Το Π.Ι.Ο.Π. δραστηριοποιείται σε ολόκληρη την Ελλάδα δημιουργώντας πρότυπα Μουσεία προβιομηχανικής Τεχνολογίας, προβάλλοντας την τοπική παράδοση κάθε περιοχής. Με αυτό το πνεύμα επιλέχθηκαν και τα Γιάννενα για την δημιουργία του Μουσείου Αργυροτεχνίας, καθώς η τέχνη του ασημιού αποτελεί την κυρίαρχη συνιστώσα της παράδοσής μας, η οποία διατηρείται ζωντανή ως τις μέρες μας. Άξιζε πράγματι να αναδειχθεί το πλούσιο αυτό πολιτιστικό αγαθό, καθώς ως τώρα έλειπε η αναλυτική παρουσίαση των διαδικασιών της κατασκευής και διακόσμησης των αργυροτεχνημάτων της προβιομηχανικής εποχής. Αυτό το κενό έρχεται να καλύψει το Μουσείο της Αργυροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Πειραιώς, το οποίο αποτελεί κάτι το πρωτόγνωρο για ολόκληρη την περιοχή της Ηπείρου.
Σήμερα στα Γιάννενα, σημαντικό πόλο επισκεπτών αποτελεί η Συλλογή Αργυροχοΐας του Βυζαντινού Μουσείου μέσα στο Κάστρο, με σπουδαία έργα Ηπειρωτών τεχνιτών, κοσμικά και εκκλησιαστικά, και με αρκετά στοιχεία για την ίδια την τέχνη του ασημιού. Επίσης, αργυρά μπορεί κανείς να δει και σε άλλες συλλογές, όπως αυτές του Δήμου και της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών, ενώ σύντομα αναμένεται να λειτουργήσει και το Σκευοφυλάκιο της Ι. Μητρόπολης Ιωαννίνων στο Νησί. Επίσης, στο γειτονικό Μέτσοβο υπάρχει η συλλογή του Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα, στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης, όπου απόκεινται σημαντικά και πρωτότυπα έργα. Όλες αυτές οι συλλογές συγκαταλέγονται στον κλασικό τύπο Μουσείου, που έχει ως κύριο στόχο την παρουσίαση στο κοινό ενός συνόλου αξιόλογων εκθεμάτων, παράλληλα, με την φύλαξη και την συντήρησή τους.
Το Νέο Μουσείο Αργυροτεχνίας ασφαλώς θα υπηρετεί τον τριπλό αυτό στόχο, αλλά η έμφαση θα δίνεται στην διάσταση της τεχνολογίας του ασημιού, με ένα σύγχρονο πνεύμα. Τα παλαιά αντικείμενα που θα εκτίθενται θα μυούν τον επισκέπτη στην τεχνολογία του ασημιού, δηλαδή στην κατανόηση των μυστικών κατασκευής τους, ώστε ο κόσμος να μπορεί κατά κάποιο τρόπο να «αποκρυπτογραφεί» τα έργα που βλέπει.
Ο χώρος που θα φιλοξενήσει το Μουσείο επιλέχθηκε να είναι μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων, λόγω της ιστορικής και αρχαιολογικής βαρύτητας του συνόλου, αλλά και λόγω της υψηλής επισκεψιμότητας αυτού. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τον δυτικό προμαχώνα (ένα τμήμα δηλαδή της ίδιας της οχύρωσης) και το εφαπτόμενο σε αυτό κτήριο παλαιών μαγειρείων, στη νοτιοανατολική ακρόπολη, το γνωστό Ιτς-Καλέ. Η μετατροπή του ευμεγέθους αυτού χώρου, που ανάγεται χρονικά στον 19ο αιώνα, σε μοντέρνο εκθεσιακό περιβάλλον με λειτουργικότητα σε πολλά επίπεδα, αποτελεί τεράστια πρόκληση, αν όχι άθλο, για τον φορέα υλοποίησης, το Π.Ι.Ο.Π., καθώς απαιτεί συνδυασμό αναστηλωτικών έργων, με μία σειρά ενεργειών που θα έχουν αναστρέψιμο χαρακτήρα και θα χρειαστούν το χρόνο τους για να ολοκληρωθούν. Η διακριτική ένταξη του Μουσείου στο φυσικό περιβάλλον του Κάστρου, σε συνδυασμό με την ευχερή προσβασιμότητα για όλους τους επισκέπτες, την παρουσίαση του ποικίλου υλικού με ενδιαφέροντα τρόπο και την υψηλή αισθητική, αποτελούν, επιπρόσθετα, πρωταρχική μέριμνα του φορέα.
Το Μουσείο θα περιλαμβάνει την κύρια έκθεση, με θέμα την τεχνολογία και την ιστορική πορεία της αργυροχοΐας στην Ήπειρο, και ένα άλλο επίπεδο, με θέμα γενικότερα τη νεοελληνική αργυροτεχνία. Προβλέπεται να υπάρχει και χώρος εκπαιδευτικών προγραμμάτων, γραφεία, πωλητήριο, καφετέρια για το κοινό, αλλά και μία ξεχωριστή αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, για διαλέξεις, περιοδικές εκθέσεις, κ.λ.π.
Εκτός από τις προθήκες με τα αντικείμενα, η έκθεση θα στοιχειοθετείται από κείμενα, αναπαραστάσεις τεχνικών, φωτογραφίες, βίντεο, αλλά και από διαδραστικές ψηφιακές εφαρμογές. Με απλό και κατανοητό τρόπο ο επισκέπτης θα αναγιγνώσκει στοιχεία για τα πολύτιμα μέταλλα που αποτελούν την πρώτη ύλη και για τις διάφορες τεχνικές κατασκευής των αντικειμένων εκκλησιαστικής και κοσμικής χρήσης, ορισμένα από τα οποία θα βλέπει και σε προθήκες. Ειδικά όμως για τις τεχνικές, θα υπάρχουν και πάγκοι αργυροχόων, με εργαλεία και μηχανήματα, για άμεση και πρωτότυπη παρουσίασή τους. Οπωσδήποτε δεν θα λείπουν τα ανάλογα ιστορικά και αρχαιολογικά κείμενα με όσο το δυνατόν πιο εύληπτα στοιχεία, όπως για παράδειγμα έναν χάρτη με τα διάφορα κέντρα αργυροχοΐας στην Ήπειρο και λίστες με τα ονόματα σημαντικών Ηπειρωτών τεχνιτών, έργα των οποίων εντοπίζονται σε ολόκληρη την ελληνική περιφέρεια, αλλά και σε μεγάλες συλλογές του εξωτερικού. Μικροί και μεγάλοι επισκέπτες, θα μάθουν για την τέχνη του Τζημούρη, των Ποντίκηδων, των Παπαγεωργίου που κατάγονταν από τους Καλαρρύτες, αλλά και άλλων, από τα Γιάννενα, το Μέτσοβο, τα Ζαγόρια, και λοιπές περιοχές της Ηπείρου.
Ξεχωριστό τμήμα θα πραγματεύεται τον 20ο αιώνα στα Γιάννενα, με αναφορές στα εργαστήρια χρυσικών και αργυροχόων της πόλης, την ακτινοβολία της τέχνης τους σε όλη την Ελλάδα και την περίφημη σχολή του Γεωργίου Σταύρου, όπου διδασκόταν, μεταξύ άλλων και η τέχνη της αργυροχοΐας σε Ηπειρωτόπουλα. Στα πλαίσια αυτά, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει μεγάλες προσωπικότητες που έχουν συνδέσει το όνομά τους με την αργυροχοΐα, καθώς υπήρξαν διασώστες έργων αυτής, όπως ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων Βλάχος και ο Ευάγγελος Αβέρωφ, αλλά και να εκτιμήσει επώνυμους και ανώνυμους συντοπίτες μας, αργυροχρυσοχόους ή απογόνους αυτών, οι οποίοι πρόθυμα δώρησαν εργαλεία, μηχανήματα, σχέδια, ακόμη και έργα τέχνης στο Μουσείο, προκειμένου να στηρίξουν την προσπάθεια.
Αναντίρρητα, η πρωτοβουλία αυτή του Ομίλου Πειραιώς αποτελεί μία πολύ ουσιαστική και πολυδιάστατη προσφορά στον τόπο. Εκτός από την διάσωση της γνώσης, που ενδεχομένως σε μερικά χρόνια να θεωρείται περιορισμένη και σπάνια, θα συμβάλλει και στην αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος του κοινού για την τέχνη του ασημιού την σύγχρονη εποχή. Είναι δε εύλογο, ότι θα ευνοηθούν αρκετά και οι τοπικοί σύλλογοι χρυσοχόων και αργυροχόων, καθώς θα αναδειχθούν οι αρετές του χειροποίητου έργου που τα τελευταία χρόνια δεν αποτελούσε την πρώτη επιλογή τόσο των αγοραστών όσο και των κατασκευαστών.
Εξ' άλλου από τον χώρο του μουσείου θα είναι δυνατή η πληροφόρηση του κοινού για την λειτουργία των καταστημάτων των επαγγελματιών αργυροχρυσοχόων της πόλης των Ιωαννίνων.
Παράλληλα, μπορεί να στρέψει και περισσότερους νέους της τοπικής κοινωνίας στην εκμάθηση της τέχνης, η οποία έχει ατονήσει. Επίσης, θα αποτελέσει αφορμή εκπαιδευτικής και ψυχαγωγικής επίσκεψης για τους μαθητές των σχολείων της περιοχής, ενώ, στους ειδικούς ερευνητές θα μεταδώσει εμπεριστατωμένη πληροφόρηση.
Για τους Έλληνες και ξένους τουρίστες της πόλης, τέλος, θα προσφέρει ευχάριστη ξενάγηση και ενημέρωση, και ενδεχομένως, θα τους κινήσει περισσότερο το ενδιαφέρον για την σύγχρονη αργυροχοΐα, με ό,τι αυτό σημαίνει για την κίνηση της τοπικής αγοράς.
Το Νέο Μουσείο που γεννιέται στα Γιάννενα αναδεικνύει και τιμά την τοπική παράδοση, προάγοντας κατά τον καλύτερο τρόπο το πολιτιστικό αγαθό και προσφέροντας στην υπηρεσία της κοινωνίας ένα σύγχρονο εκθεσιακό κέντρο αργυροχοΐας.
Γράφει η ΑΙΓΛΗ ΤΣΙΑΡΑ, αρχαιολόγος.
Η κ. Αίγλη Τσιάρα, αρχαιολόγος, είναι επιστημονική συνεργάτης του Π.Ι.Ο.Π. για το Μουσείο Αργυροτεχνίας των Ιωαννίνων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου