Η φανουρόπιτα.

Γράφει ο Χρήστος Α. Τούμπουρος

«Όσοι επικαλούνται τον Άγιο Φανούριον οφείλουν να λέγουν: Θεός σχωρέσ' τη μητέρα του Αγίου Φανουρίου. Θεός σχωρέσ' την». Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο διήγημα “Γουτού Γουπατού”

«Τέτοιο σιούστραβο που είσαι εσύ μωρέ οχτακόσιες φανουρόπιτες κι αν κάν’ς, δεν θα σ’ φανερωθεί σερκό».

Η αποκάλυψη του γαμπρού γινόταν ενίοτε στον ύπνο ή και με άλλους τρόπους στον ξύπνο, και αρκετές φορές δια της φανουρόπιτας. Γι’ αυτό οι γυναίκες στις 27 Αυγούστου έφτιαχναν η καθεμιά και από μια φανουρόπιτα, για πολλούς και ποικίλους λόγους. Οι ανύπαντρες, για να της φανερώσει τον καλό της. Ήταν το πιο δυνατό μέσον πρόβλεψης. Μετά το μάδημα της μαργαρίτας, ακολουθούσε η φανουρόπιτα.

Εμείς με συγκίνηση προφέραμε το όνομα του Αγίου Φανουρίου καθόσον τρώγαμε τη φανουρόπιτα και μπλετσκώναμε. Μέγιστη η ευγνωμοσύνη μας και την αποδίδαμε…

Κάποτε ρώτησα μια ατόφια Τζουμερκιώτισσα γιατί φτιάχνουν φανουρόπιτες κι αυτή με την Τζουμερκιώτικη λαλιά μου είπε. «Άκου να σ’ πω. Η μάνα τ’ ήταν μεγάλο ζιαβζέκ’. Δεν όρ’σε να κάν’ ποτέ τ’ς καλό. Ούτε τη θέρμη τ’ς τον Αύγουστο δεν έδινε. Μια βολά έγινε το θάμα κι την χτύπ’σε ταμπλάς μεγάλος, τ’ς ήρθε αλατζούτζουρας κι έδωσε για σ’χώρεσ’ ένα κρυμ’δό’φλο σ’ έναν διακονιάρ’. Μόνο κακίες και αφύσ’κα πράματα έκανε. Τ’ς ήρθε από χακ’ ο Μέγας Πέτρος. Σαν πέθανε-ξεβρώμ’σε ο τόπος- την έστειλε κατευθείαν στην Κόλασ’ να βραζ’ στα καζάνια σαν καμιά παλιοπράτ’να. Κι όταν πήγε ο Φανούρ’ς εκεί και ρώτ’σε τον Αρχάγγελο γιατί η μάνα τ’ βράζ’ εκεί πήρε την απάντηση. Πού να τ’ν έβαζα. Αυτή δεν έκανε κανένα καλό. Γ’ναίκα συμφορά ήταν. Παρακάλεσε να ρίξουν το κρομ’δόφ’λο μέσα, κι αν την βαστάξ’ να τ’ν σηκώσουν επάνω, να σωθεί. Αυτό κι έγινε. Έριξαν το κρομ’δόφ’λο και πω, πω τι θάμα! Ανέβ’κε στο χείλ’ απ’ το καζάν’ πιασμένη απ’ το κρομ’δόφ’λο η μάνα τ’ μαζί με άλλες τρεις γ’ναίκες. Η μάνα τ’ τότε τους έδωσε μια σπρωξιά και τ’ς καταβύθ’σε στο καζάν’. Αχάριστ’ πιδάκι μ’ ντιπ κατά ντιπ. Σουργούν’ τόκανε το πιδί. Κι ο Φανούρης τότε ζήτ’σε μια χάρη. Να μην πααίνουν σ’ αυτόν τίποτις, αλλά για να σ’χωρέσ’ ο Θεός τ’ μάνα τ’. Από τότις φτιάχνουν τ’ς φανουρόπ’τες».

Για τούτον ή για τον άλλο λόγο εμείς περιμέναμε να τελειώσ’ η Λειτουργία και να χιμήξουμε πάνω από τις πίτες κι αρπάζαμε όσα παραπάνω κομμάτια μπορούσαμε. Τα αρπάζαμε και ούτε που διαβλέπαμε την αγωνία των κοριτσιών (έψαχναν τον άντρα). Κάποια έψαχνε να βρει και να της φανερωθεί, αν ο άντρας της που ήταν στην ξενιτιά «είχε βρει καμιά σιακαφλώρα και τ’ν κορόιδευε ο παλιοσιατάν’ς», κάποια άλλ’ ζητούσε απάντηση -πεθερά παλιοσκυλσμέν’- αν η νύφη τ’ς είχε κανέναν μουστερή κι έβγαζε τα τζίφλια της, ενώ το γιόκας της τον έφαγε η ξενιτιά, κι αν τραβομαδιέται με τον κουμπάρο της. Υπήρξε και πεθερά που «ευλόγησε» φανουρόπιτα, για να της φανερωθεί, «αν και πότε ο γιόκας της θα ξεγκαβωθεί και θα αποδιώξ’ τ’ν νύφ’ τ’ς». Δεν ήταν της τάξης της. Για πολλούς λόγους «ευλογούνταν» η φανουρόπιτα. Αναρίθμητοι. Ήταν εποχή που κάποιος έπασχε από «κρυψαρχία», έτσι είπε η μάνα του. «Το ένα το λιόκι δεν έχει βγει. Είναι κρυμμένο». Βουρ, λοιπόν, τη φανουρόπιτα «μπας και φανερωθούν τα λιόκια τ’ και τον παντρέψουμε». Δεν τον έσωζε αυτόν τίποτε ούτε τάμα ούτε ξετάμα. Ήταν μουλαΐνκο...

Χρήστος Α. Τούμπουρος

«Μωρό μου είσαι όργιο, σαν τον Άγιο Γεώργιο».Τελειώνουν τα πανηγύρια. Ένας επίκαιρος προβληματισμός.

Γράφει ο Χρήστος A. Τούμπουρος

Κι αφού απολαύσαμε την άγρια και μοναδική -δεν θέλω αντιρρήσεις- φύση των Τζουμέρκων, όλο τον Αύγουστο, συμμετείχαμε σε πλείστα πανηγύρια, αμπδήσαμε σαν τα αγριοκάτσικα, μπλατσιαρίσαμε στον Άραχθο και ήπιαμε, κατά τα λεγόμενα συζύγων, τόσα τσίπουρα -«ολόκληρο τον Βόσπορο»-, επανήλθαμε στο άστυ, για να συνεχίσουμε … τον αγώνα. Κι όμως! Στεκόμαστε εκεί και αναπιανόμαστε ή μάλλον πραγματοποιούμε ένα είδος απολογισμού, «τι είδαμε, τι ακούσαμε, τι μας έκανε εντύπωση, τι θα μολογάμε και σε τι θα προβληματιστούμε». Μεγάλος σιουμπές. Όσα κακώς καμωμένα, να τα διορθώσουμε ταχιά. Γιατί εκεί στο Τζουμέρκο, όσο κι αν προσπαθούν πολλοί να φυτέψουν τα βλίτα τους, εμείς δεν θα γίνουμε βλιτοφάγοι. Γνωρίζουμε πολύ καλά πως το Τζουμέρκο κρατάει στον κόρφο του μια αγνή και ατόφια παράδοση. Να την αλλάξουμε ή τέλος πάντων να τη διασύρουμε, λιγάκι –τοσοδούλι, είναι κομμάτι δύσκολο. 

Σ’ όλους τους καλοκαιρινούς μήνες, εκεί στα Τζουμέρκα, κυριαρχούν τα πανηγύρια. Το πανηγύρι του ΆιΛιός, της Αγίας Παρασκευής, της Παναγίας και πάει λέγοντας. Και είναι αλήθεια πως άλλα γίνονται «μνημονικά ξωκλήσια», αφού σ’ αυτά -με χορό και με τραγούδι- αποτυπώνονται ο καημός, η ψυχή, τα βάσανα, η φτώχεια, ο αγώνας, η προκοπή, οι σχέσεις, οι χαρές και οι λύπες… Κι όλα αυτά συνυπάρχουν μαζί με την ηπειρώτικη ψυχή στα πανηγύρια και συμφύρονται σε μια μαγική σκηνή με πρωταγωνιστές όλους και μάγους τους μουσικούς μας, που απλόχερα, όλο το βράδυ μας κερνούν τη μουσική τους, φωτίζοντας κάθε κρυφή κι αθέατη γωνιά της παραδοσιακής ηπειρώτικης πανδαισίας. Χίλιων λογιών μουσικές, χίλιων εικόνων πινελιές. 

Τελευταία, όμως, ανέκυψαν και τα «εμπορικώς αλωμένα» πανηγύρια. Και, δυστυχώς η μορφή αυτή του «πανηγυριού» βαδίζει προς την καθολικότητα. Ηλεκτρική κιθάρα, αρμόνιο, ντραμς συνυπάρχουν με το κλαρίνο και το βιολί και συν-«δημιουργείται» ένα ηχητικό άκουσμα απροσδιόριστης προέλευσης, εξ ου και ο τίτλος «σκυλάδικο» που, ομολογουμένως, ηχητικώς συγκρινόμενα, το γαύγισμα του σκύλου αγγίζει τη Συμφωνία του Μπετόβεν. Δε μιλάμε για το περιεχόμενο των τραγουδιών. Εδώ πρόκειται για στοιχειωμένη παρακμή. «Από κορμί είμαι η best/Κι από προσόντα είμαι first/Μ’ αυτό στους άντρες κάνω test/Για να διαλέξω./Μπες όπως όλοι στη γραμμή/Άσε τα μα, τα μου, τα μη/Πέρνα λοιπόν τη δοκιμή/Και ίσως σε επιλέξω». 

Είναι αλήθεια πως τα μάτια της γυναίκας επαινέθηκαν ιδιαίτερα από τη λαϊκή μούσα. Τα μάτια «είναι το θέλγητρο της γυναίκας, που τραγουδήθηκε περισσότερο από κάθε άλλο. Χίλια επίθετα έχουν βρεθεί για να παινέσουν τα μάτια από τον λαϊκό τραγουδιστή. Η δόξα των ματιών οφείλεται κυρίως στο ρόλο που έχουν στον έρωτα. Η αγάπη αντανακλάται στα μάτια, βρίσκει σημείο αναφοράς στα μάτια, πιάνεται από τα μάτια και φτάνει στα χείλη. Τέλος εγκαθίσταται στην καρδιά. Είναι δηλαδή ο καθρέπτης της ψυχής στην ικανότητά του να πιάνει την αγάπη, όπως λέει και το τραγούδι:

«Εμπάτε αγόρια στο χορό κορίτσια στα τραγούδια,/Να δείτε και να μάθετε πώς πιάνεται η αγάπη./ Από τα μάτια πιάνεται, στα χείλη κατεβαίνει/Κι από τα χείλη στην καρδιά ριζώνει και δε βγαίνει». 

Να δούμε και τα -δε φταίνε τίποτε τα ζωντανά- "σκυλοτράγουδα". «Τα ματάκια σου με καίνε/ γιατί είσαι μανεκένε./ Όσα και να λεν’ οι άλλοι/εγώ τ’ ακούω βερεσέ /Είσαι αρρώστια μου μεγάλη /σ’ ό,τι πεις θα λέω ναι».

Κι αφού ανοίγονται οι σαμπάνιες και χαιρετά γκορδωμένος/η «ο, η αοιδός» συνεχίζεται το τζέρτζελο με την εξομολόγηση του «πάσχοντος» προς τη συνοδό του: «Μωρό μου είσαι όργιο, σαν τον Άγιο Γεώργιο». Κι αν τυχόν δεν ανταποκρίνεται «το μωρό» στην πρότασή του, η κομπανία έχει τη λύση. Ακολουθεί το άσμα που εμπεριέχει το ερώτημα: «μ’ αγαπάς ή τσάμπα πίνω;» στο άκουσμα του οποίου πολλαπλασιάζονται οι σαμπάνιες και τα λουλούδια. Κι όλα αυτά δημιουργούν μια ατμόσφαιρα, -ηχητικά εφέ, διάφορα τραμπατρουμποειδή ακούσματα, κόρνες, τσικνισμένος καπνός από τα ψησίματα κλπ.,κλπ.- που συνθέτουν υποδειγματικά το γεγονός που τιτλοφορείται: «Της πανηγύρεως ο βιασμός». 

Όπως ήρθαν πλέον τα πράγματα η σιωπή δεν είναι «χρυσός»• είναι «λίβανος και σμύρνα». Διότι η σιωπή μπορεί να ερμηνευθεί σαν αποδοχή ή συναίνεση: «ο σιωπών δοκεί συναινείν», (όποιος σιωπά φαίνεται ότι συναινεί). Ας το καταλάβουν οι ιθύνοντες, μέλη Πολιτιστικών Σωματείων, Δήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι. ( Δυστυχώς υπάρχουν και περιπτώσεις που επιδοτούνται αυτά τα «εμπορικά κατασκευάσματα» που αλώνουν κάθε έννοια πανηγυριού). Αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση τα δημοτικά τραγούδια της αγάπης θα εξοβελιστούν και αντί να τραγουδάμε «έβγα στο παραθύρι κρυφά απ’ τη μάνα σου/ και κάνε πως ποτίζεις τη μαντζουράνα σου» θα «σκυλογαυγίζουμε» το άσμα: «Αν θέλεις να ανοίξουν της καρδούλας μου οι πόρτες,/βγάλε όλα τα ρούχα σου κι έλα με τις μπότες». 

Στο χέρι μας είναι. 

Απόσπασμα απο το βιβλίο του χρήστου Τούμπουρου

(Σελ.233-235)

Δύσκολη κατάσταση στα τριφύλλια, ζήτηση υπάρχει, όχι όμως ρευστό

“Ημέρες του κλάδου της οικοδομής 2010”, μας λένε γλαφυρά, αγρότες, ότι ζει ο κλάδος τους εδώ και μήνες. Όπως καταγγέλλουν η κυβέρνηση δεν βοηθά. Στα τριφύλλια επικρατεί δύσκολη κατάσταση. Ζήτηση υπάρχει, όχι όμως ρευστό.

“Μαύρη” περιγράφει την κατάσταση σε σχέση με τα τριφύλλια ο παραγωγός, Αποστόλης Εκίζογλου, από την περιοχή των Σοφάδων Καρδίτσας. “Εκτός του ότι δεν υπάρχουν πολλές αποθηκευμένες ποσότητες γιατί πολλοί τα έχουν αφησει για σπόρο, είμαστε σε αδιέξοδο λόγω των απαγορεύσεων για την ευλογιά. Το προϊόν έχει ζήτηση από διάφορες περιοχές της χώρας, καθώς πολλές μονάδες καθυστέρησαν να αγοράσουν, για να πάρουν τριφύλλια με χαμηλότερη τιμή και όχι στα πρώτα – δεύτερα χέρια, αλλά τώρα έχουν ξεμείνει. Η αγορά από το χωράφι έχει κλείσει και τα λίγα αποθηκευμένα παραμένουν απούλητα γιατί ισχύουν απαγορεύσεις για μονάδες με αιγοπρόβατα. Οι τιμές για τα αποθηκευμένα είναι στα 25-26 λεπτά το κιλό και για αγορά από το χωράφι στα 23 λεπτά το κιλό”.

Ο Γιάννης Βάγκος, έμπειρος παραγωγός από τη Λιβαδειά μας λέει πως: “τα πράγματα δεν εξελίσσονται καθόλου καλά στον πρωτογενή τομέα. Δεν υπάρχει καθόλου ρευστότητα, υπάρχει απληρωσιά. Επιδοτήσεις καθυστερούν, μονάδες κλείνουν, πολλά ζώα σφάζονται. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως ο αγροτικός τομέας, ζει τις ημέρες και τη δύσκολη κατάσταση που ζούσε ο κλάδος της οικοδομής το 2010 με τη μεγάλη κρίση. Όσον αφορά στα τριφύλλια, στην περιοχή μας, δεν υπάρχει απαγόρευση και παρατηρείται μια κάποια κίνηση. Οι τιμές είναι στα 20 λεπτά και αυτό σε περιπτώσεις με μεγάλο φορτίο. Το ίδιο ισχύει και για περιοχές της Φθιώτιδας, που συνορεύουν με τη Βοιωτία”.

Ο Δημήτρης Πανούσης, από το Δρυμό Θεσσαλονίκης μας λέει πως τα πράγματα είναι “καθισμένα”.

https://agronewsbomb.gr/

Ω ρε κόσμε!

Γράφει η Κατερίνα Σχισμένου

Στις 19 και 20 Αυγούστου 2025, στον προαύλιο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Άρτας, η θεατρική ομάδα του Περικλή Μουστάκη παρουσίασε την παράσταση «Ρόδα στο μαντίλι: Ουρανός απ’ άλλους τόπους» στο πλαίσιο της δράσης Η Ελλάδα – ένας πολιτισμός. Εκεί, μέσα στις σκιές των επιτύμβιων στηλών και αρχαίων λίθων, ακούστηκε η φωνή της Αλέξως, της μάνας του συγγραφέα Σωτήρη Δημητρίου. Κι η φωνή αυτή δεν ήρθε για να ψιθυρίσει και να μας διηγηθεί οποιονδήποτε πόνο. Ήρθε για να κλονίσει, να ξυπνήσει, να γυρίσει το βλέμμα μας προς τις ρίζες, στο χώμα που σπάνια αντικρίζουμε με μια γλώσσα που την είχαμε κάποτε ως νανούρισμα από το στόμα των γιαγιάδων μας -Ω ρε κόσμε αναφωνεί η Αλέξω στον κόσμο.

Η Αλέξω στάθηκε μπροστά μας σαν μάνα, μια αρχετυπική φιγούρα, μια θεά,  σαν μνήμη. Σπάζοντας αγγεία, κρατώντας νομίσματα του νεκρομαντείου του Αχέροντα, γνήσια και κίβδηλα, παίζοντας με λέξεις και στίχους σαν με ξόανα παιδικά, έπλεκε το νήμα μιας ιστορίας που είναι ταυτόχρονα προσωπική και συλλογική. Στην πράξη της, η απώλεια συναντούσε την πίστη, η ενοχή τον λυτρωμό, και η ζωή την αναπόδραστη σκιά του θανάτου. Από το στόμα της γεννήθηκε το ξέσπασμα: «Ω ρε κόσμε». Μια φράση απλή, μα γεμάτη βάρος, σαν να κουβαλάει όλη τη σκόνη της γης και τον καημό των αιώνων.

Το κείμενο του Σωτήρη Δημητρίου στάθηκε σαν την τελευταία βαρκάδα στον Αχέροντα, στο ποτάμι που σε οδηγεί ο βαρκάρης του στον άλλο κόσμο. Η μετάβαση της Αλέξως. Γλώσσα τραχιά, πληγωμένη, που στροβιλίζεται ανάμεσα σε παλιούς θεούς και σιωπηλές μνήμες. Ο σκηνοθέτης Περικλής Μουστάκης άφησε το κείμενο να αναπνεύσει σαν προσευχή και σαν κραυγή μαζί. Με τη συμβολή της Νίκης Ψυχογιού στα σκηνικά και κοστούμια, της Φραγκίσκης Μουστάκη στη μουσική και του Γιώργου Σώλου στην απόδοση καθώς και της χορεύτριας Ελένης Καστανιώτη, στήθηκε μια παράσταση λιτή, σχεδόν ασκητική, αλλά γεμάτη βάθος, σαν να προερχόταν από το ίδιο το υπέδαφος της Ηπείρου. Χώμα γέννησε η Αλέξω…

Οι ερμηνείες του ίδιου του Μουστάκη, της Δώρας Στυλιανέση, του Γιώργου Σώλου και της χορεύτριας Ελένης Καστανιώτη, μαζί με την απόμακρη φωνή, συνέθεσαν έναν κόσμο όπου οι λέξεις δεν μένουν λόγος: γίνονται σώμα, γίνονται κίνηση, γίνονται πληγή. Η διάρκεια της παράστασης —μία ώρα— δεν μετρήθηκε σε λεπτά, αλλά σε σκιρτήματα και σε αναστεναγμούς, σε προσφωνήσεις- Ω ρε κόσμε!

Όταν η φωνή της Αλέξως έσπασε τη νύχτα, το κοινό δεν άκουσε απλώς μια μάνα. Άκουσε όλες τις μανάδες, όλους τους χαμένους, όλα τα άγραφα λόγια που κουβαλάει κάθε οικογένεια. Και καθώς έσβηνε το φως, ο καθένας κρατούσε μέσα του εκείνο το ακατέργαστο κάλεσμα: «Ω ρε κόσμε…». Ένα παράπονο, ένα ξόρκι, το άγνωστο σχέδιο του θεού κι ίσως η μόνη αλήθεια που αξίζει να ακουστεί.

Κατερίνα Σχισμένου

Περί Ιερομάρτυρος και Ισαποστόλου Κοσμά του Αιτωλού.

Γράφει ο Αθανάσιος Δημ. Στράτης.

Περί του Πάτερ Κοσμά έχουν γραφεί πολλά για την ζωή και το έργο του, αλλά και για μετά το θάνατό του διάφορες περιπέτειες της Μονής και των λειψάνων του. Ιδιαίτερα η Αγία κάρα του, την οποίαν ευλαβείτο και αυτός ακόμη ο αλλόθρησκος Αλή πασάς, αφέθηκε χωρίς φροντίδα πολλές φορές και από ιερωμένους.

Παρατίθεται ένα κείμενο της εφημερίδας ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΊΑ στις 24 Απριλίου 1889.

“Βεράτιον 10 Απριλίου 1889.

Πλημμύραι και η μονή του Ισαποστόλου Κοσμά.

Ένεκα του πρό μηνός επικρατούντος διαρκώς βροχερού καιρού οι γεωργοί δεν ηδυνήθησαν να καλλιεργήσωσι και σπείρωσι τους οψίμους καρπούς, αραβόσιτον κ.λ.π. Ο δια της πόλεως Βερατίου και Μουζακιάς διερχόμενος ποταμός Άψος (Βερατινός) πλημμυρίσας πολλά κατέκλυσε μέρη, εισήλθε δε και εις την επί της αριστεράς αυτού όχθης κειμένην μονήν του ισαποστόλου Κοσμά και σπουδαίως έβλαψε τον περικαλή αυτής ναόν τον υπό του Αλή πασά ανεγερθέντα, ως και πάντα τα δωμάτια. Οι κάτοικοι των πέριξ χωρίων, όπως προλάβωσι την τελείαν καταστροφήν εξ άλλης τυχαίας πλημμύρας, δι’ αναφοράς ανηνέχθησαν εις τον αρχιερέα, ός καρπούται προς ίδιον όφελος πάντα τα της μονής ταύτης εισοδήματα, παρακαλούντες να προλάβη πάσαν επικειμένην καταστροφήν τη αρωγή πάντων των κατοίκων της Μουζακιάς δι’ ανεγέρσεως προχωμάτων και άλλων μέσων.

Αλλ’ η πανιερότης του ού μόνον ουδεμίαν έδωκεν ακρόασιν εις τας αναφοράς των, αλλά και τους αποσταλέντας προεστώτας, ίνα και προφορικώς εκθέσωσιν εις την αγιωσύνην του την κατάστασιν της μονής, κακώς και βαναύσως ο αξιοκατάκριτος απέπεμψεν. Ο ναός της μονής διεράγη πανταχόθεν και κατέστη άχρηστος πλέον προς συνάθροισιν των πιστών εν αυτώ, διότι επίκειται η πτώσις του. η λάρναξ η περιέχουσα το σεπτόν λείψανον του ισαποστόλου Κοσμά επί πολλάς ημέρας επέπλεεν ως άλλη κιβωτός του Νώε επί των υδάτων, και τέλος αποσυρθέντων τούτων μετά δέκα ημέρας εκαλύφθη υπό της εναπολειφθείσης ιλύος προς αίσχος του αρχιερέως, ού τινος πρώτη και κυρία φροντίς είνε πώς να αργυρολογή και να θεραπεύση τας φαύλας ορέξεις του και ουδέν πλέον”.

Αθανάσιος Δημ. Στράτης

Έφυγε φτωχός από το χωριό – Στην Αυστραλία έγραψε τη δική του ιστορία

Από την Ελλάδα στην Αυστραλία - 57 χρόνια μακριά από την πατρίδα.

Σήμερα βρισκόμαστε στα Βρουβιανά Αιτωλοακαρνανίας και έχουμε τη χαρά να συναντήσουμε τον κύριο Χαρίλαο, που εδώ και 57 χρόνια ζει στη μακρινή Αυστραλία. Η συγκινητική του ιστορία μάς ταξιδεύει από τα δύσκολα παιδικά χρόνια στο χωριό, στη μεγάλη απόφαση της ξενιτιάς, και στη νέα ζωή που δημιούργησε στην Μελβούρνη.

Μιλάει για τις αναμνήσεις του, τις δυσκολίες και τις θυσίες των πρώτων μεταναστών, για το πώς έστησε τη ζωή του σε μια ξένη χώρα αλλά κράτησε πάντα βαθιά στην καρδιά του την Ελλάδα και το χωριό του. Η αφήγησή του είναι γεμάτη συγκίνηση, νοσταλγία και περηφάνια για την ελληνική του ταυτότητα.

Ένα βίντεο αφιερωμένο σε όλους τους Έλληνες μετανάστες που έζησαν ανάμεσα σε δύο πατρίδες, κουβαλώντας την Ελλάδα στην ψυχή τους όπου κι αν βρέθηκαν.

Παραγωγή: Greek Village Life

Συλλήψεις για μεταφορά 58 αιγοπροβάτων σε απαγορευμένη ζώνη

Συνελήφθησαν, χθες τα ξημερώματα, σε περιοχή του Ερυμάνθου, από αστυνομικούς του Αστυνομικού Τμήματος Ερυμάνθου, δύο ημεδαποί άνδρες, σε βάρος των οποίων σχηματίσθηκε δικογραφία για μη συμμόρφωση προς αποφάσεις αρμοδίων Αρχών σχετικά με μέτρα δημόσιας ή ζωικής υγείας.

Ειδικότερα, οι αστυνομικοί εντόπισαν τους δύο κατηγορούμενους να μεταφέρουν με φορτηγό 58 αιγοπρόβατα, χθες τα ξημερώματα, σε απαγορευμένη ζώνη μετακίνησης αιγοπροβάτων, που έχει οριοθετηθεί από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας /Γενική Διεύθυνση Περ. Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνοτροφίας/ Διεύθυνση Κτηνιατρικής, κατόπιν επιβεβαίωσης εστίας ευλογίας.

Όπως προέκυψε οι δύο κατηγορούμενοι είχαν προχωρήσει σε αγοραπωλησία των ζώων και τα μετέφεραν σε στάνη.

Από τους αστυνομικούς του Αστυνομικού Τμήματος Ερυμάνθου κατασχέθηκαν με μεσεγγύηση τα αιγοπρόβατα και το φορτηγό και ενημερώθηκε η αρμόδια Κτηνιατρική Υπηρεσία της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας για διενέργεια υγειονομικού ελέγχου και αυτοψίας.

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αχαΐας.

https://agronewsbomb.gr/

Τα καλά πανηγύρια του Αυγούστου στην Ήπειρο είναι σχέσεις... Νιώθεις ότι είσαι κι εσύ μέρος, κομμάτι όσων γίνονται.

Δείτε το video

Η ώρα έχει πάει 2 μετά τα μεσάνυχτα, παραμονή Δεκαπενταύγουστου. Κάτω από τον πλάτανο στην πλατεία των Ασπραγγέλων στο Ζαγόρι 40-50 άνθρωποι χορεύουν σε έναν μεγάλο κύκλο γύρω γύρω από τα όργανα κατά τον τοπικό, ιδιαίτερο τρόπο.

Τα φώτα είναι λίγα και το κλαρίνο γλυκό. Τίποτα δεν είναι παραπάνω, τίποτα δεν είναι ενοχλητικό.

Στα καλά πανηγύρια στα χωριά του Ζαγορίου, στο Πωγώνι, στην Κόνιτσα,  στη Μουργκάνα, στη Λάκκα Σούλι, στο Μέτσοβο, αλλά και στα Τζουμέρκα, στα Κατσανοχώρια και πίσω, από την άλλη πλευρά της Πίνδου, από τη Σαμαρίνα ώς κάτω το Καρπενήσι σχεδόν, νιώθεις ότι είσαι κι εσύ μέρος, κομμάτι όσων γίνονται.

Κι όπως ισιώνεις και ανατάσσεσαι ξανά εντός σου, εκεί στο μικρό τραπέζι σε μια άκρη, επανέρχεσαι.

Αν μπορούσε να σηκωθεί το βλέμμα σου πάνω από τη χώρα ολόκληρη σαν εκείνη την κίνηση της κάμερας που παρομοιάζει το «μάτι του θεού», θα έβλεπες την ίδια ώρα δεκάδες, εκατοντάδες πλατείες, κάτι τέτοιες νύχτες, γεμάτες από κόσμο ήσυχο, ανθρώπους που μιλάνε ο ένας στον άλλο, ψιλοτρώνε κάτι εύκολο αλλά νόστιμο, πίνουν για να πάρουν λίγη φόρα, χορεύουν όποιοι θέλουν, κοιτάνε γύρω τους, ακούν.

Επανέρχονται. Γιατί τα καλά πανηγύρια δεν είναι ούτε «θεματοφύλακες της παράδοσης» ούτε «κιβωτοί» ούτε τίποτε από όσα λέμε για να τους προσδώσουμε ένα αχρείαστο κύρος και να τα μεγαλώσουμε κάπως. Δεν το χρειάζονται.

Τα πανηγύρια σήμερα, όταν μπορούν να κρατήσουν τις δόσεις και τις ισορροπίες και να τεντώσουν με ειλικρίνεια το νήμα που τα συνδέει με το παρελθόν τους και την καταγωγή του τόπου, αποτελούν ακόμα έναν τόπο συνάντησης κι εν τέλει ένα πεδίο σχέσεων.

Ναι, τα κινητά μας είναι ακόμα ανοιχτά γιατί οι έγνοιες είναι πολλές πίσω στην πόλη και τα αυτοκίνητα μας περιμένουν στη σειρά παρκαρισμένα, λίγο πιο κάτω, για να μας επιστρέψουν στους άλλους τρόπους που έχει η ζωή μας.

Αλλά για λίγο, εκεί στη γιορτή με τα χαμηλά φώτα, τους χαμηλούς ήχους και τις υψηλές δονήσεις της μουσικής, φτιάξαμε ξανά μια σχέση.

Με τους φίλους μας, με τους ξεχασμένους από τη μαθητική μας ηλικία, με τους μετανάστες τους παλιούς και τους νέους που ήρθαν με την άδεια, με τους χωριανούς που έχουμε ξεχάσει το όνομά τους, ακόμα και με τα παιδιά μας που άλλα είναι εδώ κι άλλα έμειναν πίσω και από τα ακουστικά στα αυτιά τους δονούνται σε νέα νήματα, σε άλλες ενώσεις.

Τα καλά πανηγύρια του Αυγούστου μάς δένουν, ακόμα κι αν δεν το ξέρουμε, ακόμα κι αν δεν το είχαμε υπολογίσει, ακόμα κι αν μας κακοφαίνεται λίγο στην αρχή που χαλάει η σειρά μας και ο τρόπος της πόλης. Ασ’ το να κυλήσει…

Φιλήμων Καραμήτσος

www.efsyn.gr
http://filoiko.blogspot.gr/

«Κλαίω γιατί υπήρξα πολύ μεγάλος μαλάκας – Σας παρακαλώ αυτό να γράψετε στον τάφο μου»

Ετών 68, στη δουλειά από τα 16 του. Kατάφερε να φτιάξει μια οικογενειακή επιχείρηση με πολλές στερήσεις και σκληρή προσωπική εργασία του ίδιου, της συζύγου του και των τριών παιδιών τους, όταν αυτά μεγάλωσαν.

Δεν αγόρασε ποτέ ακριβά αυτοκίνητα και ρούχα, δεν έκανε πλούσια ζωή, ό,τι έβγαζε το επένδυε στην επιχείρηση και σε ακίνητα. Ένα σπίτι δικό του, από ένα για κάθε παιδί του. Στο σύνολο 4. «Για να έχουν ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους».

Σήμερα, του ήρθε η έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης του καταστήματός του για χρέη προς την εφορία. Τον πήραν τα κλάματα.

«Δεν κλαίω για την κατάσχεση. Ας τα πάρουν όλα. Κλαίω γιατί δεν έφαγα τα λεφτά μου σε ταξίδια, μπουζούκια και λούσα, δεν άρπαξα επιδοτήσεις όταν τις έβρεχε με το τσουβάλι, δεν πήρα δάνεια όταν τα χάριζαν, δεν βόλεψα τα παιδιά μου στο Δημόσιο όταν μπορούσα, δεν έκλεψα όταν όλοι γύρω μου έκλεβαν.

Κλαίω γιατί πλήρωνα τις υποχρεώσεις μου μια μέρα πριν λήξουν. Κλαίω γιατί έχτισα στη ζωή μου πάνω στην παραμύθα ότι όποιος είναι ικανός και δουλεύει σκληρά δεν χάνεται. Κλαίω γιατί υπήρξα πολύ μεγάλος μαλάκας. Σας παρακαλώ αυτό να γράψετε στον τάφο μου. Εδώ αναπαύεται ο πιο μαλάκας Έλληνας», είπε στους δικούς του.

