Συνέντευξη της Κατερίνας Σχισμένου στον Δημήτρη Τριαντάφυλλο για το νέο του βιβλίο με τίτλο Εντροπία , Χάος ( Ιάκνις Εκδόσεις)

1.Ερ.: Τι σας ώθησε να γράψεις αυτή τη μελέτη;

Απ.: Στην παρούσα επιστημονική μελέτη προσπάθησα να αναδείξω με ποιον τρόπο εκδηλώνεται το παιχνίδι των αντιθέσεων στα διάφορα επίπεδα του κόσμου. Προσπάθησα να δείξω πως το παιχνίδι αυτό εκδηλώνεται παντού, τουτέστιν στη φιλοσοφία, στην επιστήμη, στη σκέψη, στο χάος, στην πολυπλοκότητα, στον ανθρώπινο εγκέφαλο, στη συνείδησή μας, στον άνθρωπο, στην κοινωνία και σε ολόκληρο το σύμπαν.

2.Ερ.: Πώς κατόρθωσες να εκλαϊκεύσεις και να συγγράψεις ένα τόσο δύσκολο θέμα;

Απ.:  Προσπάθησα να συλλέξω ιδέες και επιστημονικά δεδομένα που κατέκτησε διαχρονικά η ανθρώπινη σκέψη, ώστε να στηρίξω τη ‘’διαλεκτική κοσμοθεωρία του μέλλοντος’’, που πιστεύω πως κάποτε θα ανθίσει.

Για τον σκοπό αυτό, πέραν της διαλεκτικής, παραθέτω και μερικές νέες, μη νευτώνειες επιστημονικές θεωρίες, αφενός για να στηρίξω πιο πολύ όσα λέω, και αφετέρου για να εξάρω την τεράστια πρόοδο της ανθρώπινης σκέψης στον τομέα του ορθολογισμού και της επιστήμης.

3.Ερ.: Τι θα έλεγες επιγραμματικά ως εμπειρία και γνώση από τη γραφή του βιβλίου σου;

Απ.: Κατάλαβα πως ζούμε σε ένα χαώδες, συμμετοχικό σύμπαν, το οποίο διέπεται από τους νόμους της διαλεκτικής και του χάους. Επομένως, οι διαλεκτική, ο Μαρξ, ο Χέγκελ και οι αρχαίοι ημών φιλόσοφοι που πρωτοδίδαξαν τη διαλεκτική μέθοδο σκέψης, δεν έχουν πεθάνει.

4.Ερ.: Ποιους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους εννοείτε;

Απ.: Θα αναφέρω ενδεικτικά την πλατωνική διαλεκτική μέθοδο σκέψης, με τους υπέροχους διαλόγους. Επίσης τον Αριστοτέλη και την (Αριστοτέλεια διαλεκτική), και τον μεγάλο προσωκρατικό φιλόσοφο Ηράκλειτο, που είχε διατυπώσει την περίφημη ρήση: «τα πάντα ρεί και ουδέν μένει», που με απλά λόγια σημαίνει ότι, τα πάντα διαλεκτίζονται, δηλαδή κινούνται, αλλάζουν, εξελίσσονται και χάνονται (ρέουν).

5.Ερ.: Πώς επιλέξατε τον τίτλο του βιβλίου;

Απ.: Ο τίτλος του βιβλίου, «Εντροπία χάος και διαλεκτισμός της πάσης», διερωτάται για το ίδιο πράγμα: Είμαστε παιδιά της ειμαρμένης, δηλαδή της μοίρας, όπου τα πάντα είναι προκαθορισμένα, ή τα πάντα διαλεκτίζονται και βρίσκονται σε διαρκή κίνηση, σε αλλαγή, σε εξέλιξη μέσα σε ένα χαώδες, άναρχο και διαλεκτικό σύμπαν

6.Ερ.: Ποιος θεωρείται πατέρας της διαλεκτικής στην Ευρώπη;

Απ.: Η διαλεκτική σκέψη και φιλοσοφία εξηγεί πως η κίνηση και η αλλαγή εμπεριέχουν μεταβολές που μπορούν να πραγματοποιηθούν «μόνο διαμέσου των αντιθέτων». Ο Μαρξ και ο Ένγκελς έδωσαν μια επιστημονική βάση στη διαλεκτική, (διαλεκτικός και ιστορικός υλισμός). Πατέρας όμως της διαλεκτικής στην Ευρώπη θεωρείται ο Χέγκελ, ο οποίος διατύπωσε πρώτος, πριν τον Δαρβίνο και τον Μαρξ, τις ιδέες του για τη διαλεκτική.

Ο Χέγκελ όμως εφάρμοσε τη διαλεκτική του, στη διαδικασία εκείνη, όπου οι όποιες αντιφάσεις καταργούνται ή υπερβαίνονται από κάποιο ανώτερο επίπεδο αλήθειας. Η χεγκελιανή αυτή διαδικασία καθιερώθηκε και είναι αυτό που κατευθύνει τελικά τόσο την ατομική σχέση όσο και την παγκόσμια ιστορία, σύμφωνα με το γνωστό σχήμα θέση – αντίθεση – σύνθεση. Με βάση αυτήν τη διαδικασία, διερεύνησε και επέκτεινε ο Μαρξ και ο Ένγκελς, τον διαλεκτικό υλισμό.

7.Ερ.: Τι εννοούμε με τη λέξη «μέθοδο»;

Απ.: Εννοούμε τον τρόπο με τον οποίο πετυχαίνουμε έναν σκοπό ή μια επιστημονική μέθοδο που μας επιτρέπει να επεξεργαστούμε την επιστημονική αντίληψη για τον κόσμο.

8.Ερ.: Ποιες οι κύριες διαφορές διαλεκτικής και μεταφυσικής μεθόδου;

Απ.: α. Η διαλεκτική μέθοδος είναι προσαρμοσμένη στην αληθινή, την υλιστική ύπαρξη και αντίληψη του κόσμου, ενώ

β. η μεταφυσική μέθοδος αγνοεί ή κάνει πως αγνοεί την πραγματικότητα της κίνησης και της αλλαγής και πιστεύει μόνο την ταυτότητα των πραγμάτων, την εσαεί αμετάβλητη κατάσταση της ουσία της.

γ. Η διαλεκτική μέθοδος δεν διαστέλλει τα αντίθετα, δεν τα θεωρεί ασυμβίβαστα, αλλά τα αποκαλύπτει και θεωρεί πώς δεν μπορεί να υπάρχει το ένα χωρίς το άλλο. Το ένα προϋποθέτει την ύπαρξη του άλλου, σε κάθε κίνηση και να προσπαθεί, σε κάθε μεταβολή, σε κάθε «αλλαγή μορφής» οφείλεται στην πάλη μεταξύ τους.

9.Ερ.: Σε τι διαφέρει η διαλεκτική μέθοδος από τη χεγκελιανή διαλεκτική;

Απ.: Η διαλεκτική μέθοδος, όχι μόνο διαφέρει από τη χεγκελιανή, αλλά είναι ακριβώς το αντίθετο. Για τον Χέγκελ, η κίνηση της σκέψης, που προσδιορίζεται με τον όρο «ιδέα», είναι ο δημιουργός της πραγματικότητας, μιας πραγματικότητας όμως που είναι αισθητή η φαινομενική μορφή αυτής της ιδέας. Ενώ, για τον διαλεκτικό υλισμό, η κίνηση της σκέψης είναι αντανάκλαση της κίνησης του πραγματικού κόσμου και η απεικόνιση στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

10.Ερ.: Πώς ορίζετε επιγραμματικά και εννοιολογικά τους όρους χάος και εντροπία;

Απ.: α) Στην επιστήμη, το χάος ορίζεται ως η εξαιρετικά ευαίσθητη εξάρτηση της κίνησης ενός δυναμικού συστήματος από τις αρχικές συνθήκες. Δηλαδή,  χαοτική κατάσταση μπορεί να προκύψει αν μεταβληθούν έστω και κατ’ ελάχιστο τα αρχικά δεδομένα ενός δυναμικού συστήματος. Έτσι, η λέξη χάος εκφράζει κάτι κοινό για όλους: την αστάθεια και την αταξία. Ένα κατεξοχήν χαοτικό σύστημα είναι η ανθρώπινη κοινωνία, που απαρτίζεται από εκατομμύρια ανθρώπους.

β) Η ‘’εντροπία’’, με απλά λόγια, εκφράζει το μέτρο της αταξίας ή του χάους σ’ ένα σύστημα. Κατά μια άλλη προσέγγιση, η εντροπία θεωρείται ως το μέτρο της αβεβαιότητας ή άγνοιας, εν σχέσει  πάντα με την κατάσταση ενός συστήματος.

11.Ερ.: Τι θα λέγατε ως επίλογο;

Απ.: Θα έλεγα πως η ουσία της φύσης, ή μάλλον η ουσία της ουσίας, είναι μόνο η κίνηση και ο διαλεκτισμός. Ο διαλεκτισμός είναι η ίδια δράση της ζωής, είναι η ζωή της σκέψης. Δεν υπάρχει ύλη χωρίς κίνηση. Η ύλη είναι ενέργεια. Κι η ενέργεια είναι κίνηση και δράση, έγραφε ο Τζέρεμι Ρίφκιν. Και εγώ θα συμπλήρωνα πως η ενέργεια είναι ζωή, και δεν υπάρχει ζωή χωρίς ενέργεια.

Επομένως, τα πάντα στο σύμπαν αντιτάσσονται σε όλα, συγχρόνως όμως συμφωνούν μεταξύ τους, αφού όλα είναι χορδές της μιας και μοναδικής συμπαντικής ψυχής, της μιας και μοναδικής συμπαντικής μελωδίας. Άρα, είμαστε μέρος ενός πολύπλοκου συμμετοχικού σύμπαντος, το οποίο χαρακτηρίζεται:

α) από χάος,

β) από διαλεκτισμό, όπου όλα κινούνται και αλλάζουν, και

γ) από μια τάση προς κατάρρευση, εντροπία και αταξία.

Τα τελευταία δημιουργούν και μια αβεβαιότητα για το μέλλον μας. Λένε πως ο θάνατος είναι το αναπόφευκτο βέλος που έρχεται από το μέλλον κατά πάνω μας, άλλοτε αργά, άλλοτε γρήγορα, γιατί ό,τι γεννιέται πεθαίνει, και εμείς οι άνθρωποι γεννηθήκαμε θανατοποινίτες.

Κατερίνα Σχισμένου