Αχ αυτοί οι εργολάβοι των εθνικών δρόμων ...Αυτά, και μη χειρότερα.

Είδα πριν από λίγον καιρό ένα tweet που έλεγε: «Εδώ υπάρχει υπουργός Ανάπτυξης στην Ελλάδα, Άγιος Βασίλης δεν θα υπάρχει;». Το θυμήθηκα χθες, διαβάζοντας το εξαιρετικό ρεπορτάζ του Χρήστου Ιωάννου.

Το επιχειρηματικό μοντέλο ανάπτυξης των τελευταίων ετών είναι γνωστό: φτιάχνουμε εθνικές οδούς. Πολλές εθνικές οδούς. Τόσα χρόνια που φτιάχνουμε εθνικές οδούς θα έπρεπε να έχουμε συνδέσει και άλλα έθνη με δικές μας οδούς.

Μου διαφεύγει το πώς ακριβώς γίνεται μετά από όλ' αυτά να μην έχουμε ολοκληρώσει ούτε την Αθηνών-Θεσσαλονίκης (μην πω για την Πατρών και πέσει το internet), αλλά φαίνεται θα έχουμε κάποιο γεωλογικό πρόβλημα.

Είναι κάτι εργολάβοι που είναι πολύ τυχεροί. Αναλαμβάνουν ένα εθνικό έργο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ συμμετέχοντας π.χ. με το 8% (το οποίο το παίρνουν δάνειο από φιλική τράπεζα), εξασφαλίζουν μια επιδότηση από το ΕΣΠΑ και μετά, μαζί με το κράτος (γιατί μιλάμε για Συμπράξεις ιδιωτικού-δημοσίου τομέα και άρα πρέπει να βάλει το χέρι στην τσέπη και το κράτος), ξεκινάνε ένα έργο. Δυστυχώς όμως υπάρχει κρίση και οι εταιρείες τους πέφτουν έξω, οπότε έρχεται την Πρωτοχρονιά η κυβέρνηση και τους λέει: «Μη σκάτε, πάρτε το μερίδιο του ΕΣΠΑ κι ας μην έχετε ούτε καν ασφαλιστική ενημερότητα, επειδή έχετε να πληρώσετε τους εργάτες σας 6 μήνες, και βλέπουμε». Αν παρ' ελπίδα το έργο ολοκληρωθεί (συνήθως παραδίδεται ένα άλλο έργο απ' αυτό που περιγράφει η σύμβαση), τότε οι εταιρείες τους εκμεταλλεύονται τα διόδια για 5-6 γενιές ακόμα.

Βέβαια, επειδή τα έργα είναι δύσκολα, το κράτος τούς δίνει το δικαίωμα να εγκαταστήσουν σταθμούς διοδίων σε δρόμους που δεν έχουν ακόμα ούτε καν ξεκινήσει. «Υπέρ αποπερατώσεως του ιερού ναού» δηλαδή, όπως έγραφαν στο παγκάρι οι παπάδες.

Αλλά και πάλι οι εργολάβοι δεν είναι χαρούμενοι, γιατί έχουν μεγαλώσει μέσα στα πλούτη και έχουν κακό χαρακτήρα. Κι όλο γκρινιάζουν. Γι' αυτό λοιπόν το κράτος επεμβαίνει, ορίζοντας ελάχιστα έσοδα από τις διελεύσεις. Σου λέει ο υπουργός που τον κουράζει το διάβασμα: «Αν βρε παιδί μου δεν περνάνε αυτοκίνητα επειδή οι Έλληνες αγοράζουν βενζίνη σε ποσότητα για εντριβές, μη σκας, θα σου καλύπτω εγώ τα χαμένα». Και κάποιοι λένε ότι η κυβέρνηση δεν νοιάζεται...

Και όμως, οι εργολάβοι είναι ακόμα δύστροποι. Νισάφι! θα πείτε. Αλλά όχι, ο υπουργός δείχνει και πάλι κατανόηση. «Τι έχεις καρδιά μου;» λέει στον εργολάβο. «Να, αυτό το κομμάτι της εθνικής έχει πολύ βράχο και δεν σπάει με τίποτα» του απαντάει εκείνος. «Και γι' αυτό σκας βρε κουτό;» του λέει ο υπουργός. Αναθεωρεί λοιπόν το έργο που έχει ήδη δημοπρατηθεί και αφαιρεί τα δύσκολα τμήματα, τα οποία αναλαμβάνει να ολοκληρώσει εξ' ολοκλήρου το κράτος.

Το μόνο ευχάριστο που διάβασα είναι ότι τα έργα οδοποιίας ναι μεν θα τα συνεχίσουμε, αλλά θα κάνουμε λέει και νέες επενδύσεις για να πετύχουμε την ανάπτυξη. Με πρώτη και κύρια τα σκουπίδια.

Ξέρετε, αυτά τα σκουπίδια που θα αναλάβουν και πάλι οι ίδιοι εργολάβοι, που θα τα χτίσουν μαζί με το κράτος, που θα τα εκμεταλλεύονται για 100 χρόνια, που θα φτιαχτούν σε γη που θα τους παραχωρήσει η κυβέρνηση με απαλλοτριώσεις το κόστος των οποίων θα μετακυληθεί στον φορολογούμενο, που θα έχουν διασφαλισμένα έσοδα αφού θα πληρώνονται όχι για τα σκουπίδια που θα επεξεργάζονται, αλλά για εκείνα που το εργοστάσιο θα έχει τη δυνατότητα να επεξεργαστεί...

Αυτά, και μη χειρότερα.

Το εξαίρετο ρεπορτάζ του Χρήστου Ιωάννου

Νέο μοντέλο ανάπτυξης με δρόμους (πάλι), καινοτομία και κοινωνικές δράσεις

Ένα είναι σίγουρο. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να εγκαταλείψει τους αγαπημένους της εργολάβους.

Και στο νέο ΕΣΠΑ της περιόδου 2014-2020, το οποίο το υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας θεωρεί αναπόσπαστο μέρος της αναπτυξιακής πολιτικής και προβολή του νέου παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας - την πρόταση του οποίου παρουσίασε χθες ο υπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας Κωστής Χατζηδάκης - οι αγαπημένοι επιχειρηματικοί όμιλοι όλων των κυβερνήσεων θα έχουν άλλη μια πλούσια περίοδο κοινοτικών ενισχύσεων.

Εκτός από τους αυτοκινητόδρομους, η κατασκευή των οποίων ήδη τροφοδοτείται εκτάκτως από αναθεωρημένα μεγάλα κονδύλια του υφιστάμενου ΕΣΠΑ, το αντικείμενο των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών θα ενισχυθεί από έργα που συνεχίζονται (μετρό Αθηνών, μετρό Θεσσαλονίκης, σιδηροδρομικό δίκτυο) ενώ θα εμπλουτισθεί από έργα διαχείρισης σκουπιδιών ή αποβλήτων, τα οποία θα λάβουν σημαντικό μέρος της νέας πίτας. Αυτά τα έργα τα βαπτίζουμε περιβαλλοντικά και περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Περιβάλλον και Μεταφορές του νέου ΕΣΠΑ το οποίο θα απορροφήσει 3,7 δισ. ευρώ ή 24% των κοινοτικών ενισχύσεων,.

Τέσσερα Εθνικά Προγράμματα και Περιφερειακά 

Εκτός από το πρόγραμμα Περιβάλλον και Μεταφορές η πρόταση για το ΕΣΠΑ περιλαμβάνει άλλα τρία Εθνικά Επιχειρησιακά Προγράμματα, προϋπολογισμού 9,9 δισ. ευρώ («Ανταγωνιστικότητα - Επιχειρηματικότητα-Καινοτομία», Εκπαίδευση-Κατάρτιση-Απασχόληση και Μεταρρύθμιση του Δημοσίου) και Περιφερειακά Προγράμματα προϋπολογισμού 5,4 δισ. ευρώ. Τα περιφερειακά προγράμματα είναι ενισχυμένα για να δοθεί η δυνατότητα στις περιφέρειες και τους ΟΤΑ να κάνουν στοχευμένες επενδύσεις.