Κι αν κάποιος διαβάζοντάς το, κρίνει ότι το πρόβλημα είναι «πράσινο», «μπλε» ή «κόκκινο», τότε απλως δεν με αφορά καθόλου η γνώμη του. Για εμένα, αυτός και η κομματική νοοτροπία του είναι συνένοχοι στο έγκλημα εις βάρος των Ελλήνων. Ας κουβεντιάσει με τους ομοίους του… Είναι εκατομμύρια..

https://www.tilestwra.com/

https://www.fanpage.gr/

Ο Ιερομάρτυς και Ισαπόστολος Κοσμάς ο Αιτωλός στην υμνολογία της Εκκλησίας

Την μνήμη του Αγίου Εθνοϊερομάρτυρος και Ισαποστόλου, Κοσμά του Αιτωλού εορτάζει η Εκκλησία μας  σήμερα Κυριακή 24 Αυγούστου 2025.

Τιμώντας και η Εταιρεία Βυζαντινών Μελετών Ν. Πρεβέζης την μνήμη του Αγίου, δημοσιεύει το κείμενο του συνεργάτη της Εταιρείας, Ομότιμου Καθηγητή και Πρώην Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. κ. Μιχαήλ Τρίτου.

Κοσμᾶς, ὁ κόσμου κόσμος, ἡ δ’ὡραιότης,

κόσμον λιπών πρόσκαιρον, ἀγήρω ἔχει.

Θάνεν διά βρόχου Κοσμᾶς εἰκάδι Τετάρτη.

(Στίχοι ἀπό τό συναξάρι τῆς γιορτῆς)

Η Ορθόδοξη Εκκλησία και το Γένος των Ελλήνων γιορτάζουν την 24^η Αυγούστου τη μνήμη του Μεγάλου Διδάχου του Γένους Κοσμά του Αιτωλου, ο οποίος υπήρξε για τους συγχρόνους του και παραμένει πάντοτε στη συνείδηση της Εκκλησίας ένα εξαίρετο υπόδειγμα αποστολικού ζήλου, ασκητικής πνευματικότητας και αγιότητας βίου σε μια κρίσιμη περίοδο για τα πεπρωμένα του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας. Σε όλη του τη ζωή συνδύασε αρμονικά την ορθοδοξία και τον ελληνισμό, την Εκκλησία με το Σχολείο, τη διδαχή με τα έργα, τον θεωρητικό με τον πρακτικό βίο, το κήρυγμα με τη μυστηριακή εμπειρία της θείας λατρείας.

Προς τιμήν του αγίου Κοσμά, ύστερα από προτροπή του Μητροπολίτου Βελεγράδων Μελετίου, συνέθεσε ασματική ακολουθία ο διδάσκαλος του Γένους Σάπφειρος Χριστοδουλίδης. Η ακολουθία εκδόθηκε στη Βενετία το 1814.

Πρόκειται για ένα θαυμάσιο υμνολογικό κείμενο, που διακρίνεται για το θεολογικό του βάθος, τη λυρικότητα και την φιλολογική του αρτιότητα. Ο υμνογράφος χρησιμοποιεί τις ωραιότερες ποιητικές εκφράσεις για να εγκωμιάσει «Κοσμᾶν τόν θεῖον, τόν μέγαν καθηγεμόνα καί διδάσκαλον, τόν πράξει και θεωρίᾳ διαλάμψαντα».

Στην ασματική του ακολουθία ο Σάπφειρος Χριστοδουλίδης αποκαλεί τον Κοσμά «Χριστολάτρην», «ὑπογραμμόν τῶν ἀσκητῶν», «τῆς εὐσεβείας ὑπόδειγμα», «τοῖς Ἀποστόλοις ἐφάμιλλον», «τά ἴσα φέροντα τοῖς Ἀποστόλοις», «Μαρτύρων ἐγκαλώπισμα», «Ἱερομύστην», «ὁμότροπον τῶν Ἀποστόλων», «Παύλου τόν ζηλωτήν».

Σε ηλικία 45 ετών ο άγιος, ενώ ήταν αφιερωμένος στην άσκηση και την προσευχή της αγιορείτικης ζωής, δέχεται την κλήση του Θεού για τον ευαγγελισμό των ανθρώπων. Εγκαταλείπει την ηρεμία της Μονής Φιλοθέου και ρίχνεται με αποφασιστικότητα και αυταπάρνηση στη διακονία του «ἐν αἰχμαλωσίᾳ»ευρισκομένου Γένους. Στο δοξαστικό του εσπερινού της γιορτής ο υμνογράφος περιγράφει αυτά τα περιστατικά ως εξής: «Τῶν ὄντων ἐκμελετήσας τό ἄστατον, καί τόν Σταυρόν τοῦ Χριστοῦ εὐαγγελικῶς ἐπ’ ὤμων ἀράμενος, ἀποστολικῶς τόν λόγον τῆς εὐσεβείας πᾶσι διέσπειρας, ἀναργύρως τήν χάριν τῶν ἰαμάτων δαψιλευόμενος».

Ο άγιος Κοσμάς διέτρεξε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, πιθανόν καί το βόρειο τμήμα της Πελοποννήσου, καθώς και αρκετά νησιά στο Αιγαίο και το Ιόνιο. Ιδιαίτερη φροντίδα έδειξε στην ενιαία Ήπειρο, όπου τα προβλήματα ήταν πολλά λόγω των συχνών εξισλαμισμών. Στους κόπους, τους μόχθους και τους αγώνες του πατρο-Κοσμά για τη διάδοση του ευαγγελίου της ειρήνης κάνει συχνά λόγο στην ακολουθία του ο υμνογράφος: «Τούς λαμπρούς ἀγῶνες σου, οὕς ὑπέρ τῆς πίστεως ἠγώνισαι, τίς διηγήσεται, ἱερομάρτυς πανένδοξε; τούς ἱδρῶτας, τούς πόνους, τούς ἀνα πᾶσαν πόλιν προσγινομένους σοι διά το κήρυγμα». Καί ἀλλοῦ : «Τήν ὑφήλιον ἅπασαν, εὐσεβῶς κατήρδευσας, Ἱερώτατε, σπείρων τόν λόγον τῆς πίστεως ταῖς τῶν πάντων ἀκοαῖς». Ήταν τόσο μεγάλο το πάθος του αγίου Κοσμά για τον ευαγγελισμό του λαού του Θεού, ώστε, όπως γράφει ο ιερός υμνογράφος στο δοξαστικό των αίνων, «οὐ γάρ ἔδωκεν ὕπνον αὐτοῦ τοῖς ὀφθαλμοῖς οὐδέ τῶν πόνων ἀνάπαυσιν, ἕως οὗ τόν λόγον τοῦ εὐαγγελίου τοῖς πιστοῖς διετράνωσε· καί τάς καρδίας τῶν πιστῶν ἐκ βυθοῦ τῆς πλάνης πρός ἐπίγνωσιν θείαν μετήγαγε».

Ένα από τα χαρίσματα του αγίου Κοσμά του Αιτωλού είναι και το χάρισμα «τοῦ θαυματουργεῖν».Σύμφωνα με το απολυτίκιο της γιορτής ο άγιος «νέμει τάς ἰάσεις τοῖς πιστῶς προσιοῦσιν». Η αγία Κάρα του, την οποία ιδιαιτέρως ευλαβείτο και αυτός ακόμη ο αλλόθρησκος Αλή Πασάς, είναι πηγή θαυμάτων. Ο ιερός υμνογράφος αφιερώνει μεγάλο μέρος της ασματικής ακολουθίας στα θαύματα του αγίου. Ενδεικτικά αναφέρουμε την προτροπή του : «Τῶν εὐσεβῶν ἅπαν σύνταγμα, ἐγκωμίων ἄνθεσιν ἐπιλέκτοις, τοῦ Χριστοῦ θεράποντος στέψωμεν Κάραν τήν Ἁγίαν χρεωστικῶς», «ἐξ ἧς ἄφθονα προχεῖται τά ἰάματα καί δαψιλῆ τοῖς πόθῳ προσιοῦσιν ἐνεργεῖται τά θαυμάσια». Στον ιερομάρτυρα Κοσμά ο Κύριος χάρισε «τῶν θαυμάτων τήν ἐνέργειαν» «ἀντάξιον τῶν πόνων» στους οποίους αυτός υπεβλήθη για τη διάδοση του ευαγγελίου της ειρήνης..

Ο Σάπφειρος Χριστοδουλίδης δεν ξεχνάει να απονείμει την τιμήν και στην πατρίδα του αγίου, την Αιτωλία, λέγοντας χαρακτηριστικά : «Αὐχεῖ λαμπρῶς ἡ Αἰτωλία, τόν κοσμήτορα κόσμου παντός τόν Μέγαν, Ἱερέα Θεοῦ, βλαστήσασα ὡς ρόδον, οὗ τῆς ὀσμῆς ἐπλήσθησαν οἱ ἐν πίστει προσιόντες».

Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, «ὁ κόσμου κόσμος, ἠδ’ ὡραιότης», ὑπῆρξε μιά μεγάλη και πολυδιάστατη πνευματική προσωπικότης. Μάρτυς, Κήρυξ, Απόστολος, Μοναστής, Ιερεύς. Αυτός ο σπάνιος συνδυασμός των χαρισμάτων του αγίου Πνεύματος στο πρόσωπο του αγίου κάνει τον υμνογράφο να αναφωνεί : «Τί σε προσκαλέσωμεν, τρισμάκαρ; Μάρτυρα, ὅτι ὑπέρ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ τό σόν αἷμα ἐξέχεας· Μοναστήν τε, ὅτι τόν σόν βίον ὥσπερ κάτοπτρον καθαρόν τῆς ἀσκήσεως ἐγκατέλιπες· Ἱερέα, ὅτι ἱερουργῶν, σεαυτόν ὥσπερ θυσίαν καθαράν προσήγαγες τῷ Κυρίῳ σου».

Ο Ιερομάρτυς και Ισαπόστολος Κοσμάς ο Αιτωλός, αφού στην επίγεια ζωή του «διῆλθεν διά πυρός καί ὕδατος», βρίσκεται ήδη δοξασμένος και δικαιωμένος στην ατέρμονη αιωνιότητα «ὅπου ἦχος καθαρός ἑορταζόντων». Η στρατευομένη Ἐκκλησία, δια του εκ Γραμμένου Ηπείρου υμνογράφου Σαπφείρου Χριστοδουλίδου, τον παρακαλεί «ὡς παρρησίαν ἔχων πολλήν πρός τόν Σωτήρα Κύριον» «μή διαλίπῃ πρεσβεύων, ὑπέρ τῶν πίστει καί πόθῳ προσιόντων τῇ Σορῷ τῇ ἁγίᾳ, καί πιστῶς ἐκτελούντων τήν σεβάσμιον μνήμην αὐτοῦ».

O Οσμάν Τάκας ή Σιαμαντάκας.

                   

Σε πολλά μέρη της Ηπείρου, στα χορευτικά τους, σε ώρες χαράς κα κεφιού χορεύουν το Σαμαντάκα.

Γεια σου βρε Σαμαντάκα τη λεβεντιά σου νάχα.

Εσύ κοιμάσαι κι εγώ νυστάζω 

σε συλλογιούμαι και αναστενάζω. 

Ξύπνα Σαμαντάκα και βάλε τα τσαρούχια, 

στρίψε τη μουστάκα, γεια σου Σαμαντάκα...

Ποιος ήταν όμως ο Σαμαντάκας;

Λένε πως τ' όνομα του ήταν Παύλος Μπάρας. Ενας όμορφος λεβεντονιός που ζούσε με το παιδί του και τη γυναίκα του στην περιοχή των Αγίων Σαράντα.

Δούλευε στα χωράφια, όταν κάποια μέρα επιστρέφοντας στο σπίτι του, βρήκε τρεις σπαχήδες του Αλή πασά να σέρνουν τη γυναίκα του. Τάβαλε, ένας αυτός, και με τους τρεις, και κατάφερε να σκοτώσει τους δυο και να τους πάρει τα ντουφέκια.

Ο τρίτος του ξέφυγε και καθώς προσπάθησε να τον σκοτώσει, χτύπησε κατά λάθος θανάσιμα την αγαπημένη του.

Επειδή κινδύνευε άμεσα, έτρεξε στο σπίτι, άρπαξε το μωρό στην αγκαλιά και πήρε τα βουνά. Από ράχη σε ράχη, από βουνό σε βουνό, κάποια μέρα έφτασε στην Κορυτσά.

Από τις κακουχίες όμως της οδοιπορίας έχασε το μωρό του και ο πόνος γίνηκε τώρα αβάσταχτος πούχασε γυναίκα και παιδί. Πήρε λοιπόν πάλι δρόμους και μονοπάτια προς το Νότο και έφτασε στο Μπεράτι με σκοπό να κοινωνήσει σε χριστιανική Εκκλησία μιας κι ήταν Χριστούγεννα κι είχε νηστέψει.

Έκρυψε την αρματωσιά του και τράβηξε ίσια προς τον παπά. Εκεί αντίκρισε μια σεμνή κόρη σαν άσπρο τριαντάφυλλο και σκίρτησε η καρδιά του.

Μετά τη θεία μεταλαβιά βγήκε και την παρακολούθησε κι είδε να τραβάει με τον τούρκο αγωγιάτη της που την περίμενε προς την αρβανίτικη μεριά του Μπερατιού.

Προσπάθησε να μάθει κάτι από μερικούς, από τον παπά που τους μετάλαβε, αλλά δεν τα κατάφερε. Οπότε τον πήρε χαμπάρι ο δεσπότης και τον κάλεσε στο κονάκι του.

Ο Π. Μπάρας πήγε αμέσως μουσαφίρης στο δεσπότη κι έμαθε όλη την ιστορία. Η όμορφη αρχόντισσα ήταν χριστιανή από την Κορυτσά. Την φώναζαν Τζεμιλέ (Φωτεινή) κι ήταν χήρα του Τούρκου Μπεκίμ, σουλτάνα στο σαράι του. Τρεις γυναίκες είχε πάρει ο αγάς και δεν μπόρεσεν' αφήσει απογόνους. Τέταρτη ήταν η Τζεμιλέ κι όμως παιδί δεν απόχτησε και πέθανε άκληρος ο Τούρκος.

Η γυναίκα κληρονόμησε όλα τα πλούτη και καθώς δεν άλλαξε την πίστη της, γιατί σ' αυτό δεν τη ζόρισε ο γερο-Μπεκίμ, έδινε πολλά στη Μητρόπολη και στις άλλες εκκλησίες. Ο Παύλος Μπάρας αφού έμαθε όλα τούτα, πήρε τ' άρματά του και τράβηξε ίσια για το σαράι του Αγά Μπεκίμ. Ήταν σούρουπο κι όταν την εντόπισε αναρριχήθηκε στον οντά της και την έκανε δική του.

Το βαθύ χάραμα με την προτροπή της έφυγε προς τ' άγρια βουνά. Οι μέρες περνούσαν και η Τζεμιλέ κατάλαβε πως ήταν έγκυος κι ήθελε τη συμβουλή του δεσπότη.

Αυτός την καθησύχασε και της είπε ότι θα ξεγεννήσει στο Μοναστήρι και μετά θα πήγαινε στο σαράι. Το νεογέννητο θα της το πέταγαν στο κατώφλι του σπιτιού της, δήθεν ότι ήταν ξένο, κι αυτή σαν ψυχόπονη γυναίκα θα το περιμάζευε. Έτσι ακριβώς έγινε και όλοι οι Αρβανίτες μιλούσαν για τη μεγάλη καρδιά της Τζεμιλέ.

Να όμως που ξαναγύρισε ο Παύλος Μπάρας κι έμεινε για δεύτερη φορά έγκυος. Τώρα πώς να κρατηθεί το μυστικό; Πάλι ο δεσπότης έδωσε τη συμβουλή του. Τους είπε να παντρευτούν τώρα κανονικά κι ο Χριστιανός Π. Μπάρας θα παρουσιαζόταν ως αρβανίτης. Γιατί αν η Τζεμιλέ παντρευόταν Χριστιανό και το μάθαινε ο Πασάς θα έχανε όλα τα πλούτη της. Βρέθηκε και το όνομα λοιπόν Οσμάν Τάκα θα τον έλεγαν...

Έγινε αυτός ο γάμος και το νέο ζευγάρι ζούσε ευτυχισμένα με τα δυο μωρουδάκια τους να μοιάζουν του Οσμάν.

Ως την ώρα που κάποιος σπιούνος είπε στον Κουρτ Πασά πως ο Οσμάν ήταν Έλληνας Χριστιανός και τον έπεισε, οπότε ο Πασάς τον συνέλαβε κι έβγαλε φιρμάνι να τον κρεμάσει. Έφτασε η ορισμένη μέρα, στήθηκε η κρεμάλα κι έφεραν τον κατάδικο Οσμάν μπρος στον πασά.

- Έφταιξες ορέ, έπαιξες με την πίστη του Μωάμεθ. Πες μου ποια είναι η τελευταία σου επιθυμία;

- Να χορέψω πασά μου, είπε ήρεμα ο Οσμάν Τάκας.

- Τι λες ορέ; αποκρίθηκε ο πασάς.

- Να χορέψω, μον' φέρτε τη γυναίκα μου να μου βαράει το νταούλι.

Ο πασάς απορημένος έδωσε εντολή σε δυο σπαχήδες να φέρουν τη Τζεμιλέ και δυο τρεις οργανοπαίχτες.

