Η Ελληνική στρατηγική το 1940

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΠΡΕΒΕΖΗΣ

Η Ελληνική στρατηγική το 1940

Κείμενο του συνεργάτη της Εταιρείας κ. Διονυσίου Τσιριγώτη, Αναπληρωτή Καθηγητή, Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων & Διπλωματίας. Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Την 3ηπρωινή ώρα της 28ης Οκτωβρίου του 1940 η ιταλική διπλωματική αντιπροσωπεία επέδωσε στην ελληνική κυβέρνηση διακοίνωση με σαφώς τελεσιγραφικό χαρακτήρα· η Ρώμη κατηγορούσε την Αθήνα ότι, υπό την επήρεια της βρετανικής ναυτικής παρουσίας, είχε επιτρέψει τη χρήση των ελληνικών υδάτων, ακτών και λιμένων για την υποστήριξη βρετανικών αεροναυτικών επιχειρήσεων που στρέφονταν κατά της Ιταλίας. Με το πρόσχημα αυτό, η ιταλική κυβέρνηση αξίωνε την κατάληψη «ορισμένων στρατηγικών σημείων» του ελληνικού εδάφους και έθετε χρονοδιάγραμμα εισβολής, υποδεικνύοντας ένα άμεσο στρατιωτικό εγχείρημα. Η απάντηση του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά υπήρξε απόλυτα κατηγορηματική, καθώς το περιεχόμενο της διακοινώσεως αξιολογήθηκε ως πράξη ισοδύναμη με κήρυξη πολέμου.

«Η Ιταλική Κυβέρνησιςκατέληξεν ως εκ τούτου εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν, ως εγγύησιν της ουδετερότητος της Ελλάδος και ως εγγύησιν της ασφάλειας της Ιταλίας, το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων και δια την διάρκειαν της σημερινής συρράξεως μετά της Αγγλίας ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους.

Η Ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως μη εναντιωθή εις την κατάληψιν ταύτην και μη παρεμποδίση την ελευθέρανδιεύλεσιν των στρατευμάτων των προοριζομένων να την πραγματοποιήσωσιν. [...]

Επιδίδων την διακοίνωσιν ταύτην ο Πρεσβευτής της Ιταλίας μοίπροσέθηκε προφορικώς ότι αι κινήσεις των ιταλικών στρατευμάτων προς είσοδον εις το ελληνικόν έδαφος θα αρχίσωσι την 6ηνπρωϊνήν.

Απήντησα εις τον Πρεσβευτήν της Ιταλίας ότι εθεωρούν το περιεχόμενον της διακοινώσεως ταύτης και το τελεσιγραφικόν αυτής χαρακτήρα ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος».(Εγκύκλιος Πρωθυπουργού και Υπουργού των Εξωτερικών, Ιωάννη Μεταξά, προς όλες τις Ελληνικές Πρεσβείες, 28.10.1940)

Η πολιτική και στρατηγική διάσταση της απάντησης του Ιωάννη Μεταξά έχει δύο αναγνώσεις. Πρώτον, ως κανονιστική δήλωση κυριαρχίας, η άρνηση υποταγής σε εδαφικές απαιτήσεις αποτελούσε αδιαπραγμάτευτη υπεράσπιση της κρατικής αυτονομίας. 

Δεύτερον, ως εκδήλωση στρατηγικής βούλησης, ο Μεταξάς, με την αμεσότητα και σαφήνεια της διακήρυξής του προς τον ελληνικό λαό, μετασχημάτισε την άρνηση σε μέσο εθνικής συσπείρωσης, θεμελιώνοντας παράλληλα την εσωτερική νομιμοποίηση της αποφασιστικής αντίδρασης.

Η πολιτική επιλογή που ακολούθησε δεν ήταν αποσπασματική· υπήρξε προϊόν στρατηγικής αξιολόγησης των εσωτερικών και εξωτερικών περιορισμών. Το γεωστρατηγικό πλαίσιο –η θέση της Ελλάδας ως σημείου ενδιαφέροντος για τις ναυτικές δυνάμεις, η γειτνίαση με την Αλβανία μετά την ιταλική εισβολή του 1939 και οι αντικειμενικά περιορισμένες δυνατότητες ένοπλης άμυνας– επέβαλε μια επιλογή που συνδύαζε αποφασιστικότητα με ρεαλισμό. Ο Μεταξάς, επιδιώκοντας τη διατήρηση της εσωτερικής συνοχής μετά τα διδάγματα του Εθνικού Διχασμού, επεδίωξε την καθολική κινητοποίηση των εθνικών πόρων –στρατιωτική επιστράτευση, αξιοποίηση οχυρωματικών έργων, αναδιάταξη δυνάμεων και μετάβαση από τη σχεδιασμένη άμυνα κατά της βουλγαρικής απειλής σε ευρύτερο αμυντικό σχέδιο.Συνεπακόλουθα η στρατηγική του συγκροτήθηκε γύρω από τρεις αλληλοσυμπληρούμενες γραμμές δράσης. Πρώτον, την άμεση προβολή της αμυντικής ικανότητας επί του εδάφους, αξιοποιώντας τόσο τα υφιστάμενα οχυρωματικά έργα όσο και τη φυσική γεωμορφολογία της χώρας. Δεύτερον, την πλήρη κινητοποίηση των εθνικών οικονομικών και κοινωνικών πόρων για τη στήριξη του πολεμικού μηχανισμού. Τρίτον, τη διατήρηση διπλωματικής ισορροπίας, κυρίως μέσω της στρατηγικής ρητορικής και πρακτικής προσέγγισης προς τη Μεγάλη Βρετανία, με στόχο την εξωτερική εξισορρόπηση. Η επιλογή αυτή αντανακλά την επίγνωση των περιορισμών της ελληνικής ισχύος και την επιδίωξη αξιοποίησης κάθε διαθέσιμης «ετερόφωτης» πηγής υποστήριξης.

Σε θεωρητικό επίπεδο, η απάντηση της 28ης Οκτωβρίου συνιστά εφαρμογή της λογικής «αποτροπής μέσω άρνησης» για ένα μικρό κράτος⸱ αντί να αναζητείται συστηματική ισοδυναμία στους πόρους με τον επιτιθέμενο, το μικρό κράτος επιδεικνύει αδιαπραγμάτευτη βούληση και αξιοποιεί θεσμικά, γεωγραφικά και κοινωνικά πλεονεκτήματα ώστε να καθιστά δυσχερή ή δαπανηρή την επιδίωξη του αντιπάλου. Η ελληνική εμπειρία καταδεικνύει ότι η επιτυχής άμυνα ενός μικρού κράτους στηρίζεται τόσο στην πολιτική ενότητα όσο και στην ικανότητα ταχείας προσαρμογής του σχεδιασμού σε νέο, πιο απαιτητικό επιχειρησιακό πεδίο.

Τέλος, η απόφαση του Μεταξά και η ταχεία κινητοποίηση που ακολούθησε δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως εμφύσημα στιγμιαίας ηρωοποίησης· αντιθέτως, αποτελούν την εφαρμογή μιας συνειδητής στρατηγικής επιλογής, η οποία αξιολόγησε κόστη και οφέλη και επέλεξε την υπεράσπιση της κρατικής αυτονομίας ως το υψηλότερο πολιτικό και ηθικό κριτήριο. Η «ώρα του Όχι» επομένως ενσωματώνει τόσο πολιτικό ρεαλισμό όσο και στρατηγική σύνεση: μια επιλογή που κατέστησε το ελληνικό κράτος δυνάμενο να διαπραγματευθεί τη θέση του στο διεθνές σύστημα υπό συνθήκες έντονου στρατηγικού ανταγωνισμού.

Νεκροί Στρατιωτικοί (1940-1941). Mε καταγωγή την Λάκκα Σουλίου.(Το δημοσιεύουμε και φέτος στη μνήμη των ηρώων του 1940).

Γράφει ο Θανάσης Δ. Στράτης

Οκτώβριος 1940- Οκτώβριος 2026.

Σαν ελάχιστο φόρο τιμής προς εκείνους τους ήρωες με καταγωγή τη ΛΑΚΚΑ ΣΟΥΛΙ που έπεσαν πολεμώντας σε βουνά και λαγκάδια, σε μάχες, σε ενέδρες και επιθέσεις, που πέθαναν από κακουχίες και αρρώστιες, δημοσιεύουμε τα ονόματά τους, τον βαθμό τους, τον τόπο γέννησής τους, την ημερομηνία και τον τόπο που άφησαν την τελευταία πνοή τους. Τα στοιχεία είναι παρμένα από έκδοση της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού (1990). Εδώ καταγράφονται μόνο οι στρατιωτικοί Λακκασουλιώτες που έπεσαν στα χώματα της Ηπείρου. Δεν περιλαμβάνονται οι ντόπιοι πολίτες εθελοντές , άντρες και γυναίκες, που έδωσαν την ζωή τους στον μεγάλο εκείνο αγώνα του Έθνους, στο ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΕΠΟΣ. (Ζητάμε συγνώμη από τυχόν παράλειψη).

Αιωνία η μνήμη τους.

Όνομα	Βαθμός	Τόπος καταγωγής, χρονολογία γέννησης, σώμα που υπηρετούσε	Ημερομηνία θανάτου	Τόπος θανάτου
Αθανασίου Κων/νος του Μάρκου	Έφεδρος Ανθ/γός	Νικολίτσιο Πρεβέζης 1911 του 2ου τάγματος πολυβόλων	14/4/1941	Φονεύθηκε στο Ύψωμα 1216 (και φωτό)
Αλεξίου Αλέξιος του Βασιλ.	Στρατιώτης	Ανθοχώριον Δωδώνης Ιωαννίνων 1906, του Α’ κινητού Εμπέδου Ιωαννίνων	Τέλη Απριλίου 1941	Φονεύτηκε στην Ασφάκα Ιωαννίνων σε αεροπορική επιδρομή
Αναγνώστου Ιωάννης του Ζήση	«	Βούλιστα Παναγιά Πρεβέζης 1913, του 15ου Σ. Π.	12/12/40	Πέθανε στο Α’ πεδινό Νοσηλευτικό τμήμα Μονής Βελλά Ιωαννίνων
Βάντζος Νικ. του Σπυρ.	«	Κληματιά Ιωαννίνων 1914, της 8ης Μοίρας αυτοκινήτων	5/9/1941	Σ3 Νοσοκ. Διακομιδής Ιωαννίνων
Βάσης Ι. του Κων.	«	Μούλες Δωδώνης Ιωαννίνων 1920, της 8ης Μεραρχίας	11/12/1940	Φονεύτηκε στα Ιωάννινα σε αεροπορικό βομβαρδισμό
Γεωργίου Ευστάθιος του Ζήκου	«	Κρανέα Πρεβέζης 1912, του 15ου Σ. Π.	7/5/1941	1ο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Γιαννάκης ή Κίτσος Βασίλ. του Ανδρέα	Δεκανεύς	Παπαδάτες Πρεβέζης 1911, του 2ου Ανεξάρτητου τάγματος πολυβόλων	15/4/1941	Φονεύτηκε στο ύψ. 1216 (αυχένας Βερνίκ)
Γιώτσικας Βασίλ. του Γ.	Στρατιώτης	Πλαίσια Μαλακασίου Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	3/12/1940	Πέθανε σε Στρ. Νοσοκ. (ΤΤ 712 Ιωάννινα
Γκαραγκούνης Δημ. του Ιωάν.	«	Θεριακίσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	4/12/1940	Φονεύτηκε στο Μπουράτο (διάβαση Κακαβιάς)
Γκλιάτης Ανδρέας του Κηρύκου	«	Ρευματιά Πρεβέζης 1908, του 24ου Σ. Π.	20/12/1940	Πέθανε στο Στρ. Νοσοκ. Άρτας
Γραβάνης Αριστοτέλης του Γρηγορίου	«	Θεριακίσι Ιωαννίνων 1915, του 15ου Σ. Π.	9/2/1941	Φονεύτηκε στη Νιβίστα
Δερβέντζας Παν. του Γεωργίου	«	Λαγάτορα Δωδώνης 1916, του 15ου Σ. Π.	24/4/1943	Πέθανε αιχμάλωτος στο Στρ. Νοσοκ. Μπάρι Ιταλίας
Δερδεμέζης Ιωάν. Του Δημ.	Λοχίας	Δερβίζιανα Ιωαννίνων 1910, του 15ου Σ. Π.	12/2/1941	Πέθανε στο Σ1 πεδινό χειρουργείο
Δημητρίου Σπυρίδων του Γεωργίου	Στρατιώτης	Γαλατά Πρεβέζης 1912, του 2ου τάγματος πολυβόλων ΙΙ Μεραρχίας	25/12/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. 1580 (μάχη Τεπελενίου)
Δρόσος Θεόδωρος του Κων	«	Ελιά Νικολιτσίου Πρεβέζης 1912, της VIIIης Μοίρας αυτοκινήτων	7/11/1940	Τραυμ στο Μώλο Ιωαννίνων σε αεροπορικό βομβαρδισμό, πέθανε στο 1ο Στρ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Ευαγγέλου Δημ. του Σπυρ.	«	Σενίκο Δωδώνης Ιωαννίνων 1910, του Ι Τάγμ. πολυβόλων	Νοέμβριος 1940	Φονεύτηκε στο Καλπάκι σε αεροπορικό βομβαρδισμό
Ευθυμίου Αναστ. του Ευαγγ.	«	Κρανέα Πρεβέζης 1920, του 6ου Σ. Π.	20/5/1940	Πέθανε στο 1ο Στρατ. Νοσοκ. Αθηνών.
Ευθυμίου Βασίλ. του Χρ.	«	Κληματιά Ιωαννίνων 1907, του 15ου Σ. Π.	8/2/1941	Φονεύτηκε στο Γκουσμάρι (Νότια Τεπελενίου)
Ζήκος Ευάγγ. του Βασιλ.	«	Εληά Νικοπόλεως Πρεβέζης 1910, του 2ου Ανεξάρτητου Τάγματος πολυβόλων 8ης Μεραρχίας	15/4/1941	Φονεύτηκε στο Μάλι Σπατ (ΝΔ Τεπελενίου, υψ. 1500)
Καπρέτσος Δημ. του Κων.	«	Στεφάνη Πρεβέζης 1908, του 34ου Σ. Π.	21/1/1941	Πέθανε στο 2ο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Καραγκούνης Δημ. του Ιωάν.	«	Θεριακίσι Δωδώνης Ιωαννίνων, του 15ου Σ. Π.	4/12/1940	Φονεύτηκε στο Μπουράτο (διάβαση Κακαβιάς)
Κίτσιος Σταύρος του Παναγ.	«	Θεριακίσι Ιωαννίνων 1905, του 14ου Σ. Π.	20/3/1941	Φονεύτηκε στην Τρεμπεσίνα
Κολογιάννης Νικ. του Ευαγγ.	«	Βαργιάδες Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	19/11/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. Βήσσανης Πωγωνίου
Κωνσταντίνου Παναγ. του Σπυρίδωνος	«	Τόσκεσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1912, του 15ου Σ. Π.	7/2/1941	Πέθανε στο VIIIα Ορεινό χειρουργείο (Δελβινάκι)
Λάπας Απόστολος του Αθ.	«	Λούρο Πρεβέζης 1906, του 43ου Σ. Π.	Μάρτιος 1941	Φονεύτηκε στην Άρτζα Ντι Σόπρα Τρεμπεσίνας
Λάπας Ευάγγελος του Αθαν.	«	Μουκοβίνα Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του Ανεξάρτητου τάγματος Δελβινακίου	20/11/1940	Φονεύθηκε στη Βήσσανη Πωγωνίου
Λιόντος Βασίλ. του Νικ.	Λοχίας	Εκκλησοχώρι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	13/4/1941	Φονεύθηκε στο ύψ. Νιβίτσας (υψίπεδο Κουρβελεσίου)
Λιόντος Κων/νος του Δημ.	Δεκανέας	Βαλανιδιά Δωδώνης Ιωαννίνων 1912, του 15ου Σ. Π.	3/12/1940	Φονεύτηκε στο Μπουράτο (διάβαση Κακαβιάς)
Μήτσης ή Μώτσιος Χρ. του Αναστασίου	Στρατιώτης	Άσσο Φιλιππιάδος 1912, του 2ου τάγματος πολυβόλων κινήσεως	24/3/1941	Φονεύτηκε στο υψ. 1216 (περιοχή Λέκλι)
Μπακόλας Ευθ. του Κων/νου	«	Πολυστάφυλλο Πρεβέζης 1907, του 90ου Σ. Π.	13/4/1941	Πέθανε στο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Μπαλάφας Δημ. του Γεωργίου	«	Ανώγειο Πρεβέζης 1919, του 24ου Σ. Π.	15/11/1940	Φονεύτηκε στον Προφήτη Ηλία Μαζαρακιάς Μαργαριτίου
Μπάλος Δημ. του Κων/νου	«	Ρεματιά Πρεβέζης 1916, του 24ου Σ. Π.	24/3/1941	Πέθανε στο ΙΙΙα Ορεινό χειρουργείο (Άγιος Βασίλειος)
Μπέλλος Κων. του Σάββα	«	Μανολιάσα Δωδώνης Ιωαννίνων 1911, του 15ου Σ. Π. (προεπιστρατευμένο)	16/8/1940	Πέθανε στο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Ναστούλης Παναγ. του Ευγενίου	«	Δερβίζιανα Δωδώνης Ιωαννίνων 1913, του 15ου Σ. Π.	9/2/1941	Φονεύτηκε στη Νιβίτσα (υψίπεδο Κουρβελεσίου)
Νάτσης Λεωνίδας του Κων/νου	«	Ρωμανό Δωδώνης Ιωαννίνων 1915, του 15ου Σ. Π.	3/11/1940	Φονεύτηκε στη Γκραμπάλα (ΒΑ Ελαίας)
Νικολάου Σπυρίδων του Κων/νου	«	Νικολίτσιο Νικοπόλεως Πρεβέζης 1918, του 3ου Συντάγματος Ιππικού	18/11/1940	Πέθανε στην Κόνιτσα
Ντάκουλας Γεώργιος του Γρηγ.	«	Ρωμιά Πρεβέζης 1915, του 24ου Σ. Π.	10/11/1940	Φονεύτηκε στην Κότσικα Θεσπρωτίας σε αεροπορική επιδρομή
Ντάλας Αλέξ. του Λαζάρου	«	Τσερίτσανα Δωδώνης Ιωαννίνων 1910, του 15ου Σ. Π.	25/11/1940	Φονεύτηκε στο Βομπλό (διάβαση Κακαβιάς)
Ντίκος Κων. του Αθ.	«	Παπαδάτες Πρεβέζης 1918, του ΙΙ τάγματος πολυβόλων	26/11/1940	Φονεύτηκε στο Δάσος Μπούνας (διάβαση Κακαβιάς)
Παπαϊωάννου Σπυρ. του Αποστόλου	«	Λίπα Ιωαννίνων 1915, του 15ου Σ. Π.	27/11/1940	Φονεύτηκε στο Αργυροχώρι Πωγωνίου
Παπάς Κων/νος του Γεωργίου	«	Πολυστάφυλλο Πρεβέζης 1913, του 24ου Σ. Π.	27/1/1941	Φονεύτηκε στη μάχη της Μπολένας (ΒΑ Χειμάρας)
Ράπτης Θεόδωρος του Γεωργίου	«	Έλαφο Ιωαννίνων 1912, του 15ου Σ. Π.	4/2/1941	Φονεύτηκε στη Νιβίτσα (υψίπεδο Κουρβελεσίου
Σιούτης Παναγ. του Φωτίου	«	Σιστρούνι Δωδώνης Ιωαννίνων, του 15ου Σ. Π.	25/2/1941	Πέθανε στο 1ο Στρατ. Νοσοκ. Ιωαννίνων
Σουμαλάς Βασίλ. του Κων/νου	«	Δραμεσιούς Δωδώνης Ιωαννίνων 1909, του VIII Συντ. Ορειβατικού πυροβολικού	8/11/1940	Φονεύτηκε στη μάχη της Ηπείρου
Στούφης Ευάγγ. του Κων/νου	Λοχίας	Κουκλέσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	27/11/1940	Φονεύτηκε στο Αργυροχώρι Πωγωνίου
Στράτης Ανδρέας του Χρ.	Στρατιώτης	Σιστρούνι Δωδώνης Ιωαννίνων 1913, του 15ου Σ. Π.	24/11/1940	Φονεύτηκε στο Βομπλό (διάβαση Κακαβιάς)
Τζίμας Ευάγγ. του Νικολάου	«	Τόσκεσι Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	7/11/1940	Φονεύτηκε στην Γκραμπάλα
Τζίμας Χριστόδουλος ή Χρίστος του Νικ.	«	Λίππα Δωδώνης Ιωαννίνων 1918, του 15ου Σ. Π.	15/2/1941	Φονεύτηκε στο Γκουσμάρι (Νότια Τεπελενίου)
Τζουβέλης Νικ. του Θωμά	«	Κουκλέσι Τσαρκοβίστα Ιωαννίνων 1909, του 15ου Σ. Π.	24/1/1941	Πέθανε στο Σ1 πεδινό χειρουργείο
Τσαγκανάς Δημ. του Κων/νου	«	Κουκλιούς Δωδώνης Ιωαννίνων 1918, του 15ου Σ. Π.	3/12/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. 669 (διάβαση Κακαβιάς)
Τσάλος Δημ. του Θεοδ.	«	Έλαφο Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	25/11/1940	Πέθανε στο Στρ. Νοσοκ. Ιωαννίνων (τραυμ. Μάχης Βήσσανης Πωγωνίου
Τσίπης Λάζαρος του Θωμά	«	Παλαιοχώρι Δωδώνης Ιωαννίνων 1917, του 15ου Σ. Π.	3/11/1940	Φονεύτηκε στη Γκραμπάλα (ΒΑ Ελαίας)
Χήρας Χρήστος του Δημ.	«	Βαργιάδες Δωδώνης Ιωαννίνων 1919, του 15ου Σ. Π.	4/2/41	Φονεύτηκε στη Νιβίστα (υψίπεδο Κουρβελεσίου)
Χριστούλας Γεώργιος του Κων/νου	Δεκανέας	Παπαδάτες Πρεβέζης 1912, του ΙΙ Τάγματος πολυβόλων	2/12/1940	Φονεύτηκε στο ύψ. Σωσίνου
Γεωργαλής Παναγ. του Γεωργίου	Λοχίας	Θεσπρωτικό Πρεβέζης 1918, του 24ου Σ. Π.	6/4/1941	Εξαφανίστηκε στο ύψ. Πετριτσίου Σιντικής
Ζορμπάς Ευάγγ. του Ευστρατίου	Στρατιώτης	Θεσπρωτικό Πρεβέζης 1908, του 36ου Σ. Π.	Φεβρουάριο 1941	Εξαφανίστηκε στην Κλεισούρα
Κύργιος Ιωάννης του Νικολάου	Δεκανέας	Γεωργάνους Δωδώνης Ιωαννίνων 1916, του VIII Συντάγματος Ορειβατικού πυροβολικού	21/12/1941	Εξαφανίστηκε στις επιχειρήσεις
Τσούρας Ευγένιος του Κων.	Στρατιώτης	Ζωτικό Ιωαννίνων 1919, του 3ου Τάγματος Μηχανικού	28-30/4/1941	Εξαφανίστηκε στην Κόρινθο σε αεροπορικό βομβαρδισμό

(Οκτώβριος 2014)

Για την πιστή αντιγραφή 
romiazirou.blogspot.gr

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Ν. ΠΡΕΒΕΖΗΣ: ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40

Κείμενο: του συνεργάτη της Εταιρείας κ. Μιχαήλ Λουκά, Ομ. Καθηγητή, π. Πρύτανη του Γ.Π.Α.

Τον Μάρτιο του 1939 κυκλοφορούσαν στην Ευρώπη επίμονες φήμες για σχεδιαζόμενη κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία.  Στις 7/4/39 η Ιταλία κατέλαβε την Αλβανία, έπειτα από μικρή αντίσταση, αφού εντός 3 ημερών από την απόβαση κατελήφθησαν τα Τίρανα, με τον βασιλιά Αχμέτ Ζώγου να καταφεύγει στο εξωτερικό. Ακολούθησε συνεχής προώθηση  ιταλικών στρατευμάτων προς την ελληνοαλβανική μεθόριο, με συνέπεια το ΓΕΣ να δώσει εντολή ενίσχυσης της 8ης μεραρχίας που είχε έδρα τα Γιάννενα και κάλυπτε την ελληνοαλβανική μεθόριο από το Ιόνιο Πέλαγος μέχρι τις δυτικές υπώρειες της Πίνδου. Στις 15/4/39,  ο Μουσολίνι μιλώντας σε επιτροπή Αλβανών που επισκέφθηκε τη Ρώμη, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Βερλάτσι, για να προσφέρει το στέμμα της Αλβανίας στον βασιλιά της Ιταλίας, υποσχέθηκε ότι «η Ιταλία θα ευνοήσει και θα πραγματοποιήσει την επέκταση των αλβανικών συνόρων». Τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου 1939 ισχυρές ιταλικές δυνάμεις έλαβαν σαφή επιθετική διάταξη στη μεθόριο. Κατόπιν αυτών η 8η μεραρχία επιτάχυνε τα προπαρασκευαστικά μέτρα επιστράτευσης και με έγκριση του ΓΕΣ ενίσχυσε τις δυνάμεις προκαλύψεως.

      Τη διοίκηση της 8ης μεραρχίας είχε αναλάβει από τον Φεβρουάριο του 1938 ένας έμπειρος αξιωματικός, ο Ευρυτάνας υποστράτηγος Χαράλαμπος Κατσιμήτρος. Ο Κατσιμήτρος συγκρότησε τη λεγόμενη «επιτροπή οχυρώσεως»,  η οποία καθόρισε τις διαδοχικές γραμμές αμύνης και τα έργα που έπρεπε να γίνουν σε βάθος και σε πλάτος. Σχεδόν όλο το βάρος της αμυντικής οργάνωσης ανέλαβαν ο διοικητής πυροβολικού της μεραρχίας συνταγματάρχης Παναγιώτης Μαυρογιάννης και ο λοχαγός μηχανικού Μιχάλης Σούλης. Ας σημειωθεί ότι ο Κατσιμήτρος οργάνωσε την κύρια αμυντική τοποθεσία βόρεια των Ιωαννίνων στην περιοχή Ελαίας – Καλπακίου, κατά μήκος του ποταμού Καλαμά. Στις 15/8/40 τορπιλίστηκε το ελαφρύ καταδρομικό Έλλη στο λιμάνι της Τήνου από ιταλικό υποβρύχιο. Στις 27/10/40, ο Κατσιμήτρος τηλεφώνησε στο γραφείο τού αρχηγού ΓΕΣ, για να αναφέρει ότι  «αύριο ή τα χαράματα θα έχουμε ιταλική επίθεση». Στις 3 και 45′ το πρωί, ο αντισυνταγματάρχης Κορώζης του ΓΕΣ, ανακοίνωσε στον Κατσιμήτρο ότι την 3η πρωινή ο εν Αθήναις πρέσβης της Ιταλίας Γκράτσι επέδωσε στον Ι. Μεταξά διακοίνωση της ιταλικής κυβέρνησης με την οποία οι Ιταλοί απαιτούν να επιτραπεί η είσοδος στην Ελλάδα του ιταλικού στρατού, διαφορετικά από της 6ης πρωινής θα εισήρχετο βιαίως. Ο πρόεδρος της κυβέρνησης απέρριψε την πρόταση και διέταξε την ένοπλη αντίσταση. Ήταν μια νύχτα προσμονής των φαντάρων μας. Ξημέρωνε η μεγάλη ημέρα για την οποία ο Αγγ. Σικελιανός έγραψε: 

«Ελέγαμε: Ένα Μαραθώνα ακόμα 

Ελέγαμε: μια Σαλαμίνα ακόμα 

Ελέγαμε: ακόμα ένα ’21 

Ήρθες τέλος Σύ μητέρα μέρα 

Όπου αγκάλιασες και ανύψωσες 

Ολόκληρα τα περασμένα».

      Για τον κόμβο Καλπακίου διατέθηκαν:  Η  μεραρχία Φερράρα με 22.000 άνδρες, ενισχυμένη  από δυο τάγματα μελανοχιτώνων και δυο αλβανικά, αλλά και από μια αλβανική ορεινή πυροβολαρχία και  9 πυροβολαρχίες ορεινού πυροβολικού. Η τεθωρακισμένη μεραρχία Κένταυροι με 150 άρματα μάχης, 9 πυροβολαρχίες πεδινού πυροβολικού και ένα τάγμα όλμων και το 26ο σύνταγμα βαρέων πυροβόλων των 149 χιλιοστών με 6 πυροβολαρχίες.  Ανατολικά, η μεραρχία αλπινιστών Τζούλια, με σκοπό να καταλάβει τον κόμβο Μετσόβου,  με 2 συντάγματα και 6 ορεινές πυροβολαρχίες, συνολικής δυνάμεως 12.000 ανδρών. Από ελληνικής πλευράς είχε αναπτυχθεί το Απόσπασμα Πίνδου, δυνάμεως 2.000 ανδρών με διοικητή τον θρυλικό συνταγματάρχη Κων/νο Δαβάκη.  Στους τομείς Καλαμά και Θεσπρωτίας, διατέθηκε η μεραρχία Σιένα με 9 πυροβολαρχίες ορεινού πυροβολικού, με σκοπό να κινηθεί προς Φιλιππιάδα – Άρτα. Η δύναμη αυτή ενισχύθηκε με ένα σύνταγμα γρεναδιέρων, ένα σύνταγμα ιππικού, 3 πυροβολαρχίες βαρέων πυροβόλων και 2 σώματα ατάκτων Αλβανών. Έναντι των δυνάμεων αυτών υπήρχε η 8η μεραρχία με 4 διοικήσεις συνταγμάτων, 17 πυροβολαρχίες (2 βαριές), 2 τάγματα πολυβόλων και 1 ομάδα αναγνωρίσεως.

      Η συνολική ιταλική δύναμη στην ελληνοαλβανική μεθόριο ήταν 78.000 άνδρες, χωρίς να περιλαμβάνονται τα αλβανικά τάγματα, ενώ η ελληνική δύναμη τις πρώτες ημέρες του πολέμου ήταν 35.000 άνδρες. Ας σημειωθεί ότι η ιταλική αεροπορία διέθετε 275 βομβαρδιστικά, 179 καταδιωκτικά και 59 αεροπλάνα αναγνωρίσεως. Η ελληνική αεροπορία διέθετε συνολικά 135 πάσης φύσεως παλαιά αεροπλάνα. Στις διαταγές τους οι Ιταλοί στρατηγοί τόνισαν ότι η κατάληψη της Ηπείρου είναι θέμα ημερών. Δεν έλαβαν, όμως, υπ’ όψιν τους ότι απέναντί τους την ώρα εκείνη είχαν μια Ελλάδα ενιαία και αδιαίρετη, απαλλαγμένη από το φοβερό  φυλετικό ελάττωμα της διχόνοιας και αντίθετα φορτισμένη από τις εθνικές αρετές της φιλοπατρίας και της ανδραγαθίας. Δεν έλαβαν υπ’ όψιν τους ότι απέναντί τους είχαν Έλληνες μαχητές, οι οποίοι επί χιλιάδες χρόνια δεν έπαυσαν να δίνουν ματωμένα πειστήρια του πάθους τους για την ελευθερία. Έτσι, μέσα σε λίγες ημέρες η ιταλική χιονοστιβάδα μετατράπηκε σε μια απλή χιονομπαλίτσα και η δάφνη της Φερράρα φυλλορρόησε άδοξα μπροστά στην ορμή και στον ηρωισμό του Έλληνα φαντάρου.

      Στην Πίνδο, η Τζούλια εισέδυσε με πρωτοφανή ορμή. Οι μικρές δυνάμεις του Δαβάκη μάχονταν με τις συντριπτικά υπέρτερες δυνάμεις μια εξειδικευμένης στον ορεινό πόλεμο μεραρχίας. Εκεί γράφηκαν μερικές από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της Ιστορίας μας. Γυναίκες των χωριών της Πίνδου κουβαλούσαν, ανηφορίζοντας συνεχώς, μέσα από απόκρημνα, δύσβατα, χιονισμένα μονοπάτια, με την άβυσσο να καραδοκεί δίπλα τους, εφόδια και παιδιά φορτωμένα με ταγάρια μετέφεραν γεμιστήρες και τρόφιμα στους φαντάρους μας. Μάχες εκ του συστάδην με επικεφαλής τον Δαβάκη να οιστρηλατεί τους άνδρες του. Στις 2/11, δέχθηκε μια σφαίρα στον δεξιό πνεύμονα και μεταφέρθηκε αιμόφυρτος στην Αθήνα. Στις 1/11 οι αλπινιστές κατέλαβαν τη Σαμαρίνα και στις 3/11 τη Βωβούσα. Ταχύτατα κινήθηκε η 1η μεραρχία πεζικού και η 5η ταξιαρχία ιππικού Θεσ/νίκης με  κατευθύνσεις τη Σαμαρίνα και το Μέτσοβο. Το πώς έφθασαν αποτελεί εποποιία. Δεκάδες ώρες πορείας μες στη βροχή και στη λάσπη, με πόνους αφόρητους από τα πληγωμένα πόδια. Απελευθέρωσαν τη Βωβούσα και περικύκλωσαν τους αλπινιστές. Τελικά, η αποδεκατισμένη Τζούλια έφθασε στην Κόνιτσα όπου η μεραρχία Μπάρι. Στον τομέα Θεσπρωτίας, τη διάβαση του Καλαμά είχε διμοιρία 4 πολυβόλων, με επικεφαλής τον Πρεβεζάνο ήρωα έφεδρο ανθυπολοχαγό Θεόφιλο Παπαγεωργίου, Η διμοιρία  είχε καθηλώσει το ιταλικό πεζικό, που επιχείρησε επανειλημμένα με λέμβους να διαβεί τον Καλαμά, καίτοι εβάλετο συνεχώς από πυροβολικό και όλμους, αλλά και από την ιταλική αεροπορία. Δυστυχώς, ο Θεόφιλος δέχθηκε μια ριπή πολυβόλου στο στήθος και εξέπνευσε. Οι Ιταλοί πέρασαν τον Καλαμά  και στις 6/11 πυρπολή θηκε και λεηλατήθηκε η Ηγουμενίταα από Αλβανούς μελανοχίτωνες και εν συνεχεία καταλήφθηκε η Παραμυθιά.   

     Στον τομέα  Ηπείρου η μεραρχία Φερράρα  επιτέθηκε, στις 31/10, στον κόμβο Καλπακίου με όλες της τις δυνάμεις και στις 2/11 με την εμπλοκή της μεραρχίας Κένταυροι και του μηχανοκίνητου πυροβολικού. Η ευστοχία και ταχυβολία του πυροβολικού μας καθήλωσε τις φάλαγγες του ιταλικού πεζικού. Στις 3/11 δυο φάλαγγες  με 30 και 50 άρματα, πλαισιωμένα με βερσαλλιέρους μοτοσυκλετιστές πλησίασαν το Καλπάκι. Τα πρώτα άρματα συνάντησαν φράγματα από σιδηροτροχιές και βγήκαν στους αγρούς, όπου άλλα καταστράφηκαν από τα ναρκοπέδια  και άλλα από το πυροβολικό μας. Πανικόβλητοι οι Ιταλοί εγκατέλειψαν άρματα και μοτοσυκλέτες, καταδιωκόμενοι από ευζώνους με την κραυγή «Αέρα». Στις 4 και 5/11 το σύνολο του ιταλικού πυροβολικού σφυροκοπούσε τον κόμβο. Οι Έλληνες κράτησαν τις θέσεις τους. Στις 7/11 νέα μαζική επίθεση των Ιταλών αποκρούστηκε επιτυχώς. Στις 8/11 ο σωματάρχης Ρόσι υπέγραψε τη λήξη των επιθετικών δραστηριοτήτων των Ιταλών, καταλήγοντας: «. . . οι έναντι των Ελλήνων δυνάμεις μας ήταν ανεπαρκείς». Στις 14/11 διατάσσεται από τον Παπάγο γενική επίθεση εφ’ όλου του μετώπου, μετατρέποντας έτσι τον πόλεμο των Ελλήνων από αμυντικό σε επιθετικό.

       Ο Έλληνας φαντάρος, πάνω στα κακοτράχαλα παγωμένα βουνά της Ηπείρου, με τις μεγαλειώδεις  του νίκες, παρ’ όλες τις πληγές και τα κρυοπαγήματά του, έδειξε σε όλους τους λαούς της καταπτοημένης Ευρώπης και σε όλους τους πολιτικούς ηγέτες, που συναγωνίζονταν τότε σε ψεύτικες υποσχέσεις και όρκους ότι η Ελλάδα θα ανταμειφθεί μετά τον πόλεμο, πώς υπερασπίζεται κανείς το δίκιο και την ελευθερία. Όχι με το ψέμα, τη μεγαλοστομία και το συμφέρον, αλλά με την παλληκαριά και την αυτοθυσία. 

      Στον πόλεμο του ’40 δεν υπάρχει νους. Υπάρχει καρδιά, υπάρχει φλόγα και πάθος ασίγαστο για τη νίκη. Όπως μας λέει ο ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ «η μεγαλοσύνη στα έθνη δεν μετριέται με το στρέμμα, με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα». Η 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ είναι σταθμός οριακός, μαρτυρία της καθολικότητας της ηθικής των  Ελλήνων και της εκπληκτικής συνέπειας του γένους προς την ιστορική του ύπαρξη. Το ΟΧΙ δεν ήταν πρωτόγνωρο για τον Ελληνισμό. Ήταν το «μολών λαβέ του ΛΕΩΝΊΔΑ». Ήταν το «αν θέλετε τ’ άρματά μας ελάτε να τα πάρετε» της Φρουράς του Μεσολογγίου. Ήταν η ηχώ τριών χιλιάδων ετών. Ήταν η επιβεβαίωση, για μια  ακόμη φορά, της ισχυρής παρουσίας του Ελληνισμού στη νεότερη παγκόσμια ιστορία. Αυτό δεν είναι χάρισμα αλλά χρέος, είναι η ασίγαστη αγρύπνια του μπροστά στην αιώνια μοίρα του.     

Ο άγνωστος στρατιώτης Γεώργιος Μπουκουβάλας – Σκοτώθηκε στο πρώτο λεπτό της ιταλικής επίθεσης

Έπεσε μαχόμενος υπέρ πατρίδος, στις 5:30 το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940. Οπλίτης Μπουκουβάλας Γεώργιος του Δημητρίου. Εκείνο το ξημέρωμα, τον βρήκε μέσα στο χαράκωμα, στο ξωκλήσι του Άη Γιώργη στο Αηδονοχώρι της Κόνιτσας. Υπηρετούσε στο επιστρατευμένο 51ο Σύνταγμα Πεζικού.

Μέσα από μαρτυρίες, ανταποκριτής του ΑΠΕ-ΜΠΕ, μαζί με τον Δημήτρη Μαλάμη από το Αηδονοχώρι, ακολούθησαν τα τελευταία βήματα του ηρωικού οπλίτη, που καταγράφεται ως ένας από τους τρεις πρώτους νεκρούς του μετώπου.

Στο Μπουραζάνι ξεκινά ένας δύσκολος χωματόδρομος που φθάνει στο ξωκλήσι του Άη -Γιώργη, όπου βρίσκονταν τα χαρακώματα. Σήμερα, η πυκνή βλάστηση έχει καλύψει τα λίγα απομεινάρια από τα ορύγματα. Ωστόσο, ένα προσκυνητάρι με ένα αναμμένο καντήλι, στο σημείο όπου τραυματίστηκε θανάσιμα ο Γεώργιος Μπουκουβάλας αποδίδει ευγνωμοσύνη και τιμή στους άγνωστους ήρωες του Έπους του 1940.

Δείτε το βίντεο:

28η Οκτωβρίου 1940: Από την Καρίτσα στην πρώτη γραμμή

Ο συγχωριανός του, Σάββας Σιάτρας, μεταφέρει τα τελευταία του λόγια στο χωριό.

«Όπως μου έλεγε και μολογούσε η μητέρα μου, στις 27 Οκτώβρη, γυρίζοντας από το αμπέλι με τα σταφύλια φορτωμένα στο γαϊδούρι, συνάντησε τον Γιώργο, ήταν βιαστικός και του είπε.

“- Τι γίνεται Γιώργο;

– Τι να γίνει Πανάγιω, με το πρώτο μπαμ”.

» Πήγαινε ολοταχώς για τη μονάδα του. Επί της παραμεθορίου στην Κόνιτσα, στο Αηδονοχώρι. Ο Γιώργος Μπουκουβάλας ήταν ήδη από το καλοκαίρι του 1940 επιστρατευμένος και είχε πάρει άδεια για να γιορτάσει του Αγίου Δημητρίου τον πατέρα του, αλλά και τον έναν χρόνο γάμου του με τη σύζυγό του».

Τα λόγια του οπλίτη, αποδείχτηκαν προφητικά.

Στη γραμμή προκαλύψεως στο Αηδονοχώρι την 28η Οκτωβρίου 1940

Φτάνοντας στην Κόνιτσα, η θέση του, είναι στα ορύγματα στο ξωκλήσι του Άη  Γιώργη στο Αηδονοχώρι. Εκεί έπεσαν οι πρώτες οβίδες των Ιταλών. Ο Γιώργος Μπουκουβάλας τραυματίστηκε θανάσιμα στο χαράκωμα.

Η μαρτύρια του υπερήλικα Δημήτρη Μπόνιου, συνταξιούχου στρατιωτικού, για εκείνο το πρωινό στο Αηδονοχώρι είναι αποκαλυπτική.

«Το ξημέρωμα εκείνο μας βρήκε κάτω από τις Λακιές, το ύψωμα όπου είχε στηθεί γραμμή άμυνας στου στρατού. Κάποιοι από το χωριό, μαζί και η οικογένεια μου, βρεθήκαμε εκεί για προστασία. Βομβάρδιζαν τα ιταλικά κανόνια από το αλβανικό έδαφος. Περνούσαν οι οβίδες πάνω από τα κεφάλια. Φώναζαν όλοι να γίνει συσκότιση στο χωριό για να μη βλέπουν. Σβήστε τους φανούς. Το χωριό οργανώθηκε Η μάνα μου είχε τα ζώα στο δάσος. Πήγαμε σπίτι και πήραμε ό,τι μπορούσαμε για να φύγουμε Δύσκολη πορεία. Στην ανηφόρα του Αη- Λιά πέταξε τον μπόγο που ήταν φορτωμένη. Τον έκρυψε μέσα στο δάσος σε ένα δένδρο. Με 4 παιδιά στα χέρια δεν μπορούσε να περπατήσει. Συνεχίσαμε μέσα από μονοπάτια και την 3η μέρα φτάσαμε στα Ζαγοροχώρια.

Στη Δοβρά, συναντήσαμε το τάγμα που ήταν στο χωριό. Είχε δοθεί εντολή οι δυνάμεις να συμπτυχτούν στα μετόπισθεν στην αμυντική γραμμή Κατσιμήτρου».

28η Οκτωβρίου 1940: Ο οπλίτης Γεώργιος Μπουκουβάλας έμεινε στο χαράκωμα νεκρός

Στο Αηδονοχώρι Κόνιτσας μπήκε νωρίς το πρωί ο Ιταλός κατακτητής. Σύμφωνα με προφορική μαρτυρία του Απόστολου Νάτση στον Γεώργιο Δονόπουλο, ο οποίος μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο στρατιώτης χτυπήθηκε ΒΔ του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου στην θέση Μέγα Λόγγος, σε δύσβατο πλέον σήμερα σημείο.

«Ο 10χρονος τότε Απόστολος Νάτσης, κατέβαινε από το βουνό όπου βρίσκονταν μαζί με άλλους συγχωριανούς για να πάρει λίγο αλεύρι και σκεπάσματα από το σπίτι. Ένας Ιταλός στρατιώτης, μπαίνοντας στο χωριό τον συνάντησε και του είπε. “ Εκεί, στην μικρή εκκλησία έχετε έναν νεκρό δικό σας”. Το αγόρι γύρισε πίσω και τον βρήκε. Μαζί με την μητέρα του τον έθαψαν στο χαράκωμα. Στο σημείο βρίσκεται ένα μικρό προσκυνητάρι. Όλοι ανάβουν ακόμη και σήμερα εκεί, ένα κεράκι στη μνήμη του ».

Η επιστροφή στην Καρίτσα για τον άγνωστο Έλληνα στρατιώτη που σκοτώθηκε την 28η Οκτωβρίου 1940

Ο οπλίτης Μπουκουβάλας, έμεινε για 7 χρόνια θαμμένος στο Αηδονοχώρι. Για τους κατοίκους του χωριού όπως μας λένε ήταν «το δικό τους παλικάρι». Το 1947 η οικογένεια μετέφερε τα οστά του στην Καρίτσα.

«Οι καμπάνες, κτυπούσαν πένθιμα όλη την ημέρα. Δεν μπορώ να ξεχάσω τον θρήνο και το μοιρολόι εκείνη την ημέρα», θυμάται η κόρη της αδελφής του, Διονυσία Τσιούρη, που ήταν τότε κοριτσάκι.

Ο πατέρας του ήρωα, Δημήτριος Μπουκουβάλας, τιμώντας τη μνήμη του, πρόσθεσε μια καμάρα στο καμπαναριό της εκκλησίας στην Καρίτσα.

Η ανιψιά του Διονυσία Τσιούρη αναθέτει στον γλύπτη Θόδωρο Παπαγιάννη να φιλοτεχνήσει το ορειχάλκινο άγαλμα του πεσόντα στο μέτωπο. Το 1998 τοποθετείται στην πλατεία της Καρίτσας και γίνονται τα αποκαλυπτήρια με όλες τις τιμές.

Ποιος ήταν ο Γιώργος Μπουκουβάλας, ο Έλληνας οπλίτης που σκοτώθηκε την 28η Οκτωβρίου 1940

Ο Γιώργος Μπουκουβάλας, ήταν δικηγόρος και γεννήθηκε το 1906 στην Kαρίτσα Ιωαννίνων. Φοίτησε στο σχολείο του χωριού του. Παρά τις δυσκολίες και την φτώχεια της οικογένειας του, κατάφερε και σπούδασε στην Νομική Αθηνών.

Για να τα βγάλει πέρα με τις σπουδές, το πρωί δούλευε σε τεχνικό γραφείο και το απόγευμα σε καφενείο. Άσκησε το επάγγελμά του στο Ειρηνοδικείο Ζίτσας. Τον Αύγουστο του 1940, επιστρατεύτηκε λόγω των γεγονότων της περιόδου.

Ο θάνατός του την 28η Οκτωβρίου 1940 μνημονεύεται μέχρι σήμερα.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

https://www.zougla.gr/

Εκτροπή λεωφορείου του Πολεμικού Ναυτικού στον παράδρομο της Ιόνιας οδού στην Άρτα

Εκτροπή λεωφορείου του Πολεμικού Ναυτικού στον παράδρομο της Ιόνιας οδού στο 143,5 χλμ, στο ύψος της Βλαχέρνας Άρτας

Επεβαιναν 25 ατομα και μέχρι στιγμής  η Πυροσβεστική απεγκλώβισε τον οδηγό του λεωφορείου τραυματισμένο και τον συνοδό των σπουδαστών με πρόχειρα μέσα.

 Αναμένεται η επίσημη ενημέρωση για την κατάσταση της υγείας των 25 επιβατών.

ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Ο οδηγός του λεωφορείου με πιο σοβαρά τραύματα, ο συνοδός και 11 σπουδαστές με ελαφρά τραύματα-εκδορές.

Η Προεδρική Φρουρά ως Σύμβολο της Ελλάδας.

Κείμενο: του Ευαγγέλου Κατσίμπρα, Προέδρου της Εταιρείας Βυζαντινών και Ιστορικών Μελετών Νομού Πρεβέζης.

Η Προεδρική Φρουρά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα της ελληνικής ιστορίας και της εθνικής παράδοσης. Οι Εύζωνες, γνωστοί και ως «τσολιάδες», ξεχωρίζουν για την παραδοσιακή τους στολή, την πειθαρχία, την ακίνητη στάση τους και τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκτελούν τα καθήκοντά τους. Η παρουσία τους τιμά την ιστορία της Ελλάδας και τους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία της.

Η ιστορία της Προεδρικής Φρουράς ξεκινά στις 12 Δεκεμβρίου 1868, όταν ιδρύθηκε με Βασιλικό Διάταγμα ένα ιδιαίτερο στρατιωτικό σώμα με την ονομασία «Άγημα». Σκοπός του ήταν η στρατιωτική εκπαίδευση και η εκτέλεση ειδικών καθηκόντων. Η ίδρυσή του πραγματοποιήθηκε επί βασιλείας του Γεωργίου Α΄, ο οποίος ήταν τότε βασιλιάς της Ελλάδας.

Το 1914, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, το σώμα μετονομάστηκε σε «Ανακτορική Φρουρά». Στη συνέχεια, εξαιτίας των πολιτικών και πολιτειακών αλλαγών που γνώρισε η Ελλάδα, άλλαξε αρκετές φορές ονομασία. Μεταξύ άλλων, ονομάστηκε «Βασιλική Φρουρά» και «Φρουρά Σημαίας».

Το 1929, με την έναρξη των εργασιών κατασκευής του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, ανατέθηκε σε λόχο Ευζώνων η φύλαξή του. Από τότε, η παρουσία των Ευζώνων στο μνημείο συνδέθηκε στενά με την απόδοση τιμής στους Έλληνες στρατιώτες που έχασαν τη ζωή τους για την πατρίδα.

Το 1974, το σώμα απέκτησε την ονομασία «Προεδρική Φρουρά», την οποία διατηρεί μέχρι σήμερα.

Η λέξη «Εύζωνας» προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις «εὖ» και «ζώνη» και συνδέεται με την έννοια του καλά ζωσμένου πολεμιστή. Οι Εύζωνες αποτελούσαν επίλεκτους στρατιώτες του ελληνικού στρατού και διακρίθηκαν σε σημαντικούς πολεμικούς αγώνες.

Τα ευζωνικά τάγματα συμμετείχαν σε πολεμικές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1897, των Βαλκανικών Πολέμων, της Μικρασιατικής Εκστρατείας και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η γενναιότητα και η προσφορά τους συνέβαλαν ώστε οι Εύζωνες να καθιερωθούν ως σύμβολα θάρρους, αυτοθυσίας και αγάπης για την πατρίδα.

Σήμερα, η Προεδρική Φρουρά έχει κυρίως τελετουργικό χαρακτήρα και υπάγεται στο Στρατιωτικό Γραφείο της Προεδρίας της Δημοκρατίας.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της Προεδρικής Φρουράς είναι η παραδοσιακή ευζωνική στολή. Η εμφάνισή της συνδέεται με την ελληνική λαϊκή ενδυμασία και ιδιαίτερα με τις φορεσιές των αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Η επίσημη στολή περιλαμβάνει τη φουστανέλα, το λευκό πουκάμισο με τα χαρακτηριστικά μανίκια, το κόκκινο φάριο με τη μαύρη φούντα, τις λευκές κάλτσες και τα παραδοσιακά τσαρούχια. Κάθε στοιχείο της στολής έχει τη δική του ιστορική και συμβολική σημασία. Η φουστανέλα αποτελείται από πολλές πτυχές και είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία της ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς. Τα τσαρούχια κατασκευάζονται με ιδιαίτερη τεχνική και διαθέτουν μεγάλες μαύρες φούντες. Η κατασκευή και η συντήρηση της στολής απαιτούν μεγάλη προσοχή, καθώς διατηρούνται οι παραδοσιακές τεχνικές και η αυθεντική μορφή της.