Το πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα - Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία», είναι το μεγαλύτερο από τα τέσσερα Εθνικά Επιχειρησιακά και μακράν μεγαλύτερο του σημερινού προγράμματος «Επιχειρηματικότητα και Ανταγωνιστικότητα». Οι προτεινόμενες δαπάνες φθάνουν τα 3,8 δισ. ευρώ ή το 25% του προϋπολογισμού των τεσσάρων προγραμμάτων με τις δαπάνες για καινοτομία να διπλασιάζονται στο 8%. (από 4% της υφιστάμενης περιόδου). Οι τομείς προτεραιότητας είναι:

• Τουρισμός (γενικά και ειδικότερες μορφές): Θα υπάρξει εξειδίκευση με βάση τις συνεννοήσεις που θα γίνουν και με το ΣΕΤΕ και το Υπουργείο Τουρισμού.
• Αγροτοδιατροφικός τομέας: Σε συνεργασία και με το Υπουργείο Γεωργίας θα καθοριστούν οι δράσεις.
• Logistics
• Περιβαλλοντική βιομηχανία, eco business: συνδυάζει προστασία του περιβάλλοντος και δημιουργία θέσεων εργασίας
• Υγείας: Φαρμακευτικά γενικά, βιοτεχνολογία, generics.
• Τουρισμός υγείας και υπηρεσίες υγείας θα είναι προτεραιότητα.
• Παραγωγή και εξοικονόμηση ενέργειας.
• Τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών: Στο παγκόσμιο οικονομικό Φόρουμ στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών σε 144 χώρες η Ελλάδα είναι 10η ως προς το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό. Στο πλαίσιο αυτό έχει ξεκινήσει και συνεργασία με το Ισραήλ.
• Δημιουργικές βιομηχανίες (ελληνικό design) και εφαρμογές στο χώρο του πολιτισμού

Η πρόταση του νέου ΕΣΠΑ που χαράσσει και τα όρια του αναπτυξιακού μοντέλου βασίστηκε κυρίως στη μελέτη της εταιρείας συμβούλων McKinsey η οποία έγινε το 2011 και επικαιροποιήθηκε και στις μελέτες του ΙΟΒΕ και του ΚΕΠΕ.

Σύμφωνα πάντως με τα όσα αναφέρονται στη μελέτη της McKinsey του 2011, η οποία έγινε για λογαριασμό του ΣΕΒ και της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών το οικονομικό μοντέλο της Ελλάδας πρέπει να γίνει πιο εξωστρεφές για να εξάγει αγαθά και υπηρεσίες και να εισάγει επενδυτικά κεφάλαια.

Τα κεφάλαια αυτά να απορροφήσουν διεθνώς εμπορεύσιμοι τομείς, όπως είναι ο τουρισμός και η βιομηχανία (ενέργεια, μεταποίηση τροφίμων, αγροτική παραγωγή) και νέοι κλάδοι όπως παραγωγή γενοσήμων φαρμάκων, ιχθυοκαλλιέργειες, αγροτικός τουρισμός, φροντίδα για την τρίτη ηλικία και τους χρόνια ασθενείς, δημιουργία περιφερειακών διαμετακομιστκών κόμβων, διαχείριση αποβλήτων. Επίσης να αναπτυχθούν εξειδικευμένες κατηγορίες τροφίμων (προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης, Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ενδειξης), να δημιουργηθούν προγράμματα κλασικών σπουδών.

Ατυχώς ο κλάδος της ιχθυοκαλλιέργειες πνέει τα λοίσθια, λόγω υπερβολικού δανεισμού και κλεισίματος του διακόπτη χρηματοδότησης. 

Εκπαίδευση-Κατάρτιση-Απασχόληση

Το πρόγραμμα προβλέπει δαπάνες 2 δισ. ευρώ για δράσεις με έμφαση στην προώθηση μέτρων αντιμετώπησης της ανεργίας, καινοτόμα προγράμματα για την ποιοτική αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος και σύνδεση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με την αγορά εργασίας.

Μεταρρύθμιση Δημοσίου

Το πρόγραμμα είναι μικρό, 400 εκατ. ευρώ, αφού το Δημόσιο έχει πάθει «σμίκρυνση». Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα οργάνωσης, διαχείρισης και ελέγχου στη Δημόσια Διοίκηση. 

 Κώστας Εφήμερος

www.thepressproject.com