Ήρθε η γυναίκα του με τα παιδιά της κι αγκαλιάστηκαν, φίλησε και τα παιδιά του.

- Μην κλαις γυναίκα, της είπε. Ο καθένας έχει τη μοίρα του. Μον' πιάσε το νταούλι και βάραγε. Θέλω να πεθάνω με χορό.

Οι οργανοπαίχτες, που δεν άργησαν να φανούν, πήραν θέση κι ο μελλοθάνατος άρχισε να χορεύει περήφανα.

Τριγύρω μαζεύτηκαν χριστιανοί κι αρβανιτάδες και παρακολουθούσαν το θέαμα με φόβο και σιωπή.

Μετά ο Οσμάν έκανε νόημα στη γυναίκα του να μπει κι αυτή στο χορό και χόρευαν τώρα οι δυο λεβέντικα. Τότε ο Πασάς σηκώθηκε και με το ρακοπότηρο στο χέρι προχώρησε αργά αλλά σταθερά προς το μέρος τους. Ολόγυρα απλώθηκε νεκρική σιγή.

- Χαλάλι σου ορέ βροντοφώναξε, σου δίνω χάρη. Ο χορός σου σε γλίτωσε! Άντε τραβάτε τώρα.

Ο Παύλος Μπάρας πούλησε στο Μπεράτι την κληρονομιά της Τζεμιλέ, πήρε τη Φωτεινή και τα δυο παιδιά του και έκτοτε χάθηκαν τα χνάρια τους.

Έμεινε όμως ο χορός αυτός και το τραγούδι σαν θρύλος, σαν παραμύθι να τραγουδιέται και να χορεύεται περίπαθα από μερακλήδες στις εκδηλώσεις της ζωής μας, τόσο στην περιοχή μας, όσο και στη Β. Ήπειρο.

Αναδημοσίευση απο την εφημερίδα "ΗΠΕΙΡΟΣ"

Υπάρχει όμως και  άλλες εκδοχές (όπως συμβαίνει συνήθως) για το πολυθρύλητο  τραγουδι...Ας τις δούμε:

Κείμενο από την εφημερίδα της Αδελφότητα Κραψιτών Αθήνας

Ο Σιαμαντάκας (ή Οσμαντάκας, ή Οσμάν Ντάκο) ήταν ένας λαϊκός ήρωας του 19ου αιώνα στην τουρκοκρατούμενη Ήπειρο. Γεννημένος στην Κονίσπολη (λίγο πάνω από τη Σαγιάδα, στη σημερινή νότια Αλβανία) το 1848, μάλλον αρβανίτικης καταγωγής και γόνος εύπορης οικογένειας, ήταν αρχηγός και εμπνευστής αντικαθεστωτικής εξέγερσης στην περιοχή. Μαζί του πλήθος λαϊκών αγωνιστών (ελλήνων και αλβανών) δώσανε σκληρές μάχες εναντίον των κοινών δυναστών τους: των τσιφλικάδων (ασχέτως καταγωγής) και του φεουδαρχικού τουρκικού κράτους και σε συνεννόηση με άλλα βαλκανικά κινήματα.

Το 1875 το κίνημά τους ηττάται κοντά στην Πρέβεζα και ο Σιαμαντάκας συλλαμβάνεται και οδηγείται στο εκτελεστικό απόσπασμα... Ο ήρωάς μας είχε λεβέντικη κορμοστασιά και ήταν ξακουστός χορευτής, έτσι σαν τελευταία του επιθυμία ζητάει να χορέψει. 

Ο χορός του όμως τραβάει σε μάκρος, αυτοσχεδιάζει στα βήματά του, πότε αργά πότε πιο γρήγορα, οι κλαριντζήδες αλλάζουν βάρδιες αλλά αυτός εκεί να χορεύει και να μη λέει να σταματήσει. Πλήθος κόσμου τώρα τον συντρέχει και τον επευφημεί, ακόμα και οι τούρκοι έχουν βαλθεί να τον χαζεύουν! Ο Σιαμαντάκας καθώς περνούν οι ώρες προσπαθεί να μην κοιμηθεί και καταφέρνει να μένει ορθός και με τη σκέψη της αγαπημένης του να τον συντροφεύει! Το πρωί της επομένης ο πασάς του Μαργαριτίου (κεφαλοχώρι της περιοχής) εντυπωσιασμένος από το ήθος και το τόλμημα του παληκαριού, του χαρίζει τη ζωή και τον αφήνει ελεύθερο!

Άλλη άποψη

Σιαμαντάκας: Ηπειρώτικο παραδοσιακό τραγούδι από την περιοχή της Θεσπρωτίας, γνωστό στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου. Πολύ παλιό τραγούδι, το οποίο προερχόμενο από την περιοχή της Θεσπρωτίας ανέπτυξε μια διττή υπόσταση – ελληνόφωνη και αλβανόφωνη – σύμφωνα με τις δύο γλωσσικές ομάδες που συμβίωναν στην ευρύτερη περιοχή. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η αλβανόφωνη ή η ελληνόφωνη εκδοχή είναι που προηγήθηκε, πάντως ο Οσμαντάκας (Οσμάν Τάκο ή Σιαμαντάκας) ήταν ένας αρβανίτης λαϊκός ήρωας του 19ου αιώνα. 

Γεννημένος κατ΄ άλλους στην Κονίσπολη της σημερινής Αλβανίας, κατ’ άλλους στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας ήταν αρχηγός και εμπνευστής αντικαθεστωτικής εξέγερσης στην περιοχή. Μαζί του πλήθος λαϊκών αγωνιστών (Ελλήνων και Αλβανών) δώσανε σκληρές μάχες εναντίον των τσιφλικάδων και του τουρκικού κράτους.

Όταν το κίνημά του ηττάται και ο ίδιος συλλαμβάνεται και οδηγείται μπροστά στον μπέη του Μαργαριτίου Θεσπρωτίας, ο Οσμαντάκας ζητά ως τελευταία επιθυμία πριν την εκτέλεσή του να χορέψει. Ο θρύλος λέει πως το παράστημά του, τα πατήματά του, ο αυτοσχεδιαστικός χορός του εντυπωσίασαν τόσο πολύ τους Τούρκους και όλους τους παρευρισκόμενους ώστε ο μπέης τελικά του χάρισε τη ζωή!

Μάλιστα αναφέρει πως ο στίχος «εσύ κοιμάσαι κι εγώ νυστάζω, σε συλλογιούμαι κι αναστενάζω» που προσμίχθηκε στο τραγούδι του Οσμάν Τάκα, δεν έχει καμιά σχέση μ’ αυτό. Ανήκει στο «Μαύρα μου μάτια και κοντοκλαδεμένα».

Το γύρισμα του τραγουδιού είναι στον τσακιστό πωγωνίσιο σκοπό και αμέσως μετά σε δίστιχα της αγάπης, που τραγουδιούνται πάνω στον τετράσημο σκοπό του πωγωνίσιου χορού.

Οσμαντάκας & Πωγωνίσια γυρίσματα - Δολό Πωγωνίου

Τραγούδι: Βαγγέλης Ντάκας

Κομπανία: Κώστα Βέρδη

Δίσκος: «Γλώσσα μου γλυκιά μου γλώσσα άνοιξε πες μας καμπόσα» – Πολιτιστικός Σύλλογος Δολού Πωγωνίου

Οι αληθινοί στίχοι του Οσμαντάκα όπως τους θυμόταν η Φανή Δημοπούλου:

Γεια σου (ω)ρέ Οσμάν Τάκα, τη λεβεντιά σου να ’χα.

Ωρέ πήγα να σκοτώσω, τέτοιο παλικάρι

Ωρέ σαν χορεύει, πηδάει σαν το λιοντάρι.

Σου χαλαλίζω και τη ζωή σου,

χόρεψε, μπίρο μου, με την ψυχή σου

Πωγωνίσια δίστιχα:

Δεν είδανε τα μάτια μου τέτοιονε κυνηγάρη

να κυνηγάει τις πέρδικες τη νύχτα με φεγγάρι.

Εμένα μου είπαν δυο πουλιά, δυο μαύρα χελιδόνια

πώς θα περάσω βάσανα σε όλα μου τα χρόνια.

Ζαλίζομαι, μωρέ ζαλίζομαι, όταν σε συλλογίζομαι.

Ζαλίζω το κεφάλι μου, πανάθεμά το χάλι μου.

Γεια σου, Οσμαντάκα...

Ο Οσμαντάκας, ή Osman Taka ή Σιαμάντακας, ή Σμαντάκας ή Σαμαντάκας, ήταν ένας Ηπειρώτης οπλαρχηγός του 19ου αι. από τις Φιλιάτες, που τον τραγουδούνε δυο λαοί, Έλληνες και Αλβανοί. 