Η κύρια αποστολή της Προεδρικής Φρουράς σήμερα είναι η τιμητική φύλαξη του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, μπροστά από τη Βουλή των Ελλήνων, καθώς και του Προεδρικού Μεγάρου. Οι Εύζωνες αποδίδουν επίσης τιμές στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σε αρχηγούς ξένων κρατών και σε επίσημους επισκέπτες. Μία από τις πιο γνωστές τελετές είναι η αλλαγή της φρουράς στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη. Η επίσημη τελετή πραγματοποιείται κάθε Κυριακή στις 11:00 το πρωί και συγκεντρώνει πλήθος επισκεπτών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι κινήσεις των Ευζώνων κατά την αλλαγή της φρουράς είναι αργές, μετρημένες και απόλυτα συντονισμένες. Απαιτούν εξαιρετική φυσική κατάσταση, υπομονή, πειθαρχία και πολύμηνη εκπαίδευση. Κάθε κίνηση εκτελείται με ακρίβεια, καθώς η τελετή αποτελεί έκφραση σεβασμού προς την ιστορία και τους πεσόντες της πατρίδας.

Η Προεδρική Φρουρά συμμετέχει επίσης σε σημαντικές τελετές του Ελληνισμού στο εξωτερικό, εκπροσωπώντας την Ελλάδα και τιμώντας την ιστορική μνήμη, τις εθνικές επετείους και τους αγώνες του ελληνικού λαού. Η παρουσία των Ευζώνων σε εκδηλώσεις της ελληνικής ομογένειας αποτελεί έναν ιδιαίτερο δεσμό ανάμεσα στη μητέρα πατρίδα και τους Έλληνες που ζουν σε άλλες χώρες, ενισχύοντας τη διατήρηση της ελληνικής παράδοσης, της εθνικής ταυτότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς στις νεότερες γενιές.

Η Προεδρική Φρουρά δεν αποτελεί απλώς ένα στρατιωτικό σώμα με τελετουργικά καθήκοντα. Είναι ένας ζωντανός σύνδεσμος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν της Ελλάδας. Μέσα από τη στολή, τις τελετές και την πειθαρχία των Ευζώνων διατηρούνται στοιχεία της εθνικής παράδοσης και της ιστορικής μνήμης. Οι Εύζωνες συμβολίζουν τη γενναιότητα, την αξιοπρέπεια, την αυτοθυσία και τον σεβασμό προς όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία της χώρας. Η παρουσία τους υπενθυμίζει ότι η ιστορία ενός λαού δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία και στα μνημεία, αλλά συνεχίζει να ζει μέσα από τις παραδόσεις και τους ανθρώπους που τις μεταφέρουν από γενιά σε γενιά.

Οι γυναίκες που στήριξαν τον Ελληνικό Στρατό - Ένα βίντεο για εκείνες που μάτωσαν το 1940

Χωρίς αυτές όλα θα ΄ταν πιο δύσκολα. Οι γυναίκες που στήριξαν τον Ελληνικό Στρατό στον άνισο αλλά τελικά νικηφόρο πολέμο κατα των Ιταλων.

Κουβαλώντας στα χέρια και στους ώμους πολεμοφόδια, τρόφιμα, ρουχισμό, ανοίγοντας δρόμους για να προελάσουν, αυτές οι γυναίκες είναι ένα κομμάτι του Έπους εξαιρετικά σημαντικό. 

Το τραγούδι από την εκπληκτική Μαρινέλλα τα λέει όλα.



www.tilestwra.com

Κυριακή στο Καφενείο Ενός Ορεινού Χωριού – Ιστορίες που Δεν Πρέπει να Χαθούν

Στα Κουμπουριανά Αργιθέας, ένα ορεινό χωριό της Καρδίτσας σε υψόμετρο 1.050 μέτρων, η Κυριακή έχει τη δική της ξεχωριστή παράδοση.

Μετά τη Θεία Λειτουργία, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στο καφενείο του χωριού. Εκεί, γύρω από ένα τραπέζι, ξετυλίγονται αναμνήσεις από τα παλιά χρόνια, ιστορίες για τη ζωή στο χωριό, τις δυσκολίες, την ξενιτιά και τις αλλαγές που έφερε ο χρόνος. Μια αυθεντική κυριακάτικη συνάντηση, γεμάτη ανθρώπινες κουβέντες, μνήμες και αγάπη για τον τόπο τους.

Παραγωγή: Greek Village Life

«Αδειάζουν τα καφενεία, κλείνουν τα σχολεία»: Κραυγή αγωνίας από τον Δήμαρχο Γ. Καραϊσκάκη

Τη δημογραφική συρρίκνωση που αλλάζει την εικόνα της ορεινής υπαίθρου στην Άρτα και συνολικά στην Ήπειρο ανέδειξε ο δήμαρχος Γεωργίου Καραϊσκάκη, Περικλής Μίγδος, παρουσιάζοντας στοιχεία για τη μείωση του πληθυσμού και τη συρρίκνωση της μαθητικής κοινότητας

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η ανάγκη να δημιουργηθούν συνθήκες που θα επιτρέψουν στις νέες οικογένειες να παραμείνουν και να εργαστούν στον τόπο τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο μόνιμος πληθυσμός του Δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη μειώθηκε από 5.780 κατοίκους το 2011 σε 5.378 το 2021, καταγράφοντας πτώση 8,7%.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική, όπως ανέφερε, είναι η εικόνα στα σχολεία. Το 2008, δύο δημοτικές ενότητες του Δήμου αριθμούσαν συνολικά 113 μαθητές σε Γυμνάσιο και Λύκειο. Το 2026, ο αριθμός τους έχει περιοριστεί στους 25.

Η απώλεια μαθητών αποτυπώνει τη συρρίκνωση των νεότερων ηλικιών και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρές ορεινές κοινότητες στη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών.

Ο δήμαρχος αναφέρθηκε και στα στοιχεία για το σύνολο της χώρας. Το 2024 καταγράφηκαν 68.467 γεννήσεις έναντι 126.916 θανάτων, με το φυσικό ισοζύγιο να είναι αρνητικό κατά 58.449 άτομα.

Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ο Περικλής Μίγδος έθεσε πέντε βασικούς άξονες παρεμβάσεων. Μεταξύ αυτών είναι η στήριξη των νέων οικογενειών με πρόσβαση σε προσιτή κατοικία, σταθερή εργασία και δομές φροντίδας παιδιών, αλλά και η αναζήτηση ευέλικτων λύσεων για τη διατήρηση των σχολείων στις μικρές και ορεινές κοινότητες.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην Πρωτοβάθμια Υγεία, ζητώντας στελέχωση των αγροτικών ιατρείων, ενίσχυση της προνοσοκομειακής φροντίδας, ανάπτυξη της τηλεϊατρικής και καλύτερη διασύνδεση με τα νοσοκομεία. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία «Χείρα Βοηθείας» του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου για τους ορεινούς δήμους.

Στο πεδίο της οικονομίας, πρότεινε ενίσχυση της αγροτικής και κτηνοτροφικής δραστηριότητας, της τοπικής επιχειρηματικότητας και του ήπιου τουρισμού, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη συνεργασίας της Πολιτείας με τους δήμους, τα πανεπιστήμια και τις τοπικές κοινωνίες.

«Δεν αρκεί να ζητάμε από τους νέους να επιστρέψουν στα χωριά. Πρέπει να δημιουργήσουμε χωριά στα οποία θα μπορούν να ονειρεύονται και να χτίζουν το μέλλον τους», ήταν το μήνυμα του δημάρχου, ο οποίος έθεσε ως ζητούμενο τη διαμόρφωση πραγματικών προϋποθέσεων για ζωή και εργασία στην ορεινή ύπαιθρο.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος στον Δήμο Γεωργίου Καραϊσκάκη. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει πώς οι προτάσεις για εργασία, σχολεία, υγεία και οικονομική δραστηριότητα θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις με διάρκεια, ώστε οι ορεινές κοινότητες να διατηρήσουν τον πληθυσμό και τις υπηρεσίες τους.

https://www.epiruspost.gr/