «γ» μεταξύ «φλα» και «ο» για να είναι αληθινά Αγρινιώτικα! Ή και ένα κανονικό «γ», δηλαδή «ας φλαγόσουν» ή και «ας φλαγόσανε» και «ας φλαγόστανε»!............

  Από εκεί κι έπειτα οι παραλλαγές είναι πάρα πολλές. «Ας φλάοσνα», «ας φλάουσνα», «ας φλάοζνα»(με «ζήτα»!) ή «ας φλάουζνα»(πάλι με «ζήτα»!).

       Κι ακόμα χειρότερα (ή καλύτερα, διαλέγετε και παίρνετε): «ας φλάοσταν», «ας φλάοστανε» ή «ας φλάοστανι», ανάλογα με το πόσο βαριά προφορά έχετε (εδώ γελάμε όλοι μαζί). Παρομοίως και «ας φλάουσταν», «ας φλάουστανε» ή «ας φλάουστανι», πάλι ανάλογα από πού έχει κατέβει ο καθένας στο όμορφο Αγρίνιο!

     Τι, κομπλάρατε; Κάνουμε λάθος; Δεν υπάρχουν όλες αυτές οι προφορές, οι ντοπιολιαλιές (μπλιαχ, τι λέξη κι αυτή); Ψέματα λέμε, δεν το έχετε ακούσει; Απαρνείστε την κληρονομιά μας και την Ιστορία του τόπου μας του φιλημένου από τον Θεό;

Ντροπή σας! Ντροπή σε όλους μας!

η  συντακτική προφορική μονάδα

agriniopress.gr

http://www.agriniopress.gr

http://xiromeronews.blogspot.gr

Σημείωση ROMIANEWS: Γιατί γελάμε εμείς οι Ηπειρώτες; Μήπως δεν χρησιμοποιούμε και εμείς την παραπάνω φράση;

Συνταγές από τον Ηπειρώτη chef Τάσο Τόλη :Φασόλια γίγαντες σαλάτα

Υλικά για 4 άτομα

2 φλ.τζ. γιγαντες

1 κόκκινο κρεμμύδι, κομμένο στη μέση

1 φλ.τζ. ψιλοκομμένος μαϊντανός

Αλάτι, πιπέρι

1 λεμόνι, το ξύσμα

4 κ.σ . χυμό λεμονιού

2 σκελίδες σκόρδο, τριμμένες

1 κ.γλ. κοκκους μουσταρδας

2κ.σ. πουδρα (μουσταρδας )

6 κ.σ. ελαιόλαδο

Εκτέλεση συνταγής

Στραγγίζετε τα φασόλια από το νερό που μούλιασαν για 12 ωρες, και τα βάζετε σε μια κατσαρόλα με μπόλικο κρύο νερό που να τα σκεπάζει. Τα βράζετε για 1 1/4 -1 ½ ώρα, μέχρι να μαλακώσουν, αλατοπιπερώνοντάς τα το τελευταίο τέταρτο περίπου της ώρας.

Διαλύετε τη σκόνη της μουστάρδας στο λεμόνι σε ένα βαζάκι με καπάκι και προσθέτετε μέσα όλα τα υπόλοιπα υλικά του ντρέσινγκ. Κλείνετε το βαζάκι και το κουνάτε με δύναμη να ομογενοποιηθούν τα υλικά.

Στραγγίζετε τα φασόλια και τα ανακατεύετε με το κρεμμύδι και τον μαϊντανό και τα περιχύνετε με το ντρέσινγκ.

Γαρνιρετε με φυλλα αγριας ροκας και ψητα ντοματινια.

Τάσος Τόλης

Επίτιμος Πρόεδρος Λέσχης Αρχιμαγείρων Ελλάδος









romiazirou.blogspot.gr

Μάνα. «Τι σ’ χρουστάω, πιδάκι μ’»

 

ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ ΚΙ ΟΜΩΣ…
ΑΓΡΙΝΙΩΤΙΚΟ
«ΤΙ Σ’ ΧΡΟΥΣΤΑΩ, ΠΙΔΑΚΙ ΜΟΥ»

• του Λ. Τηλιγάδα

Όσοι δεν το έχετε ζήσει, δεν μπορείτε να το καταλάβετε!