Λέγεται πως είχε ξεσηκωθεί κατά των Οθωμανών και πως όταν τον έπιασαν και θέλησαν να τον εκτελέσουν, εκείνος ζήτησε να χορέψει (τελευταία επιθυμία). Οι οθωμανοί μερακλώσαν τόσο από το χορό του Σμαντάκα που τον αφήσαν ελεύθερο. Όμως εκείνος συνέχισε να τους δημιουργεί προβλήματα και έτσι όταν τον ξαναπιάσανε τον σκοτώσανε. 

Η λαϊκή μούσα εμπνεύστηκε από τη λεβεντιά του Σμαντάκα και τον έκανε δημοτικό τραγούδι. 

Το ελληνικό τραγούδι λέει πάνω κάτω τα εξής λόγια: 

Aιντε, Οσμαντάκα, τη λεβεντιά σου να 'χα!

Τη λεβεντιά σου να 'χα! Γεια σου, Οσμαντάκα!

Αϊντε, σύ κοιμάσαι και 'γω νυστάζω,

Σε συλλογιούμαι κι αναστενάζω.

Μαύρα μου μάτια και κοντυλογραμμένα,

Ως πότε θα κοιμόσαστε χώρια από μένα?

Ξύπνα, Οσμάντάκα, και βάλε τα τσαρούχια!

Στρίψε τη μουστάκα! 

Γεια σου Οσμαντάκα!

Aκούστε την Αρβανίτικη εκδοχή

Ακούστε την Αλβανική εκδοχή, σε 2 διαφορετικές εκδόσεις





www.adelfotitavissanis.blogspot.gr

Θέση του Συλλόγου Γεωπόνων Πρέβεζας για τη μεγάλη πυρκαγιά στο Δήμο Ζηρού

Η μεγάλη πυρκαγιά στο Δήμο Ζηρού, δυστυχώς είχε διπλάσια έκταση από τις αρχικές εκτιμήσεις υπερβαίνοντας τα 50.000 στρέμματα, κατάστρεψε σπίτια, κτηνοτροφικές, γεωργικές και άλλες επιχειρήσεις, θανάτωσε χιλιάδες παραγωγικά, οικόσιτα και άγρια ζώα και κατέκαψε δάση και δασικές περιοχές.

    Είναι γεγονός ότι η διαθέσιμη καύσιμη ύλη στη συγκεκριμένη περιοχή, όπως και σε όλη την Ήπειρο, έχει αυξηθεί πολύ λόγω της εγκατάλειψης της υπαίθρου. Οι επιλογές των εκάστοτε κυβερνήσεων για την εκποίηση κομβικών συνεταιριστικών οργανώσεων όπως η «Δωδώνη» αλλά και η λεηλασία των κοινοτικών πόρων για την επιδότηση των ανύπαρκτων αιγοπροβάτων συνέβαλαν ουσιαστικά σε αυτή την εγκατάλειψη. Στο παρελθόν, το ζωικό κεφάλαιο μείωνε αποτελεσματικά την καύσιμη ύλη στις αγροτοδασικές περιοχές, περιορίζοντας ανάλογα τον κίνδυνο για μεγάλες πυρκαγιές. Τώρα, η πυρκαγιά επεκτάθηκε ακόμα και σε περιοχές με εγγειοβελτιωτικά έργα που υπό κανονικές συνθήκες θα ήταν καταπράσινες, ποτισμένες και άκαυστες.

    Οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής χρησιμοποιώντας ίδια μέσα είχαν σημαντική συμβολή στην προστασία των εγκαταστάσεων και του τόπου τους, χωρίς αυτούς οι ζημιές θα ήταν σημαντικά μεγαλύτερες. Το μήνυμα από το 112 μπορεί να είναι χρήσιμο ως προειδοποίηση αλλά για να επιβληθεί μαζική εκκένωση θα πρέπει η πολιτεία να έχει τα μέσα να προστατέψει αποτελεσματικά κατοικίες και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, γεγονός ανέφικτο ειδικά υπό δύσκολες συνθήκες και σε ημέρες με πολλαπλά μέτωπα. Η οργάνωση και ο συντονισμός των ανθρώπων της υπαίθρου (όσων έχουν απομείνει ακόμα) με λεπτομερή και δοκιμασμένα σχέδια πολιτικής προστασίας κρίνεται απαραίτητη.

    Η έναρξη των πυρκαγιών έχει κατά κανόνα ανθρωπογενή προέλευση και για αυτό ο όρος «φυσική καταστροφή» μπορεί να μην είναι ο πλέον κατάλληλος. Χωρίς να υποτιμηθεί ο ρόλος των εκούσιων ή ακούσιων εμπρηστών, σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων στην Πρέβεζα και άλλες περιοχές, πρέπει να εξεταστούν οι πιθανές ευθύνες του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην πρόκληση πυρκαγιών. Η ανάθεση εργασιών καθαρισμού και συντήρησης σε εργολάβους δεν φαίνεται να αποδίδει και η λογική «όποιος έχει αποδείξεις να πάει στον εισαγγελέα» δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα. Εννοείται ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να διασφαλίσει την αναδάσωση των καμένων περιοχών και να τις προστατέψει επιτέλους από κάθε είδους καταπατήσεις, είτε για οικοδομικές δραστηριότητες, είτε για «πράσινη» ενέργεια.

    Η κλιματική κρίση είχε έντονη επίδραση στην εξέλιξη της καταστροφής, ξηροθερμικές συνθήκες και δυνατοί άνεμοι μετέτρεψαν την περιοχή σε πυριτιδαποθήκη. Ακόμα και στο πλέον ευνοημένο υδατικό διαμέρισμα της Ηπείρου η έλλειψη νερού είναι εμφανής πλέον και οι συζητήσεις ή και διαμάχες για την επάρκεια του πόσιμου ή αρδευτικού νερού πληθαίνουν.

    Τις τελευταίες δεκαετίες αρκετές επιτροπές ασχολήθηκαν με τις πυρκαγιές, ειδικά μετά από μεγάλες καταστροφές και όλες κατέληξαν σε ένα κοινό συμπέρασμα. Ότι είναι απαραίτητη η ενίσχυση του ρόλου των δασικών υπηρεσιών με τη δημιουργία ειδικού σώματος με πολλαπλές αρμοδιότητες στους τομείς της πρόληψης και προστασίας των δασών αλλά και της καταστολής των δασικών πυρκαγιών. Το πυροσβεστικό σώμα στο οποίο έχει ανατεθεί ο ρόλος της καταστολής των δασικών πυρκαγιών από το 1998 είχε ανέκαθεν ως προτεραιότητα την προστασία των σπιτιών και των κατοικημένων περιοχών.  Όσο επικρατεί η λογική «το δάσος κάποτε θα καεί» μαζί του θα καεί η αγροτική παραγωγή αλλά και το μέλλον του τόπου και των ανθρώπων του.

    Για την επόμενη ημέρα, η καταγραφή των ζημιών ξεκίνησε άμεσα από τους αρμόδιους φορείς και εξελίσσεται γρήγορα, ειδικά για το ζωικό κεφάλαιο που η ανάγκη υγειονομικής διαχείρισης είναι άμεση.  Για τις αγροτικές επιχειρήσεις που είναι ασφαλισμένες στον ΕΛΓΑ υπάρχει σαφής διαδικασία μέσω του Κανονισμού Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ) και οι προκαταβολές των αποζημιώσεων αναμένεται να δοθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Όσον αφορά, τις ανασφάλιστες αλλά νόμιμα αδειοδοτημένες κτηνοτροφικές και άλλες εγκαταστάσεις εντάσσονται στο πλαίσιο κρατικής αρωγής με αρκετά χρονοβόρες διαδικασίες. Ο Σύλλογος Γεωπόνων Πρέβεζας θα παρακολουθεί τις διαδικασίες γιατί οι όποιες οικονομικές ενισχύσεις θα πρέπει να δοθούν το συντομότερο προκειμένου να συμβάλλουν στην συνέχιση της οικονομικής δραστηριότητας των πληγέντων γεωργοκτηνοτρόφων. Τέλος και ως ελάχιστη ένδειξη συμπαράστασης, καλούμε τα μέλη μας και όλους τους συμπολίτες μας να συνεισφέρουν στη συγκέντρωση ειδών πρώτης ανάγκης (Εργατικό Κέντρο και Κοινωνικό Παντοπωλείο Πρέβεζας) και ζωοτροφών (χώρος διεξαγωγής της εμποροπανήγυρης στη Γέφυρα Καλογήρου).

το ΔΣ του Συλλόγου Γεωπόνων Πρέβεζας