Ο Οκτώβριος του 1798 παραμένει ανεξίτηλος στην ιστορική μνήμη της Πρέβεζας. Είναι ο μήνας που η πόλη γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες ιστορικές δοκιμασίες της, όταν η ήττα των υπερασπιστών της στη Νικόπολη ακολουθήθηκε από την κατάληψη, τη σφαγή και τη λεηλασία της από τις δυνάμεις του Αλή πασά των Ιωαννίνων.
Ο Χαλασμός της Πρέβεζας δεν αποτελεί απλώς ένα γεγονός του μακρινού παρελθόντος. Είναι ένα οδυνηρό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας, που μας καλεί να αναλογιστούμε την ανθρώπινη τραγωδία του πολέμου και να διαφυλάξουμε τη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους ή ξεριζώθηκαν από τις εστίες τους.
Από τη γαλλική παρουσία στην τραγωδία
Το 1797, μετά τη Συνθήκη του Καμποφόρμιο και την κατάλυση της Βενετικής Δημοκρατίας, η Πρέβεζα πέρασε στη γαλλική κυριαρχία. Η στρατηγική θέση της, στην είσοδο του Αμβρακικού Κόλπου και κοντά στους θαλάσσιους δρόμους του Ιονίου, την καθιστούσε σημαντικό στόχο στους ανταγωνισμούς των μεγάλων δυνάμεων της εποχής.
Η παρουσία των Γάλλων προκάλεσε την αντίδραση του Αλή πασά, ο οποίος επιδίωκε να επεκτείνει την εξουσία του στην περιοχή και να ελέγξει ένα λιμάνι με ιδιαίτερη στρατιωτική και εμπορική σημασία.
Τον Οκτώβριο του 1798, οι δυνάμεις του κινήθηκαν εναντίον της Πρέβεζας. Η σύγκρουση που ακολούθησε έμελλε να οδηγήσει σε μια από τις πιο τραγικές στιγμές της ιστορίας της.
Στις 12 Οκτωβρίου 1798, στην περιοχή της αρχαίας Νικόπολης, αναμετρήθηκαν οι δυνάμεις του Αλή πασά με τους Γάλλους στρατιώτες και τους Έλληνες υπερασπιστές της περιοχής.
Η ήττα των αμυνομένων άνοιξε τον δρόμο προς την Πρέβεζα. Η υποχώρηση προς την πόλη δεν στάθηκε ικανή να αποτρέψει την επερχόμενη καταστροφή.
Η στρατιωτική ήττα μετατράπηκε σε ανθρώπινη τραγωδία. Οι κάτοικοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον φόβο, την ανασφάλεια και τη βία, ενώ πολλοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους αναζητώντας καταφύγιο στις απέναντι ακτές και στις γύρω περιοχές.
Τις ημέρες που ακολούθησαν, στις 13 και 14 Οκτωβρίου 1798, σύμφωνα με τη χρονολόγηση των γεγονότων, η Πρέβεζα γνώρισε τη σφαγή, τη λεηλασία και την καταστροφή.
Οι βιαιότητες έπληξαν την πόλη και τον πληθυσμό της. Άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, περιουσίες καταστράφηκαν και οικογένειες διαλύθηκαν. Μεγάλο μέρος των κατοίκων αναζήτησε σωτηρία μακριά από τον τόπο του, ενώ οι συνέπειες της καταστροφής επηρέασαν βαθιά την κοινωνική και οικονομική ζωή της Πρέβεζας.
Η ονομασία «Χαλασμός» αποτυπώνει με χαρακτηριστική δύναμη το μέγεθος της συμφοράς. Δεν περιγράφει μόνο την καταστροφή των σπιτιών και των περιουσιών, αλλά και τη διάλυση της καθημερινότητας μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Πίσω από τα ιστορικά γεγονότα βρίσκονται οι ανθρώπινες ζωές. Βρίσκονται οι οικογένειες που έχασαν τους δικούς τους, οι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν όσα είχαν δημιουργήσει και όσοι έζησαν τον πόνο της απώλειας και του ξεριζωμού.
Η μνήμη τους αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής ταυτότητας της πόλης μας.
Η Πρέβεζα ξαναγεννιέται
Παρά το μέγεθος της καταστροφής, η ιστορία της Πρέβεζας δεν σταμάτησε εκεί. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η πόλη άρχισε σταδιακά να ανασυγκροτείται, να ανακτά τη ζωτικότητά της και να διαμορφώνει μια νέα πορεία.
Η περίοδος της αυτονομίας που ακολούθησε, στις αρχές του 19ου αιώνα, αποτέλεσε ένα νέο κεφάλαιο στη διαδρομή της. Η ανασυγκρότηση της πόλης μαρτυρεί την αντοχή της τοπικής κοινωνίας και τη δύναμη των ανθρώπων της να συνεχίζουν τη ζωή τους μετά από μια μεγάλη ιστορική δοκιμασία.
Η Πρέβεζα διατήρησε τη θέση της στον ιστορικό και πολιτισμικό χάρτη της Ηπείρου, κουβαλώντας στη συλλογική της μνήμη τις τραγικές εμπειρίες του παρελθόντος.
Για την Εταιρεία Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης, η ανάδειξη του Χαλασμού αποτελεί πράξη ιστορικής ευθύνης και σεβασμού προς τον τόπο μας.
Η μελέτη και η τεκμηρίωση των ιστορικών γεγονότων δεν αποσκοπούν μόνο στην ανασύσταση του παρελθόντος. Συμβάλλουν στην κατανόηση της ιστορικής μας ταυτότητας, στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης και στη μετάδοση της γνώσης στις νεότερες γενιές.
Η ιστορία απαιτεί έρευνα, προσεκτική αξιολόγηση των πηγών και σεβασμό στην αλήθεια. Με αυτό το πνεύμα, η ανάμνηση του Χαλασμού δεν περιορίζεται σε μια επετειακή αναφορά, αλλά γίνεται αφορμή για βαθύτερη γνώση της ιστορικής πορείας της Πρέβεζας.
Η διατήρηση της μνήμης των θυμάτων δεν αποτελεί μόνο φόρο τιμής στους ανθρώπους που χάθηκαν,είναι και μια υπενθύμιση της αξίας της ανθρώπινης ζωής.
Ανακαλώντας τα γεγονότα του Οκτωβρίου του 1798, σκύβουμε με σεβασμό μπροστά στη μνήμη των θυμάτων του Χαλασμού.
Τιμούμε όσους έχασαν τη ζωή τους, όσους υπέστησαν τη βία και όσους αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Διατηρούμε ζωντανή τη μνήμη μιας τραγωδίας που σημάδεψε την ιστορική πορεία της πόλης μας.
Η Πρέβεζα δεν ξεχνά. Η ιστορία της δεν είναι μόνο η ιστορία των δημιουργιών και των επιτευγμάτων της, αλλά και η ιστορία των δοκιμασιών που γνώρισε και της δύναμης με την οποία συνέχισε την πορεία της.
Η μνήμη του Χαλασμού αποτελεί χρέος προς τους νεκρούς, ευθύνη απέναντι στην ιστορία και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
Με σεβασμό στην ιστορική αλήθεια και με σταθερή προσήλωση στη διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, συνεχίζουμε να μελετούμε, να αναδεικνύουμε και να τιμούμε την ιστορία της Πρέβεζας.
Γιατί ένας τόπος που θυμάται την ιστορία του γνωρίζει καλύτερα τις ρίζες του και μπορεί να οικοδομήσει το μέλλον του με γνώση, συνείδηση και ευθύνη.