Να έχεις φτάσει 40 χρονών, να ζεις στην Αθήνα και να κατεβαίνεις στο Αγρίνιο για Σαββατοκύριακο.

Να συναντάς τους φίλους σου, να πηγαίνεις τις βόλτες σου, τα νυχτοπερπατήματά σου.. κι εκεί, κατά τις 4:00 το πρωί, να γυρίζεις στο σπίτι.

Στο σπίτι όμως σε περιμένει μία έκπληξη:

Η μάνα…  Η μάνα, που πάντα σε νοιάζεται, που πάντα νευριάζει όταν δεν συμμορφώνεσαι προς τας υποδείξεις, είναι εκεί καθισμένη σε μία καρέκλα,  φάτσα στην πόρτα και σε περιμένει. Σε περιμένει καρτερικά σε μία καρέκλα… Μισοκοιμισμένη(;) μισοξύπνια(;) «κανείς δεν το ‘βρε και δεν το ‘πε ακόμα.»

Δεν υπάρχει εργένης Αγρινιώτης που να μην έχει ζήσει μια παρόμοια σκηνή. Ειδικά όσοι έχετε μεγαλώσει εκεί στις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Και του ’80 και του ’90 και του 2000 θα έλεγα, αλλά έχω την ψευδαίσθηση ότι, τα πράγματα στο Αγρίνιο με τις μανάδες μπορεί και να έχουν αλλάξει… που δεν το νομίζω.

Είναι στο DNA της Αγρινιώτισσας μάνας αυτό.

Ψιλομεθυσμένος ο Γιώργος εκείνο το βράδυ, το πρώτο μετά από παλύ καιρό στο Αγρίνιο και αφού προηγουμένως συνάντησε τους παλιόφιλους στο ουζερί του Κελεμπία, επιστρέφει χαράματα στο σπίτι και βλέπει τη μάνα του ακοίμητο φρουρό να τον περιμένει.

    – Τι σ’ χρουστάω, πιδάκι μου, τον ρωτάει η μάνα.

    – Τι παρήγγειλες, ρε μάνα, της απαντάει ο Γιώργος

agriniostories.gr

/https://xiromeropress.gr/

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Ν. ΠΡΕΒΕΖΗΣ. Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας

Η 14η Σεπτεμβρίου αποτελεί ημέρα μνήμης, τιμής και περισυλλογής για τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας, ο οποίος στις αρχές του 20ού αιώνα βίωσε τη βία των διωγμών, των εκτοπισμών, των καταστροφών και του ξεριζωμού από τις πανάρχαιες πατρογονικές του εστίες.

Η τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής και ο βίαιος ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας σημάδεψαν ανεξίτηλα τη νεότερη ελληνική ιστορία. Πόλεις, χωριά και κοινότητες με μακραίωνη ελληνική παρουσία ερήμωσαν. Άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οικογένειες διαλύθηκαν και εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να αναζητήσουν καταφύγιο στην Ελλάδα.

Η 14η Σεπτεμβρίου καθιερώθηκε ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης με τον Νόμο 2645/1998, ως ελάχιστος φόρος τιμής στη μνήμη των θυμάτων και ως υπενθύμιση του χρέους μας να διαφυλάσσουμε την ιστορική αλήθεια.

Για την Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης, η μνήμη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Πρέβεζα, όπως και πολλές άλλες περιοχές της Ελλάδας, υποδέχθηκε ανθρώπους που έφθασαν ως πρόσφυγες, έχοντας αφήσει πίσω τους σπίτια, περιουσίες, εκκλησίες, σχολεία, τάφους προγόνων και έναν ολόκληρο κόσμο στον οποίο δεν μπορούσαν πλέον να επιστρέψουν.

Οι πρόσφυγες, όμως, δεν έφεραν μαζί τους μόνο τον πόνο της απώλειας. Έφεραν την ιστορία και τον πολιτισμό τους. Μετέφεραν τις μνήμες των προγόνων τους, τις παραδόσεις, τη μουσική,την πίστη, τα έθιμα και τις αξίες των κοινοτήτων τους. Με εργατικότητα, αξιοπρέπεια και δημιουργικότητα έγιναν αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής κοινωνίας και συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανασυγκρότηση της πατρίδας.

Η ίδια ημέρα, όμως, είναι και μία από τις κορυφαίες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Ο Σταυρός, σύμβολο θυσίας, πίστης και ελπίδας, αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό σε μια ημέρα κατά την οποία η μνήμη μας στρέφεται σε ανθρώπους που γνώρισαν τον πόνο, την απώλεια και τον ξεριζωμό. Για τους Μικρασιάτες πρόσφυγες, η πίστη αποτέλεσε δύναμη και στήριγμα στις δύσκολες στιγμές της προσφυγικής πορείας και της νέας εγκατάστασης.

Η εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού μάς υπενθυμίζει ότι ακόμη και μέσα από τη δοκιμασία μπορεί να γεννηθεί η ελπίδα, η αντοχή και η αναγέννηση. Οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, έχοντας βιώσει μια ανείπωτη καταστροφή, κατάφεραν να ξαναστήσουν τη ζωή τους, να δημιουργήσουν νέες κοινότητες και να μετατρέψουν τον πόνο της απώλειας σε δημιουργική δύναμη.

Η μνήμη των Μικρασιατών δεν αποτελεί μνήμη μίσους. Είναι μνήμη ιστορικής ευθύνης. Η γνώση του παρελθόντος δεν αποσκοπεί στην αναπαραγωγή της διχόνοιας, αλλά στην κατανόηση της Ιστορίας και στην υπεράσπιση της αξίας της ανθρώπινης ζωής, της ειρήνης και της συνύπαρξης των λαών.

Ως φορέας που υπηρετεί τη μελέτη και την ανάδειξη της ιστορίας, η Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης θεωρεί καθήκον της να διατηρεί ζωντανή τη μνήμη εκείνων που χάθηκαν και εκείνων που ξεριζώθηκαν, αλλά και να μεταδίδει στις νεότερες γενιές την ιστορική γνώση που αποτελεί θεμέλιο της συλλογικής μας συνείδησης.

Σκύβουμε με σεβασμό μπροστά στη μνήμη των θυμάτων.

Τιμούμε τους ξεριζωμένους.

Υψώνουμε με ευλάβεια τον Τίμιο Σταυρό, σύμβολο θυσίας, πίστης και ελπίδας.

Διαφυλάσσουμε τις μαρτυρίες και την ιστορική μνήμη.

Γιατί η μνήμη είναι χρέος, η πίστη είναι δύναμη και η Ιστορία είναι ευθύνη.

Χρόνια πολλά για τη μεγάλη εορτή της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού.

Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης

Ήπειρος Της Παρα (δοση) Φωνίας

φώτο: πλαστικά παραδοσιακά σκιορίσματα

Γράφει η Βάσω Τζαρέλα

Η Ήπειρος της παράδοσης!... Ποιάς όμως παράδοσης; Αυτής που μας παρέδωσαν οι πρόγονοί μας; Αυτής που «κυκλοφοράει» ανάμεσα στις εφηβικές και νεανικές θερμόαιμες αναζητήσεις; Αυτή που με περισσή ζέση μας «σερβίρουν» οι ανά την Ήπειρο ζυγιές (δια την διασκέδασην βεβαίως βεβαίως –όπου, όπου διασκεδάζω=διασκορπίζω-), που ενώ κλείνεις μαζί τους ζητώντας τα παραδοσιακά μας όργανα (κλαρίνο, λαούτο, ντέφι, βιολί) σου παρουσιάζονται με συνθεσάιζερ, ντραμς, μπάσο, τουμπερλέκι, κι ενώ με λύπη και ελπίδα συνάμα τους το θυμίζεις, σου απαντούν ως άλλοι μεγαλομαέστροι πως: «Δεν θα πάρετε χαμπάρι την διαφορά;» (γιατί είστε και πολύ όρνια, κούγω να λένε από τα μέσα τους).

