Η συγκρότηση της Ευρωζώνης στηρίχθηκε στη συμφωνία πως τα κράτη μέλη διατηρούν τη δημοσιονομική πολιτική (φορολογικά μέτρα, δημόσιες δαπάνες και επενδύσεις), ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναλαμβάνει τη νομισματική πολιτική (επιτόκια και έκδοση χρήματος). Η Ευρωζώνη εξυπηρέτησε τα συμφέροντα των Βόρειων χωρών που ήταν ανταγωνιστικές, διατήρησαν χαμηλά το κόστος παραγωγής και προώθησαν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία διατήρησε χαμηλά τις αμοιβές εργασίας και αναμένεται το 2011 να προσεγγίσει τα 200 δις ευρώ πλεόνασμα στο ισοζύγιο πληρωμών της. Οι χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου στα χρόνια της οικονομικής ανάπτυξης (2002-2008), χρησιμοποίησαν το «ισχυρό» ευρώ για να συγκαλύψουν τα μεγάλα ελλείμματα στο ισοζύγιο των πληρωμών τους και τα χαμηλά επιτόκια για να προωθήσουν την εγχώρια ζήτηση με χρήμα χαμηλού κόστους. Είναι προφανές πως όταν ξεκίνησε η κρίση του 2008 η συγκαλυμμένη γενική ικανοποίηση για την λειτουργία της Ευρωζώνης εξελίχθηκε σε μια Ευρωπαϊκή τραγωδία. Οι χώρες του Βορρά καλούνται να στηρίξουν τις χώρες του Νότου, προκειμένου οι χώρες του Νότου να παραμείνουν στην Ευρωζώνη και οι χώρες του Νότου καλούνται σε συνθήκες ύφεσης και χρονικής πίεσης να κάνουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που δεν έκαναν όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Οι χώρες του Νότου μέσα σε συνθήκες ύφεσης έχουν διπλά ελλείμματα, στα δημοσιονομικά και στο ισοζύγιο συναλλαγών. Δηλαδή, δεν μπορούν να ισοσκελίσουν ούτε τα δημόσια οικονομικά τους, ούτε τις εμπορικές συναλλαγές τους με το εξωτερικό. Η συνταγή ΔΝΤ - ΕΕ - ΕΚΤ ασχολήθηκε μόνο με το σκέλος των δημόσιων οικονομικών, χωρίς να ληφθεί πρόνοια για την ανάπτυξη και τον περιορισμό του ελλείμματος στο ισοζύγιο πληρωμών. Αλλεπάλληλα φορολογικά μέτρα, σε καθεστώς ύφεσης, ανατροφοδότησαν την ύφεση, την ανεργία και την αβεβαιότητα, χωρίς να επιτύχουν το δημοσιονομικό στόχο τους. Ο δημοσιονομικός εξορθολογισμός, η προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και η δημιουργία ενός φιλικού επενδυτικού περιβάλλοντος ήταν και παραμένουν αναγκαίοι στόχοι. Ωστόσο, χωρίς παράλληλα μέτρα που θα ενισχύσουν τη ρευστότητα, τη χρηματοδότηση επενδύσεων και κατ' επέκταση την ανάπτυξη, η μονομερής δημοσιονομική πειθαρχία θα παρατείνει την ύφεση και θα κλυδωνίζει συθέμελα την Ευρωζώνη.
Η αναβλητικότητα στην αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης χρέους, συμπαρέσυρε την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Σήμερα, η Ιταλία, η 3η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, δυσκολεύεται να εξυπηρετήσει το δημοσιονομικό της χρέος και οδηγήθηκε στη λήψη δημοσιονομικών μέτρων που με βεβαιότητα θα την οδηγήσουν στην ύφεση. Η βιωσιμότητα της Ευρωζώνης δεν μπορεί να διατηρηθεί μόνο με δημοσιονομικά μέτρα. Η ηγεμονία της Γερμανίας στην ΕΚΤ οδήγησε στο να υιοθετηθεί η Γερμανική αντίληψη πως πρώτος στόχος της ακολουθούμενης νομισματικής πολιτικής είναι η διατήρηση χαμηλού πληθωρισμού. Με δεδομένα τα υψηλά δημόσια χρέη των περισσότερων Ευρωπαϊκών χωρών και την αναιμική ανάπτυξη, είναι πλέον η ώρα της νομισματικής πολιτικής να στηρίξει την ίδια την ύπαρξη της Ευρωζώνης. Είναι η ώρα και σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης, η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ να ανάγει σε πρώτο στόχο της την ανάπτυξη έναντι του πληθωρισμού. Αν αυτό δε γίνει, τότε η Ευρωζώνη, στη σημερινή της μορφή, θα αποτελέσει παρελθόν με αποτέλεσμα οι χώρες του Νότου να οδηγηθούν στην άβυσσο και οι χώρες του Βορρά να δουν την άμεση μείωση των μεγάλων εμπορικών πλεονασμάτων τους.
Η ΕΚΤ το 2011 προχώρησε στην αύξηση του προεξοφλητικού επιτοκίου στο 1,5% από 1%, όταν η FED (Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ) από την αρχή της ύφεσης έχει περιορίσει το προεξοφλητικό επιτόκιο στο 0,25%. Μόλις πρόσφατα η ΕΚΤ μείωσε το 1,25% το επιτόκιο της. Στις παρούσες συνθήκες είναι επιτακτική ανάγκη η ΕΚΤ να μειώσει περαιτέρω το επιτόκιο της, όπως έχουν κάνει οι περισσότερες Κεντρικές Τράπεζες των αναπτυγμένων χωρών που αντιμετωπίζουν ύφεση ή χαμηλή ανάπτυξη. Παράλληλα, θα πρέπει να ακολουθήσει μια πιο επεκτατική νομισματική πολιτική με την έκδοση νέου χρήματος (όπως έκανε και η FED). Οι κινήσεις αυτές θα βοηθήσουν να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης παγκοσμίως. Θα αποκαταστήσουν την ανασφάλεια των αγορών, θα δώσουν τη δυνατότητα στις χώρες του Βορρά να διατηρήσουν τα εμπορικά τους πλεονάσματα και στις χώρες του Νότου να αντιμετωπίσουν την ύφεση και να έχουν την επιθυμητή αποτελεσματικότητα τα δημοσιονομικά μέτρα που έχουν ήδη λάβει. Το τίμημα θα είναι η αύξηση του πληθωρισμού, αλλά σε περιορισμένο βαθμό, καθώς το Ευρώ μπορεί να αποτελέσει, όταν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη, εναλλακτικό νόμισμα διακράτησης των παγκόσμιων αποθεμάτων χρήματος.
Θανάσης Ζεκεντές, Οικονομολόγος MSc.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου