Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, το ποσοστό των νοικοκυριών με
δάνειο έχει μειωθεί κατά 8%. Από 49% το 2008, και 43% το 2009, σε 41%
το 2012.
Όσον αφορά τη σύνθεση των αναλαμβανόμενων πιστώσεων ανά νοικοκυριό
διαχρονικά εντοπίζονται οι εξής μεταβολές:
Αύξηση στα
στεγαστικά (21% το 2008, 16% το 2009, 25% το 2012), μείωση στα
καταναλωτικά (15% το 2008, 15% το 2009, 10% το 2012), μείωση
στα δάνεια για αγορά αυτοκινήτου (7% το 2008, 7% το 2009, 4% το 2012),
μείωση στα επαγγελματικά (5% το 2008, 4% το 2009, 4% το 2012)
και μείωση στα επισκευαστικά (4% το 2008, 3% το 2009, 3% το
2012).
Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των δανειοληπτών
Το
ποσοστό των παντρεμένων με παιδιά που έχουν δάνειο είναι 45%, των παντρεμένων
χωρίς παιδιά 43%, των ανύπαντρων που συζούν 41%, ενώ των ανύπαντρων που μένουν
μόνοι 31%. Το φαινόμενο αυτό υποδηλώνει ότι η πιθανότητα κατοχής δανείου
συμβαδίζει με την αύξηση των κοινωνικών υποχρεώσεων των πολιτών.
Τα
νοικοκυριά που κατέχουν δάνεια προέρχονται κυρίως από τα μεσαία (44%) και
κατώτερα (42%) κοινωνικά στρώματα, και σε μικρότερο ποσοστό από τα ανώτερα -
αστικά (27%).
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και με βάση το δείκτη
υποκειμενικής αξιολόγησης του διαθέσιμου εισοδήματος: σχεδόν 1 στα 2 νοικοκυριά
(45%) που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες έχει κάποιο δάνειο, ενώ το
αντίστοιχο ποσοστό για τα νοικοκυριά με οικονομική ευχέρεια περιορίζεται σε 31%,
δηλαδή λιγότερο από 1 στα 3.
Η κατοχή δανείων είναι μάλλον υπόθεση των
νοικοκυριών των αστικών κέντρων. Στις μεγάλες πόλεις της χώρας, σχεδόν 4 στα 10
νοικοκυριά (44%) έχουν δάνειο στην τράπεζα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις
ημιαστικές και αγροτικές περιοχές περιορίζεται σε 36% και 35%
αντίστοιχα
Αυξημένη δυσκολία εξυπηρέτησης των
δανείων
Όσον αφορά το ζήτημα της κανονικής εξυπηρέτησης των δανείων,
σχεδόν 3 στα 4 νοικοκυριά (78%) αναφέρουν ότι πληρώνουν με δυσκολία τις μηνιαίες
δόσεις, ενώ ένα επιπλέον ποσοστό 6% εμφανίζει πλήρη αδυναμία αποπληρωμής. Το
συνολικό ποσοστό, που αγγίζει το 84%, είναι ιδιαίτερα αυξημένο σε σχέση με το
παρελθόν (μετρήσεις της Public Issue πριν από την υπογραφή του
Μνημονίου).
Συγκεκριμένα, για τα έτη 2009 και 2008, για τα οποία διατίθενται
σχετικά στοιχεία, το ποσοστό των νοικοκυριών που αντιμετώπιζαν δυσκολία στην
αποπληρωμή των δανείων ανέρχεται σε 60% και 65% αντίστοιχα.
Αναλυτικότερα, η
δυσκολία εξυπηρέτησης των δανείων διαχρονικά αυξάνεται ως εξής:
Στεγαστικά
(από 58% το 2008, και 62% το 2009, σε 86% το 2012), Καταναλωτικά (78% το 2008,
68% το 2009, 86% το 2012), Αγοράς αυτοκινήτου (66% το 2008, 58% το 2009, 79% το
2012), Επαγγελματικά (67% το 2008, 61% το 2009, 90% το 2012), Επισκευαστικά (59%
το 2008, 48% το 2009, 82% το 2012).
Το 2012, τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν
τη μεγαλύτερη δυσκολία στην καταβολή των μηνιαίων δόσεων των δανείων είναι οι
οικογένειες με παιδιά (83%) και τα νοικοκυριά που προέρχονται από τα κατώτερα
κοινωνικά στρώματα (90%).
Όπως είναι αναμενόμενο, η δυνατότητα
αποπληρωμής του δανείου εξαρτάται απευθείας από το εισόδημα.
Συγκεκριμένα, σχεδόν 9 στα 10 νοικοκυριά (92%) που δηλώνουν οικονομική δυσκολία,
αντιμετωπίζουν προβλήματα και στην αποπληρωμή του δανείου τους, ενώ το
αντίστοιχο ποσοστό για τα νοικοκυριά που δηλώνουν ότι διαβιούν με σχετική άνεση
είναι 48%.
Τα τελευταία τρία χρόνια, 3 στα 10 νοικοκυριά (29%) έχουν
πραγματοποιήσει διακανονισμό του δανείου τους, ενώ 2% των
περιπτώσεων επεδίωξε κάποια ευνοϊκή ρύθμιση αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Το ποσοστό
επιτυχημένου διακανονισμού εξαρτάται από το είδος του δανείου, καθώς είναι
υψηλότερο για τα καταναλωτικά δάνεια (43%) και σημαντικά χαμηλότερο για τα
στεγαστικά (25%).
Οι ευνοϊκές ρυθμίσεις εφαρμόζονται κυρίως στον οικονομικά
μη ενεργό πληθυσμό (31%), στους ανέργους (37%), και στα νοικοκυριά που
αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες (31%).