Και εσύ μένεις με τα νεύρα τεντωμένα, ως άλλες χορδές λαούτου που ο οργανοπαίχτης το κούρδισε τέντα αρέντα, και είναι έτοιμα να σπάσουν με την πρώτη πενιά, και σκέφτεσαι να τους διαολοστείλεις και να χαλάσεις το πανηγύρι που έναν ολάκερο χρόνο αναμένει το χωριό σου, αλλά λες: «Δε βαριέσαι, μάλλον δεν θα καταλάβουν την διαφορά», κι αφού το γνωρίζεις μόνο εσύ, ας πάει και το παλιάμπελο και... ας αρχίσουν τα όργανα, πολύ το παιδέψαμε το πράμα...

Κι είσαι κι εσύ ο άλλος, που είσαι στο φιλοθεάμον κοινό, ο πανηγυριτζής να πούμε, που περιμένεις να ακούσεις κάτι από εκείνα τα παλιά, που απαγορευόταν να τα χορέψεις σαν παιδί (‘ντολή τση βάβως σου, «...γιατί τα παιδιά δε χορεύουν, παρά τηράνε τσι μεγάλους πως πάνε τα ποδάρια κι έτσι μαθαίνουν το χορό...»), και ξαφνικά κοιτάς στον χιλιόχρονο πλάτανο (που πετσοκόφκε και ταύτος από μια παλιαρρώστια), όπου είναι απάνω του τα όργανα στη σειρά και τηράς και ξανατηράς και αναρωτιέσαι αν κάνουν πουλάκια τα ματάκια σου ή αν λόγω της οινοποσίας βλέπεις οράματα από ντισκοτέκ και σκυλομάγαζα της δεκαετίας του ’80 και με όσο νου σου έχει απομείνει εκείνη την στιγμή, αναρωτιέσαι: «Καλά μο, πού έρθα; Ή, καλά μο, πού έρθαν;» και μένεις ως άλλη στήλη άλατος να θαυμάζεις τα θαύματα του κόσμου τούτου!

Κι αφού ο ρους των γεγονότων σε παρασέρνει κι εσένα μαζί (ε, μαθαίνεις να μην αντιστέκεσαι μο), κι αφού περίμενες κοντά ένα χρόνο να ακούσεις και να αισθανθείς την φωνή από κάποια βάθη αιώνων, ηρεμείς και λες ως βασικός ηθικός αυτουργός του εγκλήματος που λαμβάνει χώρα μπροστά στα όμορφά σου μάτια: «Δε βαριέσαι, καλή παρέα, μπύρα ελληνικιά και σουβλάκι αγνώστου προελεύσεως και όλα καλά».

Κι αρχίζουνε τα όργανα και σου τρυπάνε τ’ αυτιά τα πλήκτρα και το μπάσο και η ντράμς (αχ να ήταν οι Led Zeppelin εδώγια, θα κούναγες και το μαλλί το μακρύ, ας έχεις το αυχενικό) και να και το κλαρίνο το γνωστό (τούτο δεν αλλάζει, βασικόν όργανον, το οποίο μεταμόρφωσαν βέβαια σε μπουρού πλοίου που αναγγέλει αναχωρήσεις κι αφίξεις), και ξεκινάει το πανηγύρι μας (σαν άλλο καλοκαίρι) με μοιρολόι:

«Ωρέ σήκω Μαργιόλα μ’ απ’ τη γης

κι από το μαύρο χώμα

Ν’ ακούσεις τα τραγούδια μας,

Ν’ δεις και τ’ όργανά μας

Ψυχή καρδούλα μου ου ου ου»...

(και κλάμα η κυρία να ούμε κι ας με συγχωρέσει η Μαργιόλα που διασύρω το τραγούδι της, πιπέρι στο στόμα μου, αλλά ένεκα που πρέπει να μοιργιολογήσω κάπως...).

Και συνεχίζεται το the show must go on, με γνωστά τοις πάσι χοροτράγουδα σε τέμπο γρήγορον, σε ρυθμό ντάμπαρ ντούμπαρ κι όλα σου φαντάζουνε να είναι ίδια κι απαράλλαχτα κι αναρωτιέσαι: «Καλά μο, το ίδιο παίζουν συνέχεια;»

Μα λες δε βαριέσαι και σκώνεσαι να χορέψεις γιατί έναν σεβντά τον έχεις, να μην τον ξομολογήσεις; Και πιάνεσαι στην αράδα και παίζει το «Καίγομαι και σιγολιώνω» (όχι τόσο παλιό τραγούδι, όμως αγαπημένο κι αργό που τόσο σ’ αρέουν τα αργά) και σαν να κουράσκες στα πρώτα κιόλας βήματα γιατί το πάει ντίρι ντίρι, ντίρι ντίρι κι εκεί δεν αντέχεις άλλο κι ανάβεις λαμπάκια Χριστουγεννιάτικα και βγάζεις φλας δεξιά και κοντοστέκεσαι μπροστά στον τραγουδιάρη φωνάζοντάς του: «Αργά ωρέ, αργά»...

Ω, που και σ’ άκουσε ο μελλοντικός παραδοσιακός τραγουδιάρης και σε κοίταξε με απορία, σαν να του ζήτησες την τετραγωνική ρίζα του 6.858,75... και κατόπι κοιτιέστε με πάθος ασύγαστο και με ηλεκτρισμένες ματιές και σαν να κάνει πίσω ο παις του άσματος, γιατί θαμπώθηκε σαν αγουροξυπνημένος από το πρωινό φως (θα νά ‘κουσε κι ο κλαριτζής) και κάπως χαμηλώνει το τέμπο τού καλαματιανοσυρτοπωγωνίσιου που χόρευες και... «ας πούμε πως χορεύουμε πωγωνίσιο παιδιά»... και καλά να λες που παράγγειλες και το «Για πες μας χάρε να χαρείς» που γλήγορα δε θα τό ‘παιζε ούτε ο ίδιος ο Σοπένης, και κάπως σαν να χόρεψες αυτό που λέμε «στον τόπο» (αν, και για να λέμε και την πάσα αλήθεια, αισθάνεσαι σαν να έμεινες στον τόπο από φυσίγγι διασποράς που σε βρήκε παντού, γιατί το μονόβολο δεν θα σε πετύχαινε με την καμία)...

Κι εκεί απάνου που λες: «Για ωρέ διόουλοι, κάπως κάναμαν και το φέραμαν το πράμα στα συγκαλά του», αρχινάνε τα καγκέλοτσιφτετέλια (Αχ καγκελάρη μου τι έπαθες!!!... αχ Σέλφω μου, τι σου ‘μελε να πάθεις!) και... «Αμάν!, η μπουρού παιδιάαα, φέουμε ωρέ σβαρνιάρηδες, σβαλιατείτε, σπαράτε να προλάβουμε να πάμε στην Παράδοση...».

Κουφάθκαν τα αυτιά μου τα μεγάλα (κληρονομιά που ακολουθάει τα ντιενέγια -DNA- της γενιάς μου), δε βαριέσαι λέω, αυτά θα επανέλθουν...

Κείνο που με μέλει είναι η λύπη στην ψυχή μου.- (τελεία και παύλα, για όσους δεν κατάλαβαν)...

Και του χρόνου Γκιαούρηδες